Кіріспе

Apotex Inc. - Канадалық фармацевтикалық компания. 1974 жылы Барри Шерман құрған компания Канададағы ең ірі генерикалық дәрі-дәрмектерді өндіруші болып табылады, оның жылдық сатылымы 2023 жылға қарай 115 елде сатылатын 300-ден астам өніммен Канаданың ең ірі дәрі-дәрмек өндірушісі ретінде 8000-ге жуық адамды жұмыспен қамтыды. Apotex компаниясы қатерлі ісік, қант диабеті, жоғары холестерин, глаукома, инфекциялар және қан қысымы сияқты аурулар мен денсаулық жағдайына арналған жалпы дәрі-дәрмектерді шығарады және таратады. Apotex Канаданың генерикалық фармацевтикалық қауымдастығының (CGPA), генерикалық фармацевтикалық қауымдастықтың (GPhA) мүшесі, Канаданың жануарлар денсаулығы институтының (CAHI) қауымдастырылған мүшесі, Фармация таратуды басқарудың Канадалық қауымдастығы (CAPDM), сондай-ақ Үлкен Торонто аймағының Партнерлері жобада жасыл.

Тарих

Apotex компаниясы 10,000 шаршы метрлік қоймада шектеулі персоналмен басталды. Барри Шерман Apotex компаниясын құрған кезде, ол басында көп ақша жоғалтып жатты "оның әйелі оны барлық нәрседен айырылып қалмас бұрын бизнесін жабуға шақырды". 1980 жылы Apotex компаниясы қан қысымына қарсы препарат пропранололдың жалпы нұсқасын сатуға бірінші болып келді, бұл Apotex компаниясының беделін арттырды. 1990 жылдардың ортасына қарай Apotex жыл сайын 700 миллион доллар табыс табады, бұл оған Канаданың генерикалық дәрі-дәрмек нарығының шамамен 40 пайызын бақылауға мүмкіндік берді. 2003 жылы Apotex компаниясы ең бірінші болып Paxil антидепрессантының жалпы нұсқасын шығарды. Apotex компаниясы Paxil-дің жалпылама нұсқасын "қауіппен" іске қосты, яғни Apotex пен GlaxoSmithKline арасында Paxil-ге қатысты патенттік дау аяқталғанға дейін. 2007 жылы Apotex компаниясы Еуропадағы өз іс-әрекетін кеңейту үшін Италияның Zambon Group SpA компаниясынан бельгиялық генерикалық дәрі-дәрмек өндіруші Topgen ESV компаниясын сатып алды. Сол жылы Apotex компаниясы Lareq Pharma SL компаниясын сатып алды. 2010 жылы Apotex компаниясы Pfizer Inc. компаниясының холестеринді төмендететін Lipitor дәрі-дәрмегінің жалпы нұсқасын Канадада төрт жыл бойы Pfizer компаниясымен патенттік даудан кейін шығарды. Apotex- тің жалпылама нұсқасы Apo Atorvastatin атауымен шығарылды. Бұл провинциялық денсаулық сақтау бағдарламаларын жылына 800 миллион доллардан астам үнемдеді. 2010 жылы Апотекс 2009 жылдың қаңтар-желтоқсанына дейінгі сатылымға негізделген, FiercePharma жариялаған, АҚШ-тың ең ірі генерикалық компанияларының тізімін құрайтын есепте сегізінші орынға ие болды. 2012 жылы Apotex компаниясы AstraZeneca компаниясы патенттеп, өндірген жүрек-қан тамырлары ауруына қарсы препарат Crestor-дың жалпылама нұсқасын шығарды. Crestor- тың Apotex- тің жалпы нұсқасы Apo Rosuvastatin деп аталады. 2017 жылдың 15 желтоқсанында, жұма күні, Apotex-тің негізін қалаушы Барри Шерман мен оның әйелі Хонни Солтүстік Йорктегі үйінде өлтірілгені анықталды. Торонто полициясы 2021 жылдың маусым айына дейін тергеу жүргізіп отырды, сонда Канаданың Жоғарғы сотының (ЖСС) бұйрығымен мұражай файлдары ашылды. "2018 жылдың маусым айында төменгі сатыдағы сот судьясы мұрагерлерді тағайындау туралы құжаттарды қорғау туралы бұйрық шығарды, олар әдетте жұртшылықтың қарауына жіберіледі".

