Йоханн Альберт Фабриций: Немец ғалымы және кітаптарды сипаттаушы

Кіріспе

Неміс классикалық ғалымы және библиографы (1668–1736)

Иоганн Альберт Фабрициус (11 қараша 1668 – 30 сәуір 1736) – неміс классикалық ғалымы және библиограф.

Өмірбаян

Фабриций Лейпцигте, Лейпцигтегі Әулие Павел шіркеуінің музыка директоры Вернер Фабрицийдің ұлы болып дүниеге келді. Ол бірнеше еңбектердің авторы болды, олардың ең маңыздысы – Deliciae Harmonicae (1656). Баласы әкесінен ерте білім алды, ол өлім төсегінде оны теолог Валентин Альбертиге тапсырды. Ол Ж. Г. Геррихеннің, кейін Кведлинбургте Сэмюэл Шмидтің оқушысы болды. Шмидт кітапханасында, кейін айтқанынша, ол екі кітап тапты: Каспар фон Барттың Adversariorum libri LX (1624) жинағы және Даниэль Георг Морхофтың Polyhistor (1688) еңбегі. Осы кітаптар оған өзінің Bibliothecæ идеясын ұсынды, оның үлкен беделі осы еңбектерге негізделді. 1686 жылы Лейпцигке оралғаннан кейін, ол екі жыл өткен соң өзінің алғашқы еңбегін – Scriptorum recentiorum decas жариялады, ол сол кездегі он жазушыға шабуыл болды. Оның Decas Decadum, sive plagiariorum et pseudonymorum centuria (1689) шығармасына Фабер деген атпен қол қойылған. Фабриций содан кейін медицинаны зерттеуге кірісті, бірақ теологияны таңдады. 1693 жылы Гамбургке барған ол шетелге саяхаттауды жоспарлады, бірақ күтпеген жаңалық – оның біліміне кеткен шығын барлық мұрасын жұтып қойған, тіпті оны сенімдісіне қарыз