Кіріспе
Финляндия герцогы (фин. hertig av Finland) - 13-16 ғасырлар аралығында Швеция корольінің туыстарына берілетін ортағасырлық атақ. Ол феодалдық әдет-ғұрыптармен бірге герцогтікті қамтыды және көбінесе шын мәнінде тәуелсіз княздікті білдірді. Финляндияның Ұлы князі - 1580 жылдан 1720 жылға дейін швед монархтары қолданған номиналды патшалық титул, 1802 жылдан 1805 жылға дейін қысқа уақытқа қайта жаңғыртылды (содан кейін Финляндияның Ұлы князі ретінде) және 1917 жылға дейін Ресей монархтары қолданды.
Епископ-Дюк Кол
XV ғасырдың аяғында тарихшы Эрикус Олай Линчепинг епискобы Кол (шамамен 1196 жылы қайтыс болған) Финляндия герцогы (Dux Finlandiae) болған деп мәлімдеді. XII ғасырдың аяғында Швецияда латынша "dux" деген атау әлі күнге дейін jarl мағынасында қолданылып келді және жүз жылдан кейін ғана герцог деген мағынаға келді (Швед герцогтықтарын қараңыз). Эрикус Олайдың бұл мәлімдемесін басқа деректер де растай алмайды. Алайда кейбір тарихшылар Маскудағы шағын Стенберга қамалының 12 ғасырдың аяғына, Новгород соғыстарының Финляндияға жеткеніне және сол аймақтағы швед әскерилерінің уақытша болуына әкелгеніне қатысты. Сонымен қатар, Линчепинг епискобының 13 ғасырда шығыс іс-әрекеттеріне қатысы бар екендігі де назарға лайық. Рим папасы оны 1229 жылы Финляндияның епискобына епархияны ұйымдастыруға көмектесу үшін қолданды, ал Финляндияның алғашқы белгілі герцогы Бенедикт оның тағайындалуынан кейін көп ұзамай Линчепинг епискобы болып сайланды. Линчепинг епискобы да швед ледунгтарын Эстонияға сәттіліксіз экспедициясына ертіп келді.
Епископ-Герцог Бенедикт Биргерсон
Бенедикт (12541291), шіркеуші, Швеция королі Вальдемар I-нің кіші ағасы, 1284 жылы тақта отырған ағасы, король Магнус III Финляндия герцогтігін берді. Бенедикттің тағайындалуы Финляндияда епископтық биліктің 35 жылдық ұзақтығын аяқтады, ол 1249 жылы шамамен Екінші шведтік крест жорығынан бастап күшіне енді. Бенедикттің жергілікті билігі ұзаққа созылмады. 1286 жылы Линчепинг епископы болып сайланған. Ол өлгенге дейін Финляндиядан табыс алып, бірақ онда тәуелсіз билік құруға тырыспаған. Ол Финляндияның аппанажының алғашқы иегері болды.
Герцог Вальдемар
Швеция королі III Магнустың (1240-90 жж.) кенже ұлы Вальдемарға (1281 - 1318 жж.) 1302 жылы ағасы Швеция королі Биргердің таққа отырғызылуы кезінде оның ағасы Бенедикттің Финляндия герцогтігі берілді. 1310 жылдары Вальдемардың аға ағасы герцог Эрик Батыс Швецияда шын мәнінде тәуелсіз князьдік орнатқан, герцог Вальдемар оның одақтасы болған. Герцог Вальдемардың Эрик сияқты тәуелсіз позицияға ие болғанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ Вальдемар өзінің герцогтық табыстарын Эриктің патшаға қарсы науқанына көмектесу үшін қолданғаны және өзінің финдік аппанажы мен әкімшілігін корольдің орнына Эрикке тапсырғаны анық. 1315 жылы Эрикпен одақтасып, Вальдемар Түрку және Хем қалаларын олардың провинцияларымен бірге, яғни Финляндияның көп бөлігін, сондай-ақ Стокгольм қаласын, Уппланды және Боргольмді Оландпен бірге алды. 1317 жылы 10 желтоқсанда патша Биргер оны Эрикпен бірге Никопингте тұтқындады. 1318 жылы герцогтар Вальдемар мен Эрик түрмеде жатып қайтыс болды. Норвегияның екінші әйелі Ингеборгтан герцог Вальдемардың 1316 жылы туған ұлы бар, ол бала кезінде қайтыс болған деп есептеледі.