Бірінші Plavix жалпылама таблеткасының шығарылуы

2006 жылы қанды сұйытатын препарат Plavix өндірушілері және патент иелері Sanofi Aventis SA және Bristol Myers Squibb Co. компаниясы Apotex-пен патенттік сот ісі бойынша келісімге келді. Төлем келісімі бойынша Apotex Plavix-тің генерикалық нұсқасын 2011 жылдың қыркүйегіне дейін белгісіз ақша сомасына сатудан бас тартуға келісті. 2015 жылдың ақпан айында FDA Apotex компаниясының Grastofil препаратты АҚШ-та тіркеуге деген өтінішін қабылдады.

Бас директордың өлтірілуі

2017 жылдың 13 желтоқсанында Барри Шерман, сол кездегі Apotex компаниясының төрағасы және бас директоры және оның әйелі Торонтодағы үйінде өлтірілгені анықталды. 2023 жылдың қаңтарына дейін полиция ешкімді тұтқындаған жоқ.

Қалпына алу

2022 жылдың 28 қыркүйегінде Apotex компаниясын SK Capital Partners LP сатып алатыны туралы хабарланды. Қазіргі уақыттағы бас директор Джефф Уотсон сату туралы мәліметтерді жариялай алмады. Apotex Pharmaceutical Holdings Inc. компаниясын сатып алуды SK Capital Partners кеңес берген инвесторлардың серіктесі 2023 жылдың 3 сәуірінде жариялады. Сондай-ақ компания тәжірибелі фармацевтикалық компанияның жетекшісі Аллан Оберман Apotex компаниясының президенті, бас атқарушы директоры және басқарма мүшесі болып тағайындалғанын мәлімдеді.

Құрылымы

Компанияның үш негізгі бөлімдері бар: Ғылыми-зерттеу және әзірлеу (оның ішінде биосимилярлар), Өндiру және Сату және маркетинг. Биотехнология бөлімшесі үш еншілес компанияға бөлінеді. Cangene корпорациясының 2007 жылғы жылдық есебіне сәйкес, Apotex компаниясы Winnipeg-те орналасқан биофармацевтикалық компания Cangene Corp-тің 61% иеленді. Cangene компаниясының бизнес бағыттары гипериммундық дәрі-дәрмектер, келісімшарт бойынша өндіріс, биофармацевтика және жұқпалы ауруларға қарсы биоқорғау, мысалы, шаян, гепатит В және сиыр көкжәнті. Оның өнімдеріне WinRho SDF кіреді. 2014 жылдың ақпан айында Мэриленд штатының Роквилл қаласында орналасқан американдық компания Emergent BioSolutions компаниясы Cangene Corporation компаниясын сатып алды. 1991 жылы Apotex Winnipeg-те Апотекс ферментациясын ашып, белсенді фармацевтикалық ингредиенттер (АПИ) өндіру үшін ферментацияға негізделген технологияларды әзірлеу және АПИ-ді Канадада және халықаралық деңгейде соңғы дозалау формалары ретінде сату үшін өндіру. Зауытта 150 адам жұмыс істейді. 2004 жылдың қаңтар айында ApoPharma құрылды. Ол жаңа химиялық құрылымдарды зерттеу мен әзірлеуге жауапты еншілес компания.

Медициналық этика және зерттеушілерді үндетпеу әрекеті

2005 жылы Мириам Шучманның доктор Нэнси Оливьери мен Апотекс туралы кітабының сын шолуында "Нэнси Оливьери талассемия науқастарын емдеген эксперименталды препаратқа күмән келтіргенімен әйгілі. Оның принциптік ұстанымы мен содан туындаған жанжал университеттерді зерттеушілерге заңсыз дәрі-дәрмек компаниясының қысымынан қорғаныш беруге итермеледі. Медициналық журналдар жариялау ережелерін өзгертті. Зерттеу ауруханалары өздерінің саясатын өзгертті. Ол халықаралық танымалдыққа ие болды. Оны үндетпек болған "Апотекс" компаниясы халықаралық наразылық тудырды. Компания Оливьериге егер ол олардың деферипрон дәрісінің жарамсыздығы туралы қорқынышын жария етсе, сотқа берумен қорқытты. Ол оларды өзін жамандағандары үшін сотқа берді, олар оны есірткілерін жамандағаны үшін 20 миллион доллар айыппұл төледі".

Дәрі-дәрмектерге халықаралық қол жеткізу

Жылдар бойы Apotex халықаралық гуманитарлық көмек көрсету үшін дәрі-дәрмектермен қамтамасыз етті. 2012 жылдан бастап Apotex The Teasdale Corti Foundation-пен бірлесіп Угандадағы St. Mary's Hospital Lacor (Lacor Hospital деп те аталады) ауруханасына дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді. Apotex 2013 жылы Lacor ауруханасына дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді жалғастырды және барлығы шамамен 1,2 миллион доллар дәрі-дәрмек берді. 2014 жылдың қыркүйегінде, Гаитиде чикунгунья вирусының таралуына жауап ретінде, Apotex гуманитарлық ұйыммен тікелей көмек көрсетумен бірге елге медициналық көмек ретінде 2,2 миллион доллардан астам қаражат берді. 2009 жылы Apotex компаниясы Найробидің сыртында орналасқан, жетім және үйсіз балаларды құтқару мен қолдаумен айналысатын Mully Children's Family Foundation ұйымына дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді бастады. Осы уақытқа дейін Apotex компаниясы Фондқа үш рет дәрі-дәрмек жеткізіп берді.

