Кіріспе

Урарту Мушасир (ассириялық сына жазуы: KURMu ṣa ṣir және оның әртүрлі нұсқалары, оның ішінде Муцацир, аккад тілінде жыланның шығу жолы) - Урарту Ардинидегі ежелгі Урарту қаласы, ол б.з.б. Оны Урарт патшасы Ишпуини шамамен б.з.д. 800 ж. б. з. б. (Келашин стеласын қараңыз). Қаланың қамқоршы тәңірі Далди болды. Қаланың орналасқан жері нақты белгісіз, бірақ бірнеше болжам бар, барлығы Урмия көлінің оңтүстігіндегі Загрос аймағында орналасқан. Франсуа Тюро Дангин оны Топзавадан батысқа қарай 10 км жердегі Муджеширде орналастырды. Иранның Батыс Азербайжан провинциясының "Мәдени мұра және туризм ұйымы" археологы Реза Хайдари Иранның Сардашт қаласына жақын Рабат қаласын Мушасирдің орналасқан жері деп санайды. Х. Ф. Б. Линч бұл жердің қазіргі Ирак Курдистанындағы Равандиз қаласына жақын екенін айтқан. Уратолог Пол Зиманский урандықтар (немесе кем дегенде билік етуші отбасы) Мусасирден солтүстік-батысқа Ван көлі аймағына көшіп кеткен болуы мүмкін деп болжады.

Ғибадатхана

825 жылы салынған Мусасир ғибадатханасы Мусасирдегі маңызды ғибадатхана болды. Мұсасирдегі ғибадатхана б. з. б. 714 жылы "Урартудың жеті патшасын" жеңгенін еске алу үшін Хорсабадтағы король Саргон II сарайына әшекейленген ассириялық басрельефте көрінеді. (1802-1870) 1850-ші жылдардың басында Британдық ассириялық қазба қоры Уильям Кеннетт Лофтустың басшылығымен осы салаға кіріп, көптеген көне заттар мен қабырға мүсіндерінің дәл суреттері Британ мұражайы мен Лувр арасында бөлінді. Алайда араб тонаушылары ежелгі бұйымдарды Тигр өзенінен түсіріп бара жатқан кезде шабуылға ұшырады. Бұл рельеф өзінің бастапқы орнында Евгений Фландиннің суретіне көшірілді. Ассириялық шабуылдар кезінде Гибиллиді (Урарту) Сардури, кейіннен оның ұлы Руса (Армения: Հրաչյա Hrachya, Movses Khorenatsi) бас қаласымен Ван көлінің шығыс жағалауындағы Тушпа (классикалық армян: Տոսպ Тосп) басқаратын. Руса I (735 714 ж. б. з. б.) тұсында Мусасирді Урзана есімді патша басқарған.

Ықтимал орындар

Алтинтепе: 1959 жылдан бастап Тарихи қоғам мен Ежелгі заттар бөлімі Кариннің батысындағы Ерзнка аймағында қазба жұмыстарын жүргізді. Алтынтепеде Урарт ғибадатханасы мен басқа да ескерткіштер ашылды. Тек ғибадатхананың іргетасы ғана көрінеді. Бұл Мұсасирдің ғибадатханасы емес, өйткені ол сол аймақтан алыс орналасқан. Рабат-Тепе: Жақында Иранда қазба жұмыстары жүргізілген, Рабат-Тепе деп аталатын және Урмия көлінің оңтүстік-батыс жағында орналасқан жер Мусасир деп анықталды. Гунд и Топзава деп аталатын жерде, Ирактың Курдистан аймағындағы Эрбильдің солтүстігінде.