Кіріспе

Роалд Дальдың қысқа әңгімелер жинағы Ұлы автоматты грамматизатор (АҚШ-та "Көкшетекті адам және басқа да әңгімелер" деп жарияланды) - британдық автор Роалд Даль жазған он үш қысқа әңгіменің жинағы. Өлеңдер Дальдың ересектерге арналған шығармаларынан таңдалды. Барлық әңгімелер бастапқыда басқа жерде жарияланды; олардың көздері төменде көрсетілген. "Катина" атты соғыс оқиғасын қоспағанда, әңгімелерде күлкілі, еріншек, таңғажайып, тіпті жабайы көңіл-күй бар. Олар әдетте сюжеттің күтпеген бұрылыстарымен аяқталады.

Өлеңдер

"Ұлы автоматты грамматизатор" (Сіз сияқты біреуден): Бір адам грамматика ережелері белгілі, математикалық қағидаттарға сәйкес келеді деп санайды. Осы идеяны пайдаланып, ол шамамен он бес минут ішінде жүлделі роман жаза алатын мамонт машинасын жасай алады. Әңгіме қорқынышты аяқтайды, өйткені әлемдегі жазушылардың көбі өз аттарын және адам шығармашылығының барлық үмітін машинаға беруге мәжбүр болады. "Мисс Биксби мен полковниктің пальтосы" (Kiss Kiss): Миссис Биксби өзінің тіс дәрігері күйеуін бай, сұлу полковникпен алдап жүр. Олардың қарым-қатынасы бұзылғанда полковник миссис Биксбиге қымбат және әдемі норкалық пальто ұсынады. Жас әйелдің жауабынан кейін, әйелдің күйеуі оның жауабын біліп, онымен келіседі. "Батлер" (Керекті күтілмейтін оқиғалар туралы әңгімеден): Қауіпті және жаңадан бай жұп тамақ ішуге келген қонақтарды таңғалдыру үшін бас официант пен аш-ас шеберін жалдайды. Үй иесі қонақтарға қуаныш сыйлау үшін күйеуіне қымбат шарап сатып алуды ұсынады, ал ол құл сияқты осы идеяны орындайды. Бұл идеяның пайдасын бас шарушы мен аспазшы көреді, ал "модалы" жұпты ақымақ қылады. "Оңтүстіктен келген адам" (Сіз сияқты біреуден): Ямайкадағы теңіз жағалауындағы курортта бейтаныс қарт жігіт жасөспірім шақтағы америкалық жігітпен бәс салады. Егер жас жігіттің отқа отыратын отқа отыз рет отыра алса, американдық жаңа "Кадиллак" машинасын жеңіп алады, бірақ жеңіліс оның оң қолындағы кішкентай саусағынан айырады. Жоғары кернеулікпен жасалған ставка басталады, ал бірнеше ғана шыбық қалған кезде қарттың ставкасының құнын жақсы білетін әйел пайда болады да, ақымақтықты тоқтатады. "Жұмыс беруші" (Kiss Kiss) - Лондонға іскерлік сапармен бара жатқан жас жігіт жол бойындағы қонақүйге аялдап, оны таңғажайып және сәл нүктелі үй иесі құштарлықпен қарсы алады. Үйдің эксцентрикалық табиғаты және онда тек екі жігіт тұрғаны туралы хабар жас жігітті шатастырады және қорқытады. Соңында үй иесі - мал бағу хоббисіне берілген - мен бала ащы бадамның дәмін татып, шай ішеді, үй иесі оның соңғы толтыру жобасына жұмсақ күлімсірейді. "Парсонның қуанышы" (Kiss Kiss): Бір адам кейбір қарапайым шаруалардың фермасында Чиппендейл жиһаздарының өте сирек кездесетін бөлігін табады. Ол арзан бағаға сатып алып, аукционға қойып, көп ақша табамын деп үміттеніп, оны сатып алуға тырысады. Ол "отынға" сатып алуға тырысады, бірақ ферма иелері оны машинасына орналастыру үшін жояды. "Көктемшік адам" (Көтелмеген оқиғалар туралы әңгіме): Жаңбырлы күні ана мен қызы көше бұрышында әдепті қарт адамды кездестіреді, ол оларға фунт банкнотына алмасу үшін әдемі жібек шашақ ұсынады. Олар сауда-саттық жасайды, ал қызы "әлсіз" қарттың кенеттен қаттырақ көрінетінін байқайды. Олар оны іздейді, ал мырза әртүрлі пабтарға барып, ішіп, содан кейін тағы бір шамды ұрлап, циклді жалғастыратынын біледі. "Катина" (Over to You: Ten Stories of Flyers and Flying): Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грецияда орналасқан RAF ұшқыштары тобы "отбасы қираған үйінді астында" таңғажайып әдемі жас қызды табады. Ол олардың эскадрильясының ресми емес "маскоты" болады. Ақырында, оның нәзік өмірі нацистік ұшақтардың оқ жаууына қарсы тұрып, құлақтарын аспанға қарай сілкіп тұрды. "Жаспанға жол" (Kiss Kiss): Фостер ханым кездесулерге кешігудің созылмалы фобиясынан зардап шегеді. Күйеуі әйелінің ашуын шығарғысы келіп, өздерінің іс-әрекеттерін әдейі кейінге қалдырып, қатыгез ойынға түседі. Фостер әже Парижге немерелерін көруге ұшып бара жатқанда, күйеуі әдеттегідей ойын-сауықпен айналысады. Бірақ миссис Фостер таксиден үйге қарай жүгіріп бара жатқанда, ол таңғажайып шу естіп, жеңімпаз күйі таксиге қарай бұрылады. Тек ол қайтып келгенде және үйдегі қабаттар арасында қалған лифтті "жөндеуге" шақырған кезде ғана оқырмандар мистер Фостердің тағдырын біледі. "Royal Jelly" (Kiss Kiss-тен): Жаңа туған ата-аналар ауыр салмақтағы қыздарының өміріне қауіп төндіреді. Күйеуі ара бағушы, ол аралардың бір личинкасын патшайымға айналдыру үшін қолданатын керемет патшалық желе туралы естігенін еске алады. Ол қызына қоспаны бөтелкелерге қосады, ал ол таңғаларлық жылдамдықпен салмақ алады. Анасы бірдеңе дұрыс емес екенін сезінеді, ал күйеуі өзінің іс-әрекетін мойындайды, сонымен қатар өзінің импотенттігін емдеу үшін бірнеше ай бойы жюлидің бөліктерін жұтып жүргенін мойындайды. Патшалық желесі бұл амалды орындады, бірақ оның таңғажайып жанама әсерлері әке мен қыздың қос жағын да алаңдататын метаморфозаны қамтиды. "Азау - менің ісім" (Керек күтілмейтін о�...

Қабылдау

1954 жылы Грофф Конклин "Ұлы автоматты грамматизатор" атты қысқа әңгімесін "қастерлі фантастикалық сатира, ұмытылмас қиялы бар ақымақтық" деп атады.