Канаданың дәрі-дәрмектерге қол жеткізу жүйесімен жұмыс істеу (CAMR)

2004 жылы "Африкаға берген уәде" заң жобасы Канаданың дәрі-дәрмекке қол жеткізу режимін (CAMR) қабылдады, ол дәрі-дәрмектерді өндіруге немесе оларды арзан бағада сатып алуға ресурстары жоқ дамушы елдерге дәрі-дәрмектерге қол жетімділікті жақсартуға уәде берді. CAMR дәрі-дәрмектердің патенттерін "міндетті лицензиялау" арқылы жоюға мүмкіндік берді, осылайша генерикалық дәрі-дәрмектерді өндірушілер дамушы елдерге осы дәрі-дәрмектерді төмен бағамен жеткізе алды. 2005 жылдан бастап Apotex АЗТ, 3ТК және Невирапин атты үш дәрі-дәрмекті қамтитын ВИЧ-пен емдеуді әзірлеуде жұмыс істеді, олар CAMR аясында қажетті елдерге жіберілуі мүмкін. 2008 жылдың қыркүйек айында, төрт жыл бойы "қызыл қағаз бен кішігірім саясатпен" күрескеннен кейін, Apotex Руандаға жеті миллион доза Apo TriAvir, зерттеу нәтижесінде шыққан СПИД-ке қарсы дәрі-дәрмекті жіберді. Жүкпен 21000 руандалықты бір жылға емдеуге жеткілікті дәрі-дәрмек жеткізілді. 2013 жылдың 22 тамызында Apotex Торонтодағы жаңа Хэмбер-Ривер ауруханасының (HRH) құрылысына 10 миллион доллар беретінін жариялады. Apotex компаниясының қайырымдылығы Корольдіктің ТЖД ғимаратына жұмсалды.

Apotex қорының құрылуы

Apotex Apotex Foundation жеке меншік қайырымдылық ұйымын құрды, ол соңғы 10 жылда 50 миллион доллардан астам дәрі-дәрмек берді. Әлемдегі апат болған аймақтарға қажетті дәрі-дәрмектер жеткізіліп, мұқтаж адамдарға көмек көрсетілді.

Генерикалық дәрілік заттарға қолжетімділікті кеңейту

Apotex брендтік дәрі-дәрмектердің патенттік қорғанысына қарсы белсенді күрес жүргізуімен, негізінен сот арқылы белгілі. New York Times басылымының Apotex-тің негізін қалаушы Бернард Шерман туралы мақаласында Шерманның жаңа генерикалық дәрілерді нарыққа шығару жөніндегі жұмысы "жалған жорық" деп сипатталды. Мақалада кейбір генерикалық дәрі-дәрмектерді өндірушілер дәрі-дәрмектердің патенттері үшін брендті өндірушілермен келісім жасаса, Шерман мен Апотекс мұндай келісімге қарсы екенін түсіндіреді. 2007 жылғы National Post мақаласында Apotex компанияның заңгерлерге жыл сайын 60 миллион доллар жұмсап, компанияны қорғап, нарықтағы генериктер санын ұлғайту үшін жұмыс істегенін айтты.

Регламенттік мәселелер

Apotex 2009 жылы 25 маусымда FDA-дан оның Этобикок зауытына қатысты жақсы өндіріс практикасын (GMP) бұзғаны үшін ескерту хат алды. Сондай-ақ, 2010 жылдың 29 наурызында Signet зауытында ДПК-ны бұзғаны туралы ескерту хаттары келіп түсті. FDA осы екі зауытта өндірілетін барлық дәрі-дәрмектердің импортына тыйым салды және компанияға АҚШ-та жаңа маркетингтік рұқсаттарды алуға тыйым салды. 2012 жылдың 29 ақпанында Apotex АҚШ-пен төрелік етуді талап етіп, Инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі халықаралық орталыққа шағым берді. Өтініште Апотекс FDA-ның әділетсіз қарым-қатынасына сілтеме жасап, Солтүстік Америка еркін сауда келісімін (NAFTA) бұзғанын атап өтті. Apotex сонымен қатар FDA-ның әрекеті "бизнестің құлдырауына әкеп соқты" деп мәлімдеді. 2014 жылдың 26 тамызында NAFTA трибуналы Apotex-тің өтінішін қабылдамады. FDA 2013 жылы сол зауыттарды тексеріп, тағы да проблемалар бар екендігі туралы ескерту хаттарын шығарды. 2014 жылдың сәуірінде FDA Индияның Бангалор қаласында Apotex компаниясына тиесілі өндіріс зауытына тыйым салды. Ескерту хатында FDA зауыттың сынақтардың нәтижелерін әдетте өшіріп, қайтадан сынақтан өткен нәтижелермен алмастыратынын көрсетті. FDA бұзушылықтар жүйелі екенін және көптеген жылдар бойы қайталанып, 2006 жылдан бастап өткен тексерулерде бірдей мәселелер байқалғанын анықтады.