Герцог Бенедикт Алготсон
Лорд Бенедикт Алготсон (1330-60) ді ді дің саяси себептері бойынша, Санкт Бриджит Швеция королі Магнус IV-нің гомосексуалды сүйіктісі деп айыптады (жоғарыда герцог Вальдемардың немере інісі), 1353 жылы бастапқыда даниялық княздік болған Халланд герцогы ретінде танылды, ал 1353 немесе 1354 жылы Финляндия герцогтігін де алды. Герцог Финляндияның билеушісі ретінде өзін орнатуға ешқашан тырыспаған, ол герцогтікке түскен табысты өз мойнына алған. Ол Оңтүстік Швецияда тұратын, сондай-ақ Сканияның вице-королі болып қызмет атқарған. Герцог белгілі бір дворяндықтың король Магнусқа қарсылығының құрбаны болды, 1357 жылы жер аударылды және 1360 жылы мұрагерсіз өлтірілді. 1357 жылы оның иеліктері, соның ішінде Финляндия, (титулы жоқ) корольге берілді Эрик, содан кейін Магнуспен бірге билік етуші. Эрикке герцог атағы қажет емес еді, ал ол 200 жылға жуық уақыт бос тұрды.
Үлкен Иоанн герцог: герцогтықтан ұлы герцогтыққа дейін
1556 жылы, герцог Бенедиктті кетіргеннен кейін екі жүз жыл өткен соң, Швеция королі Густав I (басқару 15231560) Финляндия герцогтігін екінші ұлына, 18 жастағы ханзада Джонға (15371592) берді. Иоанн Финляндияда өзінің шынайы әміршілдік билігін орнатуға мүмкіндік берген титулдың жалғыз иесі болды. Герцогтікке Оңтүстік-Батыс Финляндия, Расеборг, Батыс Уусимаа және Төменгі Сатакунта кірді. Осылайша құрылған герцогтікке патша ерекше тәуелсіз феодалды құқықтар берді. Сонымен қатар, Джон Финляндияның генерал-губернаторы болып тағайындалды, оның ішінде Ботния шығанағынан шығыс шекараға дейінгі барлық басқа аймақтар. Алайда бұл аймақтар феодалдық құқықпен емес, корольдің тағайындауымен иеленді. Герцог Джон Туркуда тұрып, Турку қасабасында мәдениетті әмірлік сотты құрды. Ол өнер мен сәулет өнерінің құлшынысты қамқоршысы болды және қаланы Финляндияда бұрын-соңды болмаған сәнмен безендірді. Үйленер алдында оның фин әулеті Каарина Ханнуттитар болды. Финляндия мен Швециядағы бірнеше отбасы өз ұрпақтарынан тараған деп есептейді. Әкесінің өлімінен кейін Джон өзінің сыртқы саясатын жүргізді, ол кейде өзінің аға ағасы Швеция королі Эрик XIV (1560-1568 жылдары билік жүргізді)мен келіспейді. Көп ұзамай Джон патшаға қарсылық білдірді, оның ішінде биліктің орталықтандырылуына қарсы шыққан жоғары абыройы бар адамдар да болды. 1562 жылы 4 қазанда корольдің қалауына қарсы Иоанн өзінің бірінші әйелі - Польша королі Зигмунд I (1467-1548) қызы Кэтрин Ягеллоникаға (1526-1583) үйленді. Эрик мұны бүлік деп қарастырды. Джон мен Катерина Грипсхолм қамалына үйлену тойынан бір жыл өткен соң және Түрку қамалын қоршап алып, патша әскерлері басып алғаннан кейін қамалды. Тұтқынға түскен герцог өзінің атағын сақтап қалды деп есептеді, ал герцогтіктің өзі патша қызметкерлері басқарады. 1568 жылы Ерик биліктен босатылған Джонмен бірге билікте болды, ал Джон Швеция тағына отырды, 1592 жылы король Джон III ретінде қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. 1589 жылы ол өзінің кіші ұлы герцог Иоаннға Финляндия герцогтігін беру туралы келісім жасады. 1581 жылы король Иоанн III Финляндия мен Карелияның Ұлы князі атағын алды. Карелия көп ұзамай атаудан алынып тасталды және Финляндияның шығыс бөлігінде қарастырылды. Атақ латын тілінде, ал кейін 19-ғасырда ағылшын тілінде Финляндияның Ұлы герцогы ретінде қалыптасты, бірақ жергілікті нұсқаларда фин (ruhtinas) және швед (furst) тілдерін тажы бар немесе егемен ханзада үшін қолданады.
