Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кашмир сұлтандығының сұлтаны Шахрух Шахи Хан (25 қараша 1395 5 сәуір 1470), көпшілікке Гхияс уд Дин Зайнул Абидин (перс. غیاث الدین زین العابدین) немесе жай ғана Зайнул Абидин (перс. Ғабдуллаһ ибн Әбдүл-Хұсман (ғ.с. - Ғабдуллаһ ибн Әбдүл-Хұсман, ғ.с. - Ғабдуллаһ ибн Әбдүл-Хұсман) - 1418 жылдан 1419 жылға дейін, содан кейін 1420 жылдан 1470 жылға дейін билік құрған Кашмирдің тоғызыншы сұлтаны. Ол өзінің қол астындағы азаматтары арқылы Будшах (Ұлы патша) деп аталды.
Sultan of the Kashmir Sultanate
Shah Rukh Shahi Khan (25 November 1395 – 5 April 1470), popularly known as Ghiyas ud Din Zainu'l Abidin (Persian: غیاث الدین زین العابدین) or simply Zainu'l Abidin (Persian: زین العابدین, lit. Pride of the Worshipers), was the ninth Sultan of Kashmir, who reigned first from 1418 to 1419 and then from 1420 to 1470. He was famously called Budshah (Great King) by his subjects.
Билікке көтерілу
Бұрынғы сұлтан Сикандар Шах Миридің ұлы Шахи хан Кашмир патшалығын басқаруға тағайындалды, өйткені оның ағасы Әли Шах Меккеге парызшылық сапармен кеткен болатын. Осы кезде Әли Шах Шахи ханға Зайнул Әбидин атағын берді. Әли шаһ діни адам болса да, ерік-жігері әлсіз еді және оның Меккеге жету құштарлығы алда тұрған қиын саяхаттың сипаттамаларына қарсы болды. Ол өзінің күйеу атасы, Джаммуның Раджасы Бхим Девтің сарайына жеткенде, өзінің паналауын тастап, өзінің тағын қайтарып алу үшін Джамму мен Раджауриден жасақшылардан тұратын әскерді жинады. Ежелгі мәтіндер Зайнул Абидиннің неліктен жаңадан алған мәртебесін күрессіз тастап кеткеніне қатысты әртүрлі пікірлер бар, бірақ бұл шын мәнінде солай болды дегенге келіспеушілік жоқ. Зайнул Әбидин Сиалкотқа кетіп, оның билеушісі Джасраттан қолдау сұрады. Бұл қолдауды көргенде, Әли Шах ашуланып, әскерімен Хохарға қарсы шығады, бұл азаматтық соғысқа әкелді. Жасрат өзінің әкесінің кеңесін елемеген, бірақ Жамму әскері оған қосылғанша, кері шегінген әскерін талқандады. Шривараның айтуынша, Әли шаһты Жасрат өлтірген. Алайда кейінірек шыққан парсы жылнамаларында оның шайқастан қашып кеткені жазылған. Зейнул Әбидин сол кезде астанасы Шринагарға оралды, онда оны қол астындағылар жылы қарсы алды. Алайда бұл азамат соғысын аяқтамады, өйткені Әли Шах Джаму ражасының қолдауымен аңғарға кірді. Зейнул Әбидин оған қарсы Барамулла асуы арқылы аттанды. Екі күш Уриде кездесті, бірақ Әли Шах тағы да жеңілді. Әли Шахтың тағдыры белгісіз: ол тұтқында қайтыс болған немесе Хохар өлтірген болуы мүмкін. Ол бірнеше жаңа қалалар құрды, көптеген көпірлер салды және көптеген суару арналарын қазып алды. Сондай-ақ, жергілікті билеушілердің заңсыз салықтар алуына жол бермеді, сондай-ақ шаруаларға аса қажет салықтық жеңілдіктер берді.
