Кіріспе

Мишель Лин Косилек (англ. Michelle Lynne Kosilek; 1949 жылы 10 сәуірде туған) - американдық қылмыскер. 1990 жылы Косилек әйелі Шерил МакКоулды өлтіргені үшін сотталып, өмір бойына түрмеге қамалды. Түрмеде отырған кезінде Косилек өзінің жыныстық дисфориясы үшін вагинапластика түрінде медициналық емделуді ұсынбағаны үшін Массачусетс түзеу департаментінің (MDOC) бірнеше рет сотқа бергенімен танылды.

Ерте өмір

Косилек Чикагода, Иллинойста дүниеге келген. 1952 жылы Косилек пен оның үлкен әпкесі арақшы анасынан айырылып қалды, ал әкесі поштаны бұрмалау үшін ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Бауырлары католикалық шіркеудің Санкт-Гедвигс прихожындағы жетімдер үйінде өсті, онда Косилекті қызметкерлері қиылысқан киім кигені үшін жазалаған. 1949 жылы анасы оларды қайтарып алу үшін оралды. Осы уақыттан бастап, он жасынан бастап, Косилекті анасының әжесі бірнеше рет зорлап, ішімдікке салынып кетті. Бірде Косилек анасына гинекомастиядан болған көкіректерін көрсетті. Оның үгей әкесі бұған ашуланып, ашуланып терезе сындырып, Косилекті әйнектің сынығымен ұрып-соқты. Ол жасөспірім кезінде үйден қашып кетіп, орта мектепті бір мезгілде тастап кетті. Көшеде өмір сүріп жатқанда, Косилек героинге тәуелді болып, ұрлық жасау, дүкен ұрлықтары және балаларды жезөкшелікпен айналысу арқылы ақша табуға кірісті. Жас кезінде ол бірнеше жерде жұмыс істеді, мысалы ыдыс жуушы, жүк көлігі жүргізушісі, қоқыс жинаушы, құрылысшы, жиһаз жөндеуші, қойма меңгерушісі, дәмдеуіш фабрикасында таңғақтаушы және мектеп автобусының жүргізушісі. АҚШ армиясының жеке жауынгері, ол әскери қызметтен босатылғанға дейін, әскери қызметтен босатылған және жалған киім киген. Кейінірек Косилек гормондық терапияны алған кезде өмірінде алғаш рет өзін "нормальды сезінгенін" айтты. Косилек 1971 және 1972 жылдары бірнеше ай бойы гормондарды қабылдады, бірақ әр жолы кенеттен тоқтады. Алғашқы рет оны есірткі ұстағаны және тонау үшін жазасын өтеп жатқанда, басқа тұтқындар ұжымдық зорлағанынан кейін, екінші рет оны гей-барда екі меценаттың шабуылға алынысымен, олар әйелге көшу жоспарына келіспеді. Сол жерде Косилек ерікті кеңесші болып жұмыс істейтін Шерил МакКоулды кездестірді. Маккоул екі баласы бар ажырасқан әйел еді және егер ол Косилекке тұрмысқа шықса, Косилек өзін еркек ретінде танытады деп сенді; Косилек Маккоулдың "Косилекке тек жақсы әйел керек" дегенін еске алды. Олар 1984 жылы үйленді, бірақ Косилектің әйел жыныстық сәйкестігі өзгерген жоқ. Ол қайтыс болғанда МакКол 36 жаста еді.

Мәйіттің табылғаны

1990 жылдың 20 мамырында Шерил МакКоулдың денесі оның көлігінің артқы орындығында табылды. Оның көлігі Солтүстік Атлбородағы Emerald Square сауда орталығының паркингінде сауда орталығы түнде жабылғаннан кейін табылды. МакКоулдың денесі жалаңаш, ал ол өлімге ұшырап өлді. Косилек оны арқанмен және фортепиано сырымен тығыз тартып, Маккоулдың басын денесінен ажыратып жіберді.

Тергеу және тұтқындау

Сол күні кешке Косилек Солтүстік Атлборо полициясына хабарласып, әйелі Шерилдің сол күні үйге келмегенін айтады және оның қатысы болуы мүмкін көлік апаты туралы хабар бар ма деп сұрайды. Полиция қызметкерлері Косилекке Шерилдің көлігін тауып алғанын айтып, оны полиция бөлімшесіне шақырды. Косилек келісіп, оны полиция қызметкері алып келуге өтініш білдірді. Косилек екі рет тергеуге алынды, бір рет сол күні, бір рет 21 мамырда. Осы екінші сапар кезінде полиция Косилекке оның кісі өлтіруге қатысы бар екенін және олар, полиция, Косилектің ұлымен сөйлескенін айтты. Косилек полицияға адвокат тауып, кетіп бара жатқанын айтты. Сол күні кешке, 1990 жылдың 22 мамырында, түн ортасынан кейін Косилек Бедфорд қаласында көлік апатына ұшырады. Полиция Косилекті әйел киімін киіп, көлік жүргізушісінің орнында, аялдама белгісі мен бұталарға соқтығысып жатқанын байқаған. Полиция қызметкері оның ішімдікке салынбағанын анықтап, такси шақырды. 24 мамырда жылдамдықты арттырған үшін тоқтатылған кезде Косилек офицерден психиатриялық қызмет көрсетуді сұрады және Нью-Йорк ауруханасының психиатриялық бөлімшесіне жеткізілді, кейіннен оны Массачусетс штатының полициясы Массачусетске әкелді.

