Кіріспе

Б.з.б. 900 жылдан 801 жылға дейінгі жүз жылдық.

Б.з.б. 9-шы ғасыр б.з.б. 900 жылдың бірінші күнімен басталып, б.з.б. 801 жылдың соңғы күнімен аяқталды. Бұл бірнеше өркениет үшін үлкен өзгерістер кезеңі болды. Африкада финикиялықтар Карфаген қаласын құрды. Мысырда қатты су тасқыны Луксор ғибадатханасының еденін жауып тастады, ал бірнеше жылдан кейін азамат соғысы басталды. Бұл Орталық Еуропада темір дәуірінің басталуы, протокельттік Халштат мәдениеті мен протокельттік тілдің таралуымен сипатталады.

880-жылдар

887 ж.б.з.д.: Сошенк II Осоркон I-ден кейін Мысыр патшасы болады. 885 ж.б.з.д.: Такелот I Сошенк II-ден кейін Мысыр патшасы болады. 885 ж.б.з.д.: Жоу патшасы И, патша Ихтың ұлы, таққа қалпына келтіріледі. 884 ж.б.з.д.: Ашурнасирпал II әкесі Тукульти Нинурта II-нің орнын Ассирия патшасы ретінде иеленеді.

870-ші жылдар

~880 б.з.д.: Ашурнасирпал II ассириялық астананы Ассур қаласынан Нимрудқа көшіреді. 879 ж. б.з.д.: Қытайдың Чжоу әулетінің патшасы И қайтыс болды. 878 ж. б.з.д.: Чжоу патшасы Ли Қытайдың Чжоу әулетінің патшасы болды. 874 ж. б.з.д.: Осркон II Мысырдың жиырма екінші династиясының патшасы ретінде Такелот I-ді іске қосты. 874 ж. б.з.д.: Ахав Израиль патшалығының патшасы болды (шамамен). 872 ж. б.з.д.: Джайнизмнің 23-ші Тиртанкарасы Паршванатта дүниеге келді. 872 ж. б.з.д.: Ніл өзенінен аса зор су тасқыны шығып, Луксор ғибадатханасының еденін жапты.

860-шы жылдар

865 ж.б.з.б.: Қар Қалманесрді Ассирия патшасы III Шалманеср жаулап алды. 864 ж.б.з.б.: Афинаның архоны Диогнет 28 жылдық биліктен кейін қайтыс болып, оның орнын ұлы Ферекл басады. 860 ж.б.з.б.: Урарту патшалығы бірікті.

840-шы жылдар

845 ж.б.з.б.: Афинаның архоны Ферекл 19 жылдық биліктен кейін қайтыс болады, оның орнын ұлы Арифрон басады. 842 ж.: Шалманесер III Дамаск аумағын қиратты; Израиль патшалығы мен Финикия қалалары салық төлейді. 841 ж.б.з.д.: Қытайдың Чжоу әулетінің патшасы Ли жер аударылады. 841 ж.б.з.д.: Ұлы тарихшының жазбалары осы жылды Қытай тарихындағы жылдық мерзімді санаудың бірінші жылы деп есептейді. 841 ж.: Яһуданың Ахазиясы мен Израильдің Жорамы қаза табады, Тель-Дан тасы бойынша бұл кісілерді Израильдің узурпаторы Ииу немесе Арам Дамасктың жаңа таққа отырған Хазаелі өлтірген. 840 ж.б.з.б.: Непалда Гопала әулеті құрылды, қазіргі географиялық шекараларына қарамастан, Непал аталған елде билік еткен алғашқы әулет.

830-шы жылдар

836 ж.б.з.д.: Ассирияның III Шалманесері Табаренилерге қарсы жорыққа шығады. 836 ж.б.з.д.: Мысырда азамат соғысы басталады.

820-шы жылдар

827 ж.б.з.д.: Чжоу патшасы Сюань Қытайдың Чжоу әулетінің патшасы болды. 825 ж.: Мысыр патшасы Текелот II қайтыс болды. Текелоттың ұлдары Осоркон III және Шошенк III тақ үшін күреседі. шамамен 825 ж.б.з.д.: Афина патшасы Арифрон 20 жылдық биліктен кейін қайтыс болып, оның орнын ұлы Теспий басады. 823 ж.: Ассирия патшасы III Салманасер қайтыс болды. Оның орнын ұлы Шамши Адад V иеленді. 820 ж.: Пигмалион Тир тағына отырды.

810-шы жылдар

817 ж.б.з.б.: Педубастис I өзін Египет патшасы деп жариялап, жиырма үшінші әулетті құрды. 814 ж.б.з.б.: Дидо (дәстүрлі дата бойынша) Карфагенді негіздеді. 811 ж.б.з.б.: Адад-нирари III әкесі Шамши Адад V-нің орнына Ассирия патшасы болды.

800-ші жылдар

804 ж.б.э.д.: Ассирияның Адад-нирари III Дамаскіні бағындырады. 804 ж.б.э.д.: Педубастис I перғауыны қайтыс болады. шамамен 800 ж.б.э.д.: Этруск цивилизациясы пайда болады. Орталық Еуропада Темір ғасыры басталады, протокельттік Халштат мәдениеті таралады және протокельттік тіл қалыптасады. Адена мәдениеті қазіргі Америка Құрама Штаттарының солтүстік-шығысында пайда болады.

Көркем шығармаларда

"Highlander" фильмінде өшпес Хуан Санчес Вилла Лобос Рамирес (Шон Коннери) б.з.д. 896 жылы Египетте дүниеге келген. "Нағыз қан" сериалында Рассел Эдгинтон деп танылатын вампир шамамен б.з.д. 850 жылы туып, б.з.д. 800 жылы вампирге айналған.

Тәуелсіз мемлекеттер

Қараңыз: б.з.б. 9 ғасырындағы тәуелсіз мемлекеттер тізімі.