Кіріспе

2002 жылы Калифорнияда трансген қызды өлтіру

Гвен Амбер Роуз Араухо (24 ақпан 1985 – 4 қазан 2002) Оны төрт ер адам өлтірді, олардың екеуімен ол жақын қарым-қатынаста болған. Ол трансген екенін білгеннен кейін оны ұрып-соғып, мойнынан қысып өлтірді. Сотта екі айыпталушы екінші дәрежелі кісі өлтіруде айыпты деп танылды.

Мерель мен Магидсон 15 жылдан кейін шартты түрде босату мүмкіндігімен өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2016 жылы Мерельге мерзімінен бұрын босату шарты берілді, өйткені ол Араухоның анасына шын ниетпен өкініш білдірді, ал анасы бұл шешімді қолдады. Алайда, Магидсон өкініш танытпағандықтан сотталғаннан бері екі рет шартты түрде босатудан бас тартты.

Құрбан

Гвен Араужо 1985 жылдың 24 ақпанында Калифорния штатының Браули қаласында Эдвард Араужо мен Сильвия Герреро отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы 10 айлық шағында ажырасып кеткен. Ол шашын ұзарта бастады, гормоналды емделуге және операция жасатуға жоспарлаған. Оның үлкен әпкесі орта мектепте дауысы мен мінез-құлқы үшін оны қорлағандарын айтты. Ол балама білім беру мектебіне ауысты, бірақ 2002-2003 оқу жылында оқуға қайта оралмады. Араужомен танысқан түні ол төрт жігітпен де әдемі сөздер айтысып, бірге марихуана шекті. Ол кеткеннен кейін Наборс қалған үшеуінен: «Бұл жігіт болуы мүмкін бе?» деп сұрады, бірақ төрт жігіттің ешқайсысы да бұл ойды қабылдаған жоқ. Кейін ол Магидсонмен ауыздық әрекет жасады, ал Мерельмен – анальдық. Пауль Мерельмен (Хосе ағасы) қарым-қатынаста болған Николь Браун, Араужоны ерлерге киімін шешуге шақырғаннан кейін олардың арасында төбелес болғанын айтты. Араужо төбелес кезінде оны күшті соққымен таңқалдырды, ал Браун ерлердің «өте қызығушылық танытқандарын, себебі ол менің қарағанда кішкентай болғанмен, соншалықты күшті еді. Ол жігіттей шайқасты» деді. Төрт жігіт қыркүйек айының соңында Араужоның әйел екендігін талқылады, егер ол әйел болмаса, оған «жаман нәрсе болуы мүмкін» деген қорытындыға келді. Олармен бірге кіші інілері Эммануэль Мерель, Майкл Магидсон, Жарон Наборс, Джейсон Казарес және Николь Браун да болды. Наборс кейіннен куәгерлер алдында сол түні Жозе Мерельдің: «Егер ол еркек болса, мен оны өлтіремін. Егер ол еркек болса, ол қашып кетпейді» дегенін айтты. Браун төрт адам бір клубта бірге болғандарын және түн ортасынан кейін ғана үйге оралғандарын айтты. Браун таңғалып, «Бұл еркек!» деп айғайлады. Браун Араужоны ерлердің «өте ашулы» екені туралы ескерткенін, бірақ ол алдыңғы есіктен шыққанда Магидсон, Наборс және Казарес оны кері үйге итеруге мәжбүрледі. «Мен гомосексуал бола алмаймын» деді. Араужо жігіттерге: «Жоқ, тоқтатыңызшы. Менің отбасым бар» деп жалбарынуда. Мерель Араужодан естіген соңғы сөздері: «Мен кешірім сұрадым». Эммануэль Мерель кейіннен ол ыңғайлы дүкенге шайнау ішектерін сатып алу үшін барғанын, содан кейін түні бойы досының үйіне барып, сонда болғанын айтты. Олар Мерель үйінен шығып бара жатқанда, қалғандары «сол қызды өлтіреміз» дегенін айтты. Магидсон оның басын қонақ бөлмесінің қабырғасына тізесімен соғып, оны есінен айырды. Наборс Магидсонның шабуылы соншалықты ауыр болғанын, қабырғада ойық қалдырып, сылақтарды жарып жібергенін айтты. Ал Казарес ол оны ұрып-соққанын және өлгенін көрмегенін мәлімдеді. Оның отбасына бір кеште трансгендер болып танылған қыздың Тахода өлтіріліп, жерленгені туралы хабар жетті.

