Кіріспе

Франк Стэнфорд (табиғи аты Франсис Гилдарт Смит; 1 тамыз 1948 - 3 маусым 1978) - американдық ақын. Ол өзінің "Ай сені сүйемін дейді" атты эпопеясы - лабиринтті өлеңімен танымал. Сонымен қатар, Стэнфорд жиырмасыншы жылдары алты қысқа поэзия жинағын жариялады, сондай-ақ оның өлімінен кейін жазған үш жинағы (сондай-ақ таңдамалы өлеңдер кітабы) жарияланды.

Ерте өмір және білім

Франк Стэнфорд 1948 жылы 1 тамызда Миссисипи штатының Рихтон қаласындағы Эмери мемориалдық үйінде жесір Дороти Маргарет Смиттің баласы Фрэнсис Гилдарт Смит болып дүниеге келді. Көп ұзамай оны Файрстоунның алғашқы әйел менеджері Дороти Гилберт Альтер (1911-2000) есімді жалғызбасты ажырасқан әйел асырап алды. 1952 жылы Гилберт Мемфис қаласындағы табысты инженерге үйленді, ол кейіннен "Франки" мен оның кіші, асырап алған қарындасы "Рути" (Беттина Рут) -ды қабылдады. Стэнфорд 1961 жылға дейін Мемфистегі Шервуд бастауыш мектебінде және Шервуд орта мектебінде оқыды, содан кейін отбасы А. Ф. Стэнфорд зейнеткерлікке шыққаннан кейін Арканзас штатының Маунтин-Хоум қаласына көшіп барды; Стэнфорд Маунтин-Хоумда орта мектепті аяқтады. "Превью" атты студенттік әдеби журналда өлеңдерін жариялады. Алайда ол университетті тастап, диплом ала алмады.

1969-1972 жылдар

Кейінгі бірнеше жылда Стэнфорд жазуын жалғастырып, 1971 жылы Линда Менсинге үйленді. Стенфорд, бәлкім, "The Battlefield Where The Moon Says I Love You" -де жұмыс істеген болар, ол жасөспірім кезінде басталған. Ол "Милл Маунтин Пресс" баспасының редакторы және баспашысы Ирвинг Броутонмен "Холлинс" шығармашылық жазу және кино конференциясында кездесті. Браутон конференцияда Стэнфордтың шығармаларын оқыды және ақынның "Певчие ножи" атты алғашқы кітабын жариялауға келісті. 1971 жылы "Жырлаушы пышақтар" кітабы шектеулі түрде басылып шықты. Стэнфорд Нью-Йоркте қысқа уақыт өмір сүрді, Нью-Йорктен Арканзасқа оралғаннан кейін ескі шипажай қаласына, Еврика-Спрингске көшіп барды және Нью-Орлеанс қонақ үйінде бөлме алды. Стэнфорд өзін (және екінші әйелі) лицензиясыз жер өлшегіш ретінде жұмыс істеп, аз қамсыздандырды. Бұл мамандық оның поэзиясына көптеген жағдайларда, мысалы "Жер зерттеушінің зарлауы" өлеңінде сіңген. Браутон мен Стэнфорд Стэнфордтың жұмысы мен өмірі туралы 25 минуттық деректі фильм түсірді. Арканзас, Миссисипи және Миссуриде түсірілген фильмде жер зерттеушінің тәжірибесі талқыланып, Стэнфордтың әдеби кейіпкерлері кейде негізделген достарымен сұхбат жүргізілді. Бұл арман емес, бұл тасқын болды, ол 1974 жылы Солтүстік-батыш кино және бейне фестивалінде судьялардың сыйлығының бірін жеңіп алды. "Песенные ножи" басылымынан кейін Браутонның Милл Маунтин Пресс 1974 және 1976 жылдар аралығында Стэнфордтың тағы бес кітапшалық қолжазбасын жариялады. 1974 жылы "Жалпыдан келген әйелдер" жарық көрді, содан кейін 1975 жылы "Field Talk", "Shade" және "Arkansas Bench Stone"; 1976 жылы Стэнфорд Райтпен бірге Джексон Драйвтегі Файетвиллдегі үйді жалға алды және талантты ақындардың шығармаларын баспаға қол жеткізбей жариялау үшін "Lost Roads Publishers" тәуелсіз баспа жұмысын құрды; ол баспасөзмен жұмыс істеу мақсаты "америкалық поэзияның пейзажын қалпына келтіру" екенін айтты. Сол күзде Стэнфордтар Бивер-Лейктен Миссуридің оңтүстік-батысындағы Краучтар отбасының фермасына көшіп барды. Көп ұзамай тағы басқа атақтар да берілді. Стенфордтың басшылығымен баспа он екі кітап шығарады.