Shahi Khan, a son of former Sultan Sikandar Shah Miri, was charged with the rule of the kingdom of Kashmir when his elder brother, Ali Shah, left the kingdom on a pilgrimage to Mecca. It was at this time that Ali Shah gave Shahi Khan the title of Zainu'l Abidin. Although a religious man, Ali Shah was weak willed and his desire to attain Mecca buckled under descriptions of the arduous journey ahead. He abandoned his pilgrimage when he arrived at the court of his father in law, the Raja of Jammu Bhim Dev, and raised an army consisting of soldiers from Jammu and Rajauri in order to regain his throne. The ancient texts vary regarding why it was that Zainu'l Abidin relinquished his recently acquired status without a fight but there is no disagreement that this is in fact what happened. Retiring to Sialkot, Zainu'l Abidin sought the support of its ruler, Jasrat. Ali Shah became angered when this support was forthcoming and he rashly set out with his army to challenge Khokhar which resulted into a civil war. The forces met at Thanna and Jasrat routed his forces, who had ignored the advice of his father in law to hold back until the Jammu army could join him. According to Srivara, Ali Shah was killed by Jasrat. However, later Persian chronicles state that he was able to escape from the battlefield. Zainu'l Abidin was then able to return to the capital city of Srinagar, where he was welcomed by his subjects. This however did not end the civil war as Ali Shah with the support from the Raja of Jammu, entered the Valley. Zainu'l Abidin marched against him through the Baramulla pass. Both the forces met at Uri but Ali Shah was defeated again. The fate of Ali Shah is uncertain: he may have died in captivity or have been put to death by Khokhar. He founded several new cities, built many bridges and dug many irrigation canals. He also prevented the local governors from exacting illegal taxes and gave the peasants much needed tax relief.
Діни саясат
Зайн әл-Абидин діни төзімділік саясаты мен қоғамдық игілік шаралары арқылы атақ-даңққа ие болды. Ол Кашмирдің индустары үшін Жазияны жойды. Мұсылман билеушісі болғанымен, ол сиыр сойылуына тыйым салды. Ол санскрит тілі мен әдебиетін кеңінен қолдады. Ол парсы, санскрит және тибет тілдерін білген. Маһабхарата мен Калхананың "Ражатарангини" шығармалары оның бұйрығымен парсы тіліне аударылды. Ол діни төзімділігімен танымал болды. Ол әкесі билік құрған кезде Кашмирден кеткен индустарды шақырды. Ол индустарға өз ғибадатханаларын салуға және Дхармашастралар бойынша жеке заңды ұстануға рұқсат берді. Ол сиырды уландыруды тоқтатып, сиыр етін жеуге қатысты кейбір ережелерді шығарды. Ол білімді брахмандарға стипендия беруді енгізді.
Zain ul Abidin earned a name for himself for his policy of religious toleration and public welfare activities. He abolished Jaziya on the Hindus of Kashmir. Although he was a Muslim ruler, he banned the slaughter of cows. He extended liberal patronage to Sanskrit language and literature. He knew Persian, Sanskrit, and Tibetan. The Mahabharata and Kalhana's Rajatarangini were translated into Persian by his order. He was known for his religious tolerance. He called back the Hindus who left Kashmir during his father's reign. He allowed the Hindus to build their temples and follow the personal law according to the Dharmashastras. He stopped the killing of cows by means of poison and passed some regulations about eating beef. He re introduced the grant of stipends to the learned Brahmans.
Мұра
Зайн-ул-Абидинді ғалымдар Кашмирдің ұлы билеушісі деп санайды. Тарихшы Мохиббул Хасан оны Кашмирдің барлық сұлтандарының ішіндегі ең ұлысы деп атайды, ол Кашмир халқына жарты ғасыр бойы "бейбітшілік, өркендеу және қайырымдылықпен билік жүргізді".
Zain‐ul Abidin is acknowledged by scholars as a great ruler of Kashmir. Historian Mohibbul Hasan calls him the greatest of all the sultans of Kashmir, who provided half a century of "peace, prosperity and benevolent rule" to the people of Kashmir.