Сот және айыптау

1990 жылы 30 мамырда Косилекке кісі өлтіргені үшін айып тағылды. Нью-Йорктен ұсталған жерінен экстрадициялануына қарсылық білдіргеннен кейін, ол 3 қазанда кінәсін мойындамады және кепілдіксіз ұстауға бұйрық берілді. 1992 жылдың қарашасында сот процесін күтіп тұрған кезде ол Бристоль округінің шерифінің кеңсесіне "жыныстық дисфория үшін медициналық тағайындалған емді қабылдамау" арқылы азаматтық құқықтарын бұзғаны үшін қазіргі шерифке сәтсіз шағымданғаннан кейін үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді. Сотталғанға дейін ол әйелдердің гормондарын контрацепция таблеткалары түрінде қабылдап, екі рет өзіне қол жұмсауға тырысты, бір рет өзін-өзі кастрациялауға тырысты. Сот 1993 жылдың 14 қаңтарында басталды, ал қазылар алқасы мүшелерінің ешқайсысы судьяның "айыпкер физикалық жағынан еркек, бірақ эмоциялық және психологиялық жағынан әйел болуы мүмкін, әйел киімдері ретінде сипатталуы мүмкін және әйел ретінде қарастырылатын мінез-құлық пен мінез-құлық танытуы мүмкін немесе әйелдің алмастыруымен аталуы мүмкін" деген сөздеріне ешқандай қиындық білдірмеді. Сот барысында такси жүргізушісі сол түстен кейін Косилекті сол сауда үйінен алып, оны үйінен жарты шақырым жердегі дүкенге апарып қойғанын айтты. Косилектің өгей ұлы Тимоти, ол кісі өлтірілген кезде 15 жаста болған, сол күні кешкі асқа Косилек стейк пісіргенін және олар күнделікті нәрселер туралы сөйлескенін айтты. Тімоте сонымен қатар, Косилектің кісі өлтірген күні, кем дегенде бір жылдан бері алғаш рет қырқылғандығын айтты. Макколды өлтіргені үшін Косилек бірінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін айыпты деп танылып, шартсыз босату мүмкіндігісіз өмір бойына түрмеге кесілді. 1996 жылдың 8 тамызында Массачусетс штатының Жоғарғы сот төрешісінің қателігі айыпты жоюға жеткіліксіз деген шешім шығарды.

Қамауға алу және медициналық сот істері

Косилек Фрамингемдегі (Массачусетс штаты) Масачусетс түзеу мекемесінде, орташа күзетілетін әйелдер түрмесінде қамауда отыр. Косилекке гендерлік дисфория диагнозы қойылды және ол өзін әйел ретінде танытады. Түрмеде отырып, Косилек өзін әйел ретінде таныстырды, соттың бір шешімі кейінірек "мүмкіндігінше" деп айтқандай, оның бірінші және орта есімдері заңды түрде Мишель Линне болып өзгерді.

Сот іс-әрекеттері

2000 жылы Косилек Массачусетс түзеу департаментінің (MDOC) үстінен сегізінші түзету бойынша "құқықтарды бұзу" деп шағымданды. 2002 жылы Косилек бұл сот ісіне жеңіске жетіп, гормондық терапия мен психотерапияны алды. 2009 жылы Косилек сегізінші сот ісіне түсіп, DOC-ді бет түстерін алу үшін электролиз беруге мәжбүрлеуге тырысты.

