Кіріспе

Лоуренс В. Барсалу (англ. Lawrence W. Barsalou; 3 қараша 1951 жылы туған) - американдық психолог және когнитивтік ғалым, қазіргі уақытта Глазго университеті.

Мансап

Глазго университеті психология профессоры, нейробиолог және психолог институтында зерттеу жұмыстарын жүргізеді. 1977 жылы Калифорния университеті, Сан-Диегодан психология бойынша бакалавр дәрежесін (Джордж Мандлер, кеңесші) және Ph. 1981 жылы Стэнфорд университетінен когнитивтік психология бойынша докторлық (Гордон Бауэр, кеңесші). Содан бері Барсалу Эмори университеті, Джорджия технология институты және Чикаго университеті факультеттерінде қызмет атқарды. 2015 жылы Глазго университетіне қосылды. Барсалудың зерттеулерін Ұлттық ғылым қоры және АҚШ-тың басқа да қаржылай агенттіктері қаржыландырады. Ол Гуггенхайм стипендиясын иеленді, Когнитивтік ғылым қоғамының төрағасы болды және Чикаго университетінің аспирантурасында оқыту үшін сыйлық алды. Барсалу - Америка ғылымды дамыту қауымдастығының, Америка психологиялық қауымдастығының, психологиялық ғылым қауымдастығының, танымдық ғылым қоғамының, ақыл және өмір институтының және эксперименталды психологтар қоғамының мүшесі. Ол Калифорния университеті Мерседтің танымал танымдық ғылым сыйлығының иегері. Бұл жұмыстың көп бөлігі мақсаттар мен қоршаған ортаның танымдық өңдеуге әсеріне, сондай-ақ мультимодальдық симуляцияның, орналастырылған тұжырымдаманың және жүзеге асырудың тұжырымдамалық өңдеуге әсеріне бағытталған.

Ad hoc санаттары

Мүмкін Барсалудың когнитивтік психология саласына қосқан ең елеулі үлесі - оның ad hoc немесе мақсат бойынша алынған санаттар бойынша зерттеулері. Осы жұмыстан бұрын санаттардың танымдық бейнелеуі туралы зерттеулердің басым көпшілігі тек таксономиялық санаттармен ғана айналысты, онда санаттың мүшелігі тұжырымдамалық және физикалық сипаттамалардың бір-біріне сәйкес келуіне байланысты құрылады. Алайда, Барсалу (1983) бұл категорияның жалғыз түрі емес деп болжады. Табиғи туыстық та танымдық бағыт-бағдар ретінде пайдаланылатын таксономиялық категорияларды қалыптастыра отырып, мақсаттарға жету үшін басқа да категориялардың қалыптасуы қажет. Бұл категориялар, ad hoc категориялар деп аталады, белгілі бір мақсатты контексттің талаптарын қанағаттандыру үшін қолданыстағы білімнен белсенді түрде құрылады. Ad hoc категориялар дәстүрлі категориялардан екі негізгі жағынан ерекшеленеді. Біріншіден, олар қоршаған ортаның өзара байланысы құрылымын бұзады. Rosch және басқалардың бұрынғы жұмысына сәйкес. (1976) бойынша қоршаған ортадағы заттардың қасиеттері тәуелсіз емес, керісінше белгілі бір атрибуттар белгілі бір категориялар ішінде бірге пайда болады. Алайда, бұл арнайы санаттағы мүшелік үшін талап емес, өйткені туыстық қарым-қатынас табиғи емес, мақсатты қанағаттандыру негізінде түсіндіріледі. Екіншіден, таксономиялық категориялардан айырмашылығы, ad hoc категориялар көбінесе желіде құрылады, сондықтан ұзақ мерзімді жадыда жақсы қалыптаспайды. Алайда, ad hoc санаттары таксономиялық санаттардан репрезентациялық жағынан ерекшеленсе де, олар салыстырмалы дәрежелі ұқсастық құрылымын көрсетеді, онда санаттың бір мүшесі басқа мүшелерге қарағанда берілген санаттың прототипі ретінде қаралуы мүмкін. Барсалу (1991) демалыс үшін жиналатын заттардың классикалық ad hoc категориясын қолданды. Саяхатқа дайындалғанда, адам осы категорияны белсенді түрде құрып, тиісті заттарды жинап алады. Жаңа мақсатқа негізделген санаттар үшін жоспаршылар тиісті санаттың мүшелерін немесе инстанцияларды қарастырып, таңдап алудан бұрын арнайы санаттарды өздері алуы керек. Содан кейін жоспаршылар басқа санаттар туралы жақсы танымал білімді пайдаланып, арнайы санаттағы үміткерлерді шығарады, содан кейін оларды мүшелікке сынап көреді. Мысалы, киімдер санаты туралы қалыптасқан білімді пайдаланып, демалыс үшін суға түсу костюмін алып жүру керек пе, жоқ па, соны қарастыруға болады. Егер олар оң шешім қабылдаса, онда суға түсу костюмі арнайы санаттың мүшесі болады. Осылайша, Барсалу (1991) дәстүрлі танымдық теорияға сәйкес семантикалық жады амодальдық форматта бейнеленеді және қоршаған ортадан ақпаратты кодтау үшін қолданылатын төменгі деңгейдегі қабылдау процестерінен ерекшеленеді. Алайда, Лэкофф пен Джонсонның (1980) ықпалды жұмысынан бастап, кейбір когнитивтік ғалымдар, соның ішінде Барсалу, когнитивтік бейнелеулер шын мәнінде терең қалыптасқан, яғни семантикалық жады бейнелеулері тікелей қабылдау жүйелерімен араласқан деп санайды. Барсалу негізінен негізделген таным саласына көп зерттеулер жасады. Барсалудың (2008) айтуынша,