Бағаны белгілеу үшін айыппұлдар

2020 жылы АҚШ Әділет министрлігі Apotex компаниясына басқа дәрі-дәрмек компанияларымен келісімге келіп, холестерин дәрісін қажет ететін тұтынушылар үшін маңызды дәрі-дәрмектердің бағасын белгілеуге, оларды көтеруге байланысты 24,100,000 доллар айыппұл салды. Ал, арнайы агенттің Скот Пирс деген өкілі былай дейді: "Денерикалық дәрі-дәрмектерді шығаратын компаниялар бағаны өзгертіп, сауда-саттықты бұрмаласа, бұл олардың денсаулығын сақтау үшін осы дәрі-дәрмектерге тәуелді адамдардың көпшілігінің зардабын тигізеді". АҚШ прокуроры Уильям М. Максвейннің сөздері бойынша, "Адамдарға қажет дәрі-дәрмектің бағасын жасанды түрде көтеру арқылы бейкүнә адамдардың денсаулығы мен әл-ауқатын қауіпке ұшырату - бұл моральдық жағынан ғана емес, заңсыз. Қаржылық пайда үшін халықты осылай пайдалану фармацевтикалық индустриядан түп-тамырымен жойылуы тиіс. Торонтодағы ауру балалар ауруханасында деферипронның артықшылықтары туралы дау, мүмкін, фирманың ең көрнекті күрес болып табылады. Бірақ бұл - Apotex компаниясы жеңіске жеткен ұрыс-керістердің бірі ғана. Apotex әлемдегі ең ірі көпұлтты компанияларға қарсы сот процестеріне қатысқан. Апотекс басқалар ойлап тапқан дәрілерді сату құқығын қорғап, жеңіп алды". 2013 жылдың 17 мамырында жүкті канадалық әйелдер тобы компанияның контрацептивті таблеткалар топтамасында әдеттегіден көп плацебо бар екені анықталғаннан кейін Apotex-ке қарсы топтық іс қозғады. 2014 жылдың қазан айында Канаданың Федералды соты (FCC) Sanofi Aventis пен Apotex арасындағы дауға қатысты патенттелген дәрі-дәрмектер (орындалу туралы хабарлама) ережелерінің 8-бөлімі бойынша шешім шығарды (Sanofi Aventis et al. Apotex Inc.) қарсы. 8-бөлімде брендті дәрі-дәрмекті өндіруші брендті дәрі-дәрмекті өндірушінің тыйым салу туралы сәтсіз іс-әрекетінің салдарынан туындаған, нарыққа шығудың кешіктірілуі салдарынан туындаған зиян үшін генерикалық дәрі-дәрмекті өндірушіге қалай жауапты бола алатыны түсіндіріледі. Sanofi компаниясы қазіргі кездегі гипотетикалық нарықтағы зиянды есептеу жүйесі генерикалық препараттарды өндіруші үшін күтпеген пайдаға әкеледі деп мәлімдеді. 2014 жылдың қазан айында Федералды апелляциялық сот (ФАК) ережелердің 8-бөлімі конституциялық және юрисдикциялық тұрғыдан жарамды екенін растады, бұл шешімге Sanofi шағым жасады. 2015 жылдың сәуірінде Канаданың Жоғарғы соты (ЖЖС) Sanofi мен Apotex арасындағы сотқа қатысты FCA 8-бөлімінің сандық шешімін бекітті. Бұл - ҚР ДСК-ның патентті дәрілік заттар туралы ережелердің 8-бөлімін қарастыруға алғаш рет мүмкіндігі болды. 2021 жылы Bayer және Viatris компаниясының Meda Pharmaceuticals компаниясы Apotex компаниясына қарсы сотқа шағымданып, компанияның Astepro Allergy мұрын спрейінің жалпы нұсқасын FDA-ның мақұлдауын кешіктіруді талап етті.