Кіріспе

Американдық ғылыми-фантастика және фэнтези жазушысы (1931–2019)

Жеке өмір

Вольф Нью-Йорк қаласында Мэри Оливия мен Эмерсон Лерой Вольфтың ұлы болып дүниеге келді. Кішкентай кезінде полиомиелитпен ауырды. 6 жасында отбасымен Хьюстон қаласына көшіп келді. Техаста орта мектепті және жоғары білімді аяқтады, Хьюстон қаласындағы Ламар орта мектебіне қатысты. Техас A&M университетінде оқып жүргенде, алғашқы фантастикалық әңгімесін студенттік әдеби журнал The Commentator-да жариялады. efn|name=two1951|group=notes|1=Интернеттегі фантастикалық әдебиеттер базасы 1951 жылы жарық көрген екі әңгімені тіркеген. Ол үшінші курстың ортасында оқуын тастап, кейін Корея соғысына қатысу үшін әскерге шақырылды. АҚШ-қа оралғаннан кейін Хьюстон университетінде білім алып, өнеркәсіптік инженер болды. Толық уақыт жазу үшін зейнеткерлікке шыққанға дейін Plant Engineering журналының аға редакторы қызметін көп жыл бойы атқарды, бірақ оның ең танымал инженерлік жетістігі – Pringles картоп чиптерін жасауға арналған машинаны құруға қосқан үлесі. Вольф әйелі Розмаримен бірге Чикаго маңындағы Баррингтон қаласында тұрды, олар төрт бала тәрбиеледі. Вольфтің үш немересі бар. 2013 жылы Вольфтер Иллинойс штатының Пеория қаласына көшіп келді. 2010 жылдың 24 сәуірінде Вольфқа қосқан айналма жол операциясы жасалды. 2013 жылдың басында Вольф оң көзіне катаракта операциясын жасатты. Оның әйелі Розмари 2013 жылдың 14 желтоқсанында Альцгеймер ауруының ішінде бірнеше аурудан кейін қайтыс болды. Вольф: "Бір кезде ол менің есімімді немесе біз үйленгенімді есіне алмайтын, бірақ ол мені жақсы көретінін әлі есінде сақтайтын" деді. Вольф 2019 жылдың 14 сәуірінде 87 жасында жүрек-қан тамырлары ауруынан Пеориядағы үйінде қайтыс болды.

Әдеби шығармалары

Вольфтың алғашқы жарияланған кітабы – «Арес операциясы» (Беркли медальоны, 1970) атты түпнұсқа роман болды. Ол он жыл ішінде неміс және француз тілдерінде де жарық көрді. («Есіктер бар»); «Жаңа Күн кітабынан» Севериан өзінің жас, білімі аз кезінен оқиғасын баяндайды; ал «Солдат» сериясының Латросы амнезиядан зардап шегеді. Вулф бір хатында былай деп жазды: «Ұлы әңгіме туралы менің түсінігімде ‘әртүрлі және қызықты фон’ дегеннің мәні жоқ. Ол былай: мәдениетті оқырманмен ләззатпен оқылатын және қайта-қайта оқылғанда ләззаты артатын әңгіме». Осы рухта Вулф мәтінде тікелей айтылмаған, бірақ жұмбақ сырлары мен үзілістерді де қалдырды. Мысалы, таңғы гүлдерге толы аула – «Бос өмір сүр, бос бол» оқиғаларының қасақана болжауы, бірақ ол тек бағбандарға ғана түсінікті, ал әңгіме ішіндегі әңгіме Бейбітшілікті түсінуге көмектеседі. Вулфтың тілі жаңа оқырман үшін де жаңғырыс тудыруы мүмкін. «Азаптаушының көлеңкесі» кітабының қосымшасында ол былай дейді: «Бұл кітапты – әлі тілге келмеген бір тілде жазылған түпнұсқадан – ағылшын тіліне аударуда, мен өзімді көп еңбектен сақтау үшін ойдан шығарылған терминдерді қолдануға оңай болған еді, бірақ мен мұны істемедім. Осылайша, көп жағдайда мен әлі ашылмаған түсініктерді олардың жиырмасыншы ғасырға тән ең жақын эквиваленттерімен алмастыруға мәжбүр болдым. Пелтаст, андрогин және қуаныш сияқты сөздер осы сияқты алмастырулар болып табылады және олардың мағынасы нақты емес, тек ұсыныс ретінде қарастырылады. Оның романындағы ойдан шығарылған «аудармашы» кейіпкері Вулфтың жазу стиліне белгілі бір түсінік береді: оның барлық терминдері – «фулигин», «карнифекс», «тауматург» және т.б. – нақты сөздер».