Түсінікті символдар жүйелерінің теориясы

Барсалудың негізді танымға қосқан ең елеулі үлесі - перцептивті символдық жүйелер теориясын дамыту. Перцепциялық символдық жүйелер теориясына сәйкес, сезімдік-моторлық аймақтардағы төменгі жоғары белсенділік үлгілері қабылдау кезінде байланысты болады және осылайша қабылдау негізінде символдар болады. Барсалу назар аудару механизмдері осы әртүрлі қабылдау компоненттерін тұрақты ассоциация желілеріне, симуляторларға, бұдан кейін ұзақ мерзімді естелікке сақталады деп айтады. Содан кейін, қалыпты тұжырымдамалық белсендіру кезінде жоғарыдан төменге қарай танымдық процестер осы қабылдау символдарына байланысты симуляторларды қайтадан белсендіреді, сондықтан бейнелеу тікелей симуляцияланған сезімдік тәжірибелердің нәтижесі болып табылады. Бұл элементтік деңгейдегі симуляцияларды түсіндірсе де, қабылдау символдық жүйелер теориясы категорияға негізделген танымдық өңдеуді де түсіндіре алады. Теория бойынша, уақыт өте келе бір санаттың мүшелерін қайта-қайта сезінгеннен кейін, байланысты сенсомоторлық белсенділік тұрақты симуляторға айналады, ол санатты тұтастай бейнелеу үшін қолданылады. Осылайша, бұл тренажерлар категория мүшелерінің тәжірибелері ішінен де, басқалары арқылы да мультимодальді ақпаратты біріктіре алады. Сонымен қатар, бұл симуляторлар нақты бірлік түрлерімен шектелмейді, бірақ объектілерді, оқиғаларды, әрекеттерді, интроспекцияларды және қатынастық қасиеттерді бейнелеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Перцептивті символдық жүйелер теориясы жаңа оқиғаларды болжау мен симуляциялау үшін де қолданылған. Барсалу (2009) таныс жағдайға тап болғанда, жағдайдың сенсомоторлық бейнелері іске қосылатынын айтады. Моделиялаудың бұл түрі негізінен сенсомоторлық белсенділіктің нақты үлгісін индекстейтінін ескере отырып, осы негізделген бейнелеу түрі үлгіні аяқтау механизмдері арқылы болжаудың мол көзі ретінде қызмет ете алады. Сонымен қатар, жаңа оқиғаларды танымал тұжырымдамалардан алынған симуляцияның дискретті аспектілерін комбинаторлық және рекурсивті түрде біріктіру арқылы симуляциялау мүмкін. Барсалу сондай-ақ мұндай процестер проприоцепция мен интроспекция тәжірибесінің негізі болып табылатынын айтады. Нақты айтқанда, Барсалу (1999) интроспекция тәжірибесінің сенсомоторлық негізделген бейнелеулермен қатар болуы мүмкін екенін атап өтті және осылайша бұрын негізделген теорияның шеңберінен тыс деп саналған күрделі абстрактіл ұғымдарды бейнелеуге мүмкіндік береді. Перцептивті символдық жүйелер теориясы негізді өңдеудің ізашарлық моделі ретінде қызмет етті және тілдік символдардың танымдық және тұжырымдамалық бейнелеудегі симуляцияның кең рөліндегі бейнелеуді модельдеуде ерекше ықпал етті.