Жынысты ауыстыру хирургиясы

2006 жылдың мамырында Косилек DOC-ді сотқа беріп, жынысты ауыстыру хирургиясын ұсынудан бас тарту Сегізінші түзету бойынша "жәбірлі және ерекше жаза" болып табылады деп дәлелдеді. 2012 жылдың 4 қыркүйегінде АҚШ-тың аудандық судьясы Марк Вольф MDOC Косилектің жынысын ауыстыру операциясын қабылдамау арқылы конституциялық құқықтарын бұзған деген шешім шығарды. Ол бұрынғы түзеу комиссары Кэтлин Деннехидің емдеуден бас тарту үшін "сақтану, сылтау және алдамшылық" жасағанын атап өтті. Ол Дэннехидің "көптеген мәселелерде жалған куәлік бергенін" және тұтқындарға жынысын өзгерту операцияларын жасатудан бас тартуға тыйым салатын заң жобасын қолдағанын жазды. Вольф хирургиялық операцияны Косилекке тапсыруды тапсырды. 2012 жылдың қазан айында судья Вольф DOC-ге тәуелсіз сарапшыны жұмысқа алуға бұйырды, ол электролиздің Косилектің гендерлік дисфорияны емдеудің қажетті бөлігі екенін анықтады. Қазан айында судья Вольф апелляциялық іс қорытындысын күтіп отырғанда, Козелектің адвокаттарына іс бойынша істеген жұмыстарына 700 000 доллардан астам сома төлегенін талап етуге дайын екенін мәлімдеді. Косилектің адвокаттары егер мемлекет Косилектің операциясын төлеп, апелляциядан бас тартса, бұл төлемді төлеуден бас тартуды ұсынды. Депутат Барни Франк губернатор Деваль Патриктің Вольфтың шешіміне шағымдану туралы шешімін қолдады. Ол "Менің ойымша, оның өзін әйел ретінде таныстыруға құқығы бар екені және оны түрме жүйесі құрметтеуі керек" деді, бірақ ол Косилектің адвокаттарының оның ісін "жалпы трансгендерлік [жыныстық құқықтар] мәселесі ретінде сипаттаулары қате деп ойлады. АҚШ сенаторы Скотт Браун және оның 2012 жылғы сайлаудағы қарсыласы Элизабет Уоррен екеуі де Косилектің операциясына "салық төлеушілердің долларларын" пайдалануға қарсы болды. Шерил МакКоулдың туыстары сот операцияны бұйырды дегенге қарсы болды және бір туысы мұндай операцияны төлеуге мүмкіндігі жоқ адамды үкімет есебінен алу үшін кісі өлтіруге итермелейді деген пікір білдірді. 2006 жылы "Бостон глобусының" редакторлары Косилектің операциясына қарсы болды, өйткені "жеке сақтандыру компаниялары жынысты ауыстыру операцияларын өтемейді" және "гормондық емдеу мен сарапшы терапия" "жетілді". 2012 жылы Globe газеті Волфтың шешімі операция "медициналық тұрғыдан қажет, таңдамалы процедура емес" дегенге сенімді дәлел болды, дегенмен "тәмсіз". Сондай-ақ, газет Косилектің туған атын "Роберт" деп атауды тоқтатып, әйелдік сын есімдерді қабылдады. Лос-Анджелес Таймс газетінің редакторлық мақаласында операцияның құны мәселе емес екендігі айтылды, өйткені операцияның құны Косилекті әйелдер түрмесінде ұстаудың аз шығындарымен өтеледі және Косилектің өз денесін шабуылдаумен байланысты шығындардан құтылады. Алайда ол жынысты ауыстыру хирургиясы "қоғамдық стандарттан тыс медициналық көмек" деп есептеді, жеке сақтандыру компаниялары мен Medicare оны қамтамас. Ол түрмеде отырғандарға медициналық көмек көрсетуде қолданылатын "сақтандырудың жалпыға бірдей танылған стандартын" ұсынды. DOC Вольфтың жынысын ауыстыру хирургиясы туралы шешімін, Косилек пен Спенсерді, 2013 жылдың 2 сәуірінде дәлелдемелерді тыңдаған Бірінші апелляциялық сотқа шағымданды. 2014 жылдың 17 қаңтарында осы Соттың үш судьялық алқасы Косилекке 21 деген шешім шығарды. Көпшілік, судьялар О. Роджери Томпсон мен Уильям Джей Каятта кіші, Косилектің Сегізінші түзетудегі құқықтары "егер бұл емдеу кейбіреулерге таңқаларлық немесе дәстүрге жат болып көрінсе де, медициналық жағынан қажетті емдеуді алуды" қамтиды деп айтты. Сотталушы Хуан Р. Торруэлла бұл мәселеге қарсылық білдіріп, медициналық көмектен бас тарту Косилектің Сегізінші түзетудегі құқықтарын бұзбайтынын айтты, өйткені ол "қоғамның ең төменгі әдептілік стандарттарынан төмен емес" және "жамандық жасау ниеті де, қасарысқан және негізсіз, әрине, абайсыздықпен күтім жасаудың қолданылуы да көрсетілмейді". Алайда, бірінші округтік соттың толық құрамы 2014 жылдың желтоқсан айында Косилек 32-ге қарсы шешім шығарды. Кейін 2015 жылы Жоғарғы Сот апелляцияны тыңдамай, Косилектің жынысын өзгерту операциясы туралы өтінішін қабылдамады.

Жеке өмір

2012 жылдың қаңтар айында Косилек түрмеде отырып, "Грейстің қызы" атты автобиографиясын жариялады.