Араужоның жоғалып кеткенінен екі күн өткен соң, Жарон Наборстың досы оның қатты күйзеліске түскенін айтты. 24 қазанда Наборс өзін кінәлі емес деп жариялады, Магидсон әлі де адвокат іздеп жүрді, ал Жозе Мерель оған қарсы дәлелдерді қарап жатты. «Лос-Анджелес Таймс» газетіне берген сұхбатында Мерель айыптаудың алынып тасталатынына сенімді болды. Қамауға алынғаннан кейін Наборс сүйіктісіне хат жазып, күдіктілердің «Сопрано стиліндегі жоспар» бойынша «сол қызды өлтіріп, денесінен құтылуды» талқылағанын айтты. Хатты шериф қызметкерлері ұстап алды. 22 қазанда Казарес әлеуетті куәгер ретінде танылды. Бірінші сот процесінде қорғаушы адвокат Тони Серра Наборсты хатты ұсталып, Казареске кінә тағу үшін жазғанын айыптады. Сотта Кеннетт Бёрр Наборсқа егер прокурорлар оның «келісімге сай өмір сүрмегенін» анықтаса, оған әлі де кісі өлтіру айыбы қойылуы мүмкін екенін ескертті. 2003 жылдың ақпан айындағы айыптау отырысында Наборс кісі өлтіру және жерлеу туралы егжей-тегжейлі баяндады. Оны жерлегенде, жігіттер оны масқаралады. Наборс «біреудің мұндай әрекетке баратынына, соншалықты алдамашы болатынына сенбегенін» айтты, ал Жозе Мерель «ол соншалықты ашулы болғандықтан, оны тағы бірнеше рет тебуге болатынын» қосты.

Екінші сот

Екінші сот 2005 жылдың 31 мамырында басталды. Транссексуал белсенділерінің жариялылығы, қорғаныс адвокаттарының Араухоны өз өліміне кінәлауға тырысқан тактикасы туралы халықты хабардар ету арқасында, іске қатысты көзқарас өзгерді. Бірінші сот процесі нәтижесіз аяқталғаннан кейін бір күн өткен соң, сот Араухоның анасының өлімінен кейін туған шағының есімін өзгерту туралы петициясын қабылдады, соның салдарынан қорғаныс адвокаттары құрбандықты әйел есімдерімен атауға міндеттелді. Магидсон, Мерел және Казарес жеккөрушілік мотивпен жасалған бірінші дәрежелі кісі өлтірумен айыпталды. Екінші сот процесінің қорытынды сөзінде Казарестің адвокаты Тони Серра үш айыпталушының "қарапайым адамдар" екенін, олардың рөлі "классикалық ыстыққан және құмарлық күйінде" жасалған кісі өлтіруге кінәлі екенін, ең көп дегенде, кінәлі екенін мәлімдеді. Серра сондай-ақ, Казарес өлтіруге тікелей қатыспағанын айтты. 8 қыркүйекте қазылар алқасы үш айыпталушының екеуіне қатысты үкім шығарғанын хабарлады. Сот судьясы Гарри Шеппардтың нұсқауымен үкімдер құпия сақталды. 12 қыркүйекте бір апталық кеңес беруден кейін қазылар алқасы өз шешімін жариялады. Олар Казарес ісі бойынша келісімге келе алмады, оны кісі өлтіруде кінәлі деп тану үшін 9:3 дауыс берді. Магидсон мен Мерел екінші дәрежелі кісі өлтіру қылмысы бойынша кінәлі деп танылды, бірақ жеккөрушілік мотивті күшейту туралы айыптамалар бойынша кінәлі емес деп шешілді. Соттан кейін Сан-Франциско хроникасына берген сұхбатында қазылар алқасының бір мүшесі кісі өлтіруге кінәлі деп тану себебін "қоғамдық норма осы түні ақылға қонымды адамның жасауы мүмкін нәрсе – кісі өлтіру емес" деп түсіндірді, бірақ жеккөрушілік қылмыстары емес, себебі кісі өлтіру Араухоның трансгендер болғандықтан емес, "бақытсыз жағдайды жасыру" үшін жасалған деп есептелді. Майкл Магидсон мен Хосе Мерел екінші дәрежелі кісі өлтіру қылмысы үшін қаңтар айында 15 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Мерел Араухоның отбасына терең қайғы мен өкініш білдірсе, Магидсон үкімге ашуланып, Араухоны өлтірудегі рөлі үшін "ешқандай өкініш білдірмеді", деп мәлімдеді төраға судья Гарри Шеппард.