Эффективті және денсаулық таным

Соңғы жылдары Барсалу осы негізделген әдісті эмоциялық және денсаулық танымдық тақырыптарға қолдана бастады. Эмоционалды таным аясында Барсалу көзқарастар, әлеуметтік қабылдау және эмоциялардың нақтылануы мен модельдеуіне назар аударды. Нидентал және басқалар (2005) әлеуметтік қабылдау туралы қазіргі зерттеулер бейнеленген бейнелеулер әлеуметтік мимика мен еліктеудің негізін құрайтынын көрсетеді, ал бейнеленген көзқарастарды зерттейтін категорикалық бастапқы зерттеулер бұл бейнелеу физикалық жауапқа бейімделуі мүмкін екенін көрсетеді. Сонымен қатар, бұл әлеуметтік факторлар нақты әлеуметтік мақсаттар болмаған кезде де жүзеге асады деп есептеледі. Барсалу денсаулықты танымдық зерттеулер саласында да зерттеулер жүргізді. Барсалу зейін саласына зерттеулерге үлес қосты, әсіресе оны қалай дұрыс бейімделмейтін онлайн танымдық өңдеуді тоқтатуға болады. Tincher, Lebois, & Barsalou (2016) қысқаша зейін қоюдың әсері топаралық бейімділіктің төмендеуіне немесе топтағы және топтағы емес адамның жақтауына әкелгенін анықтады. Сонымен қатар, Papies және басқалар. (2014) ақыл-ойының мотивация мен мінез-құлық арасындағы байланысты кеңінен өзгерте алатынын анықтады. Олар негізделген көзқарасты қабылдап, тартымды ынталандыруларға тап болу сыйақы симуляциясын іске асырады деп болжады, содан кейін берілген мотивациялық күйді күшейтуі мүмкін. Олар осы мотивациялық күйлерге зейін қоюдың сыйақы симуляцияларының жақсаруын төмендететінін анықтады, осылайша тамаққа құмарлық мінез-құлықтардың төмендеуіне әкелді. Барсалу сондай-ақ әдеттерді сақтауды зерттеу үшін осы негізделген әдісті қолданды, әсіресе тамақтану мінез-құлқының аясында. Chen, Papies & Barsalou (2016) барлық тамақтану мінез-құлқы ортақ теориялық шеңберде, яғни негізгі тамақтану желісі деп аталатын бір-біріне қатысты модельденуі мүмкін деп болжайды. Бұл желіге сәйкес, тамақтану мінез-құлқының арасында жасушалық сыйақы жолы мен арқалық бақылау жолы бар. Танымдық жүйенің негізделген әдісіне сәйкес, бұл желі тамақтануды симуляциялау кезінде белсендірілген жүйке аймақтары нақты тамақтану кезінде қатысатын жүйке аймақтарымен бірдей деп болжайды. Яғни, олар тамақ ынталандырулары оның тұтынуын ынталандыруға қызмет ететін сыйақыға негізделген симуляцияларды іске асырады деп болжайды. Сонымен қатар, олар тамақтанудың маңыздылығы, тамақтанудың бұзылуы, дене массасының индексі және тамақтану мақсаттары сияқты бірнеше факторлар тамақтанудың негізгі желісі ішіндегі белгілі бір аймақтардың белсенділігін өзгерте алады деп болжайды.

Таңдалған библиография

Барсалу, Лоуренс. Когнитивтік психология: когнитивтік ғалымдар үшін жалпы түсінік. (1992) Лоренс Эрлбаум және оның серіктестері. .