Кіріспе

Балық түрлері Speciesbox image = Southern Pacific fishes F. E. Clarke 100 1. jpg. image upright = 1.2 status = EX. extinct = 1927 status system = IUCN3.1 status ref = status2 = EX. status2 system = NZTCS ref = status2 New Zealand grayling) - әр түрлі маусымдар мен өмірлік цикл кезеңдерінде тұщы және тұщы сулар арасында қоныс аударатын амфидромалық түр. Балық Prototroctes тұқымдасына жатады, оның құрамында екі түр бар, Жаңа Зеландиялық көк шошқа (P. oxyrhynchus) және Австралиялық көк шошқа (P. maraena).

Сипаттама

Жаңа Зеландиялық көк балық - орташа өлшемді балық, ол жетілген кезде ұзындығы 30-45 см аралығында, майлы қанаты бар, жұқа пішінді. Амфидромалық балық ретінде көшіп-қону кезінде бастапқыда күміс түсті сұрлардың сұр немесе қоңыр түске қарай күңгірттеніп, кейде алтын түске айналып, ал іштері ашық болатыны анықталды.

Тіс тістеу

Балықтың тістері дөңгелек, дөңгелек мұрыннан тұрады, жоғарғы жақ сүйегінде бір-біріне жақын орналасқан, шеге тәрізді құрылымды құрайтын бір қатар ұзын, дөңгелек тістер бар. Төменгі жақ сүйегінде кішірек және өткір тістердің тағы бір қатары бар, ол жоғарғы жақ сүйегіне қарағанда сәл қысқа және бұрышты емес, жоғарғы жақ сүйегінің тістер қатарының ішіне кіретін нүкте құрайды.

Диета

Жаңа Зеландиялық грейлингтің тістері мен ас қорыту жүйесі балықтың барлық нәрді жейтінін көрсетеді, ол сулы личинкалар, мысалы, кадифлилер және өзендердегі жыныстарда өсетін сулы шөптер сияқты өсімдіктермен қоректенеді. Балық кейде өсімдікпен қоректенген деп күтілуде.

Тарату

Жаңа Зеландиялық сұр балық 1800 жылдары Жаңа Зеландияның Солтүстік және Оңтүстік аралдарында кең таралған; дегенмен, балықтың таралуы 20 ғасырда Жаңа Зеландияның оқшауланған бөліктеріне, мысалы Шығыс Кеп, Уайрарапа және Отаки аудандарындағы кейбір өзендерге төмендеді. Солтүстік арал және Оңтүстік аралдың батыс жағалауы.

Тарих

Жаңа Зеландиялық сұр итке маорилер жиі аң аулаған. Маори халқының Жаңа Зеландиялық сұр балықты аулаудың дәстүрлі тәсілі - суға қарай жүзіп бара жатқан балықтарды ұстауға арналып, өзенге салынған хинаки деп аталатын себет тұзақты қолдану. Тұзақтар көбінесе түнде қалдырылатын, сондықтан таңертең манука қылқалам қабырғалары арқылы тұзаққа жетеленген балықтар "V" жоғарғы жағында ұсталады, ұсталудан аулақ болу үшін ағымға қарсы жүзе алмайды. Бұл әдіс тиімді болды, өйткені ондаған балықты бір мезгілде ұстауға мүмкіндік берді. XIX ғасырда балық өте көп болған. Бұл балық көптеген жергілікті балықтардан айырмашылығы, алғашқы еуропалық қоныстанушылар үшін өте бағалы болды және ол спорттық балық болды. Жиі жүздеген сұр құс бір мезгілде ұсталатын. Бұл туралы Питер Бак Вайапу аңғарында тұратын маорилерден дәстүрлі балық аулау әдістерін үйретуді сұрады. 2018 жылдың тамызында Жаңа Зеландияның Қорғау департаменті Жаңа Зеландияның қауіп-қатерлер жіктелу жүйесі бойынша жаңа Зеландияның сұрбағын "Өліп кеткен" деп жіктеді.

Қауіп-қатерлер мен жойылу

Жаңа Зеландияның сұр балығының құрып кету себебі тек болжамға негізделген, өйткені балық 1920 жылдары жойылып кеткен. Алайда, бірнеше көздер жойылудың бір ғана себебі емес, бірнеше нәзік факторлар болғанын атап өтті, олар біріктірілген кезде, бір кездері мол болған балықтың кенеттен жоғалуына әкелді. Жаңа Зеландияның сұр балықтарының құрып кетуіне себеп болған факторлардың бірі - бұл су басу динамикасы теориясы. Экожүйелер үшін оңтайлы тіршілік ортасын қамтамасыз ететін өзендер мен өзендер көздер деп аталады, ал ластану, шамадан тыс балық аулау немесе енгізілген түрлер салдарынан бірдей деңгейдегі экологиялық сипаттамаларды қамтамасыз етпейтіндер суға түсу деп аталады. Қоңыр және көкжаңбырлы бұршақтардың әкелінуі жаңа Зеландияның көкжаңбырлы бұршағы сияқты эндемикалық түрлерге тікелей жыртқыш және азық-түлік пен тіршілік ортасы үшін бәсекелестік арқылы әсер етті. Жаңа Зеландияның көк балықтарының жойылуына, әсіресе, көк балықтардың әкелінуін қоспағанда, алыс және бұзылмаған болып көрінген суларда, әкелінген көк балықтар арқылы таралған, жергілікті емес омыцет патогені Saprolegnia parasitica да маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. S. parasitica сальмондармен бірге міндетті түрде енгізіледі және Австралияға форель әкелінгеннен кейін жақын туысқан австралиялық сұр шошқаның өте ауыр балық өліміне қатысы бар.