Джейсон Казарес

Үшінші сотқа түсуден аулақ болу үшін, Касарес 2005 жылғы 16 желтоқсанда мансұққа кінәлі екенін мойындады, ал Араухо отбасын адвокат Глория Оллред өкілдік етті. Касарес 2006 жылдың наурыз немесе сәуір айында дүниеге келетін үшінші баласы туғаннан кейін жазасын өтеуді сұрады, және оған рұқсат берілді. Ламиероның сөзінше, Касарес қылмыс жасағаннан кейін көмектескенін мойындауға дайын болған, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады, себебі жазасы үш жылды құрады және ол өліміне тікелей кінәлі емес еді. Оқиға орнында наразылық білдіріп, плакат ұстаған адамдар болды, бірақ достары табутты плакаттардан қорғау үшін періште қанаттарын киді. Ол өртеліп, анасы Сильвия Герреро оның күлін урнада сақтап алды. 2004 жылғы 23 маусымда судья Геррероның өтінішімен құрбанның заңды атын Гвен Амбер Роза Араухо деп өзгертті. Амбер Роуз – Герреро баласы қыз болған жағдайда бермек болған есімі. 2005 жылға қарай Герреро 20-дан астам мектепте сөйлеген. Қор 2020 жылдың қыркүйегінен бұрын жабылған. Араухоның анасы Сильвия Герреро Сан-Хоседегі заң фирмасында заңгердің көмекшісі болып жұмыс істеген, бірақ 2016 жылы оқиғадан кейін ПТСР салдарынан үйсіз қалды. Герреро жұмысқа орала алмайды және қазір туыстарының үйлерінен мүліктерін достарынан қарыз алған көлікпен тасымалдайды. 2022 жылға қарай Герреро ұлымен бірге тұрып жатыр, бірақ әлі де оқиғаның салдарынан жұмысқа оралуға психологиялық тұрғыдан дайын емес.

БАҚ-тағы бейнелеулер

"A Girl Like Me: The Gwen Araujo Story" атты фильм, басты рөлдерді Дж. Д. Пардо мен Мерседес Рюль ойнады, алғаш рет 2006 жылдың маусым айында көрсетілді. Бұл оқиға 2007 жылы "Адамдар тәрізді тәрбиеленгендер" ("Trained in the Ways of Men") атты деректі фильмнің тақырыбы болды. Мишель Превосттың бұл деректі фильмі 2002 жылғы құқық бұзушылықты қарастырады және "гей паникасы" (немесе "транс паникасы") деп аталатын қорғанысты жоюға бағытталған. "Deadly ID" – "Investigation Discovery" арнасының "Fatal Encounters" бағдарламасының бір бөлімі (1 маусым, 8 бөлім, алғаш рет 2012 жылдың 7 мамырында көрсетілді) Араухо мен Магидсонның көзқарастарынан қылмыстың уақыт жолын зерттейді. "Достар арасындағы кісі өлтіру" ("Murder Among Friends") телесериалының "Murder Party" атты эпизоды (2 маусым, 4 бөлім) алғаш рет 2017 жылдың 6 шілдесінде көрсетілді. Эпизод Араухоның өмірі, оның құрылысына дейін және одан кейінгі оқиғаларды көркемдеп бейнелейді. Сондай-ақ, қылмыскерлер мен олардың достарының өмірі, олардың қалай ұсталғаны, құрбанның анасымен, достарымен және құрбанның құқық қорғаушыларымен сұхбаттар, оның және оның өлтірушілерінің фотосуреттері мен сот процесінің қалай өткені туралы ақпараттар да көрсетіледі.

Калифорния заңнамасы

2006 жылдың қыркүйегінде Калифорния губернаторы Арнольд Шварценеггер «Жәбірленушілерге Гвен Араухоның әділеттілігі туралы заңға» (AB 1160) қол қойды. Бұл заң қылмыстық қудаланудан өтетін адамдардың «гомофобиялық/трансфобиялық паника қорғанысын» пайдалануын шектеді, тараптарға қазылар алқасына олардың шешімдеріне, соның ішінде «құрбанға деген көзқарастың ықпалына» жол бермеуге нұсқау беруге мүмкіндік берді. Заң құрбанның жыныстық бағдары немесе гендерлік идентитігін білгеннен кейін, оны өлтіруге итермелегенін айтудан айыпталушыларды тыйып, Калифорнияның қасақана кісі өлтіру туралы кодексіне өзгерістер енгізу арқылы гомофобиялық/трансфобиялық паника қорғанысын пайдалануды одан әрі шектеді. AB 2501 заң жобасын Ассамблея мүшесі Сьюзан А. Бонилла «Equality California» ұйымымен бірлесіп ұсынды. Заң жобасын жариялағанда олар Араухоның және 2008 жылы Калифорниядағы гей Ларри Кингтің қазасын мысалға келтірді. Майкл Магидсон 2016 жылы шартты түрде босату алқасының отырысында босатуға дайын емес екенін мәлімдеді, ал Герреро да оның шартты түрде босатуға берген өтінішіне қарсы болды.