Жас Джон
Өлерінен аз уақыт бұрын Финляндияның бұрынғы герцогы король Иоанн III өзінің ескі герцогтігін және оның корольдік герцог атағын Жас Иоаннға (1589-1618), оның екінші некедегі жаңа туған ұлы Гунилла Биелкеге (1568-1597) берді. Бұл аңызды Иоанн Кішідің туған ағасы Польша мен Швеция патшасы Зигмунд (III) растаған көрінеді. Патшалық канцелярия бала герцогтың атынан герцогті басқарып, оған бөлінген кірістерді қамтамасыз етті. Алайда, герцог Иоанн ересек жасқа келгенде, оның герцогтығы 1606 жылы король Иоаннның ағасы, марқұм герцог Магнус иеленген Остерготланд герцогтығына ауыстырылды. Герцог Джон Кіші өзінің бірінші туысы, Швеция ханшайымы Мария Елизаветаға (1596-1618) үйленді. Олар баласыз өліп қалды. 1590 жылдан 1599 жылға дейін Джонның әкесі мен жарты ағасы (содан кейінгі монархтардың көпшілігі сияқты 1720 жылға дейін) өздерін Финляндияның ұлы герцогтары деп атай берді.
Густав Адольф
1606 жылы Швеция королі Карл IX-нің үлкен ұлы Гюстав Адольф (1594-1632) Финляндия герцогы болды, ал Остерготланд оның орнына оның ағасы, герцог Джон кішіге берілді. Густав Адольф сол кезде Финляндиядан герцогтық кірістер ала бастады. 1611 жылы Швеция тағына отырғанда ол өзінің атақтары арасында Финляндияның Ұлы герцогін қабылдады. Ол Финляндияның феодалдық княздігі мен одан түсетін табысқа ие болған соңғы адам болды.
Финляндия герцогтары мен герцогиняларының тізімі
Финляндияның швед иелері басқа атақтармен қамтылған. Атағы ұстаған (жылдар) Аты-жөніТілтаңбалар1284 1291Бенедикт тағайындалған, сондай-ақ Линчепинг епискобы, атағымен қайтыс болды1302 1318Вальдемар тағайындалған, сондай-ақ 1310 жылдан бастап Уппланд және Оланд герцогы, атақтарымен қайтыс болды1302 1305Вальдемардың бірінші әйелі ретінде Кристина жоғарыда, ажырасуға дейін1312 1353Ингеборг екінші әйелі және Валдемардың жесірі ретінде жоғарыда, орнынан, Оланд герцогинясы ретінде өз құқығында жалғасты, қайтыс болды c.13571353 1357Бенедикт тағайындалған, орнынан, сондай-ақ 1356-ға дейін Холланд герцогы, қайтыс болды c.136013641395 Альберт II мен Евфемияның Альбертосы 13641395 және Мекленбург герцогы Швернгер 138414141616161414141616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616161616 Иоанн III-нің заңды ұрпағынан басқа (Швеция мен Польша патшалары 1672 жылдан бері мүлдем жойылған), қалғандардың барлық ұрпақтары өздерінің өлімімен немесе жалғыз аман қалған заңды баланың өлімімен жойылған.
No duke of Finland has left descendants in marital lines which survive today. Except John III's legitimate descent (kings of Sweden and Poland are totally extinct since 1672), lineage of all the others became extinct upon their own death or at the death of an only surviving legitimate child.