Қабылдау

Франк Стэнфордтың өлеңдері - Миссисипи дельтасы мен Озарк тауларында өскен балалық шағынан алынған ойдан шығарылған пейзаждағы кейіпкерлермен бірге жабайы әшекейлеудің қысқа әңгімелері - бірден танымал, ал оның шығармалары ықпалды және жақсы қабылданады.

Мәдениеттік жауап

1990 жылдары Джинни Стэнфорд пен С.Д. Райт Стэнфордпен қарым-қатынастары туралы есептерді жариялады. Джинни Стэнфорд екі эссе жариялады: "Реквием: фрагмент" 1994 жылы The New Orleans Review журналында және оның серігі "Өлім салқын кешке", 1997 жылы The Portable Plateau журналында Франк Стэнфордтың ерекшелігі. Стэнфорд туралы кем дегенде екі романда жазылған Стив Стерннің Ай мен Рубен Шейн және Форрест Гандердің Досы ретінде және екі халық әндері Индиго қыздарының "Үш хит" және Люсинда Уильямстың "Пинеола"; біріншісі Стэнфордтың жұмысына арналған ән, ал екіншісі Уильямстың отбасы досы болған Стэнфордқа арналған мақтау сөз. Стэнфордтың поэзияға әсері терең және ұзаққа созылған, оның шығармаларын атап өту жиі өтеді. The Battlefield Where The Moon Says I Love You атты түнгі оқулар да кез-келген уақытта орын алған, мысалы, Браун университетінің студенттері 1990 жылы ұйымдастырған. 1997 жылдың шілдесінде Файетвиллдегі Стэнфордқа арналған құрметті Стенфордтың поэзиясын оқу және It Wasn't A Dream, It Was A Flood фильмінің көрсетілімі болды.

Сыни жауап

Стэнфордтың шығармашылығына қызығушылықтың жалғасуына қарамастан, оның мұрасы поэзия антологиялары мен университет әдебиет курстарының канонизациялау процесінде едәуір назардан тыс қалды. Ол 20 ғасырдың соңғы кезеңіндегі американдық поэзияның маңызды дауыстарының бірі, бірақ көптеген танымал журналдарда, соның ішінде The American Poetry Review, Chicago Review, FIELD, The Iowa Review, Ironwood, kayak, The Massachusetts Review, The Mill Mountain Review, New American Review, The New York Quarterly, Poetry Now және Prairie Schooner. Алайда Стэнфордтың жұмысы сыншылардың мақтауына ие болды. Алан Дуган Стэнфордты "өнерлі ақын, шығармашылығы кең", деп атады, оны Уолт Уитменмен салыстырды. Ақын Лоренцо Томас оны "көрнекті суретті Рембо, оның "көрнекті өткірлігі" және "америкалық әдебиеттердегі орны" ретінде "көрнекті таланты" деп атады. What about This: Collected Poems of Frank Stanford (Copper Canyon Press, 2015) атты кітабының кіріспе сөзінде ақын Дин Янг Стэнфордтың поэзиясын "нағыз шикізат, тіпті қатыгездік, өте ескі және мүлдем жаңа болып көрінетін, оның өмір сүру күші өнердің бастапқы бұлақтарына және адам жүрегі мен ақыл-ойының сазлығына терең сіңген тамырларынан шыққан" деп сипаттады. 2015 жылы The New York Times журналында Дуайт Гарнер былай дейді: "Стенфорд мырзаның өлімінен бері оның сектасы өсті, бірақ ол ешқашан метастаздыққа жақындамады. Оның еңбегін табу қиын, шағын баспаханалар басып шығарған, көбінесе басылмай қалған. Осы айда көптен күткен "Бұл туралы не деуге болады: Франк Стэнфордтың жинақталған өлеңдері" атты басылым оны толық көруге мүмкіндік береді. Ол кең аудиторияға маңызды және түпнұсқа американдық ақынды таныстырады".