Қабылдау

Ол бестселлер автор болмаса да, Вулфты сыншылар жоғары бағалайды. Джон Клют: "SF саласындағы ең танымал немесе ең ықпалды автор болмаса да, Джин Вулф бүгін ең маңызды болуы мүмкін. Оның шығармаларының мәртебесі әсерлі, ол SF әлемін түрлі түсті пальтодай киеді". Патрик О'Лири Вулфтың ықпалын атап өтті. Ол былай деді: "Сыбайлас қиял-ғажайыптарды ұмытыңыз. Джин Вулф – ең үздік жазушы. Міне, осы. Вулф айтқандай, барлық роман – қиял. Біреулері осы туралы адалдық танытады". Салыстыруға болмайды. Ешкім – ешкім де – осы суретшінің туындыларына жақындамайды". О'Лири сондай-ақ Вулфтың өнеріне арналған "Егер бұрын-соңды сиқыршы болса" атты кең көлемді эссе жазды, ол алғаш рет оның "Басқа дауыстар, басқа есіктер" жинағында жарияланды. Урсула К. Ле Гуин Вулфтың кітаптарының мұқабаларында жиі "Вулф – біздің Мелвилл" деген сөздерді келтіреді. Харлан Эллисон "Қиыншының көлеңкесін" қарап шығып, былай деп жазды: "Джин Вулф басқа барлық авторларды жазудың қасиетті міндетін атқарады. Ол бүгінгі күнгі ең ұлы, ең бірегей жазушылардың бірі. Оның туындылары ерекше, гипноздық, теңдесі жоқ. "Қиыншының көлеңкесі" американдық әдебиетте жаңа көкжиекті ашады және тетралогияның бірінші романы ретінде оның ең таңғажайып туындысы, сөзсіз, мәңгілікке қалады. Бұл кітапты оқымау – зиялық байлықтан қағылумен тең" деді. Вулфтың жанкүйерлері оған зор құрметпен қарастырады, ал оның туындыларына арналған интернеттік пошта тізімі (URTH, 1996 жылдың қарашасында құрылған) он жыл ішінде мыңдаған беттік талқылаулар мен түсіндірулерді жинады. Сол сияқты, көптеген талдаулар мен түсіндірулер фанзин мен шағын басылымдарда жарияланды (мысалы, Lexicon Urthus). "Ең жоғары бағаланған" және "Ең төмен бағаланған" авторлар туралы сұрағанда Томас М. Диш Исаак Азимов пен Джин Вулфты атады: "Көптеген авторлар бірнеше жүлделерді алғаннан кейін құлдырап кетті. Бір ғана ерекшелік – Джин Вулф. 1980 және 1982 жылдар аралығында ол "Жаңа Күн Кітабын" жариялады, ол VistaVision және Dolby Sound сапасындағы сыпайылық, зия және әдемілік тетралогиясы. Г.К. Честертонның діни сенімге келген сәтте жазылған "Жұлдызды соғыстар" стиліндегі ғарыш операсын көзге елестетіңіз. Вулф содан бері толық күшпен жұмыс істеп келеді, ал кроссоверлік табыс көптен күтілуде". Майкл Дирда Вулфтың "Жаңа Күн Кітабын" өзінің "Ғылыми фантастика оқу тізіміне" қосты: "Егер Пруст, Бетховеннің кейінгі саптық квартеттерін тыңдап, "Мен, Клавдий" романын жазып, оны болашақтағы оқиғаларға орналастырса, нәтиже осы өлшенген, күзгі шедеврге ұқсауы мүмкін". Нил Гайман Вулфты Дүниежүзілік қорқыныш конвенциясында таныстырды, онда Вулф құрметті қонақ болды. Ол Вулфты қалай оқу керектігі туралы кеңес берді: "Екі түрлі ақылды жазушы бар. Өздерінің ақылды екендерін көрсетуді ұнататындар және көрсетудің қажеті жоқ деп санайтындар. Джин Вулф екінші түрге жатады, ал зиялылық ертегіден маңызды емес. Ол сізді ақымақ сезіндіру үшін ақылды емес. Ол сізді де ақылды ету үшін ақылды". Гайман The Guardian газетінің "Менің батырым" рубрикасында Вулф туралы былай деп жазды: "Мен өз батырларыммен тым көп кездестім, ал қазіргі кезде мен қалған бірнешеумен кездесуден аулақпын, өйткені батырларымнан айырылудың ең оңай жолы – олармен кездесу, тіпті кешкі ас ішу. Бірақ Джин Вулф мен үшін әлі де батыр. Ол 80 жасқа толды, әйелі Розмариге қамқорлық жасайды және жанрлар арасындағы терең, күрделі, керемет көркем әдебиеттерді жаза береді. Ол менің батырым, өйткені ол жазудың жаңа жолдарын іздейді және ол маған бала кезімде болғандай мейірімді және шыдамды. Ол – бүгінгі күнгі ең ұлы американдық ер адам, ғылыми фантастика және қиял-ғажайып әдебиетінің жазушысы. Мүмкін, ең ұлы американдық жазушы. Көптеген адамдар оның есімін естімеген. Ал Джинге бұл ешқандай маңызға ие емес. Ол жай ғана келесі кітапты жазумен айналысады".

Шығармалары

Бұл Вольфтың еңбектерінің толық емес тізімі, жүлде алған туындыларына ерекше назар берілген.

Киноға бейімделу

"Доктор аралының қасіреті" 35 мм қысқаметражды, 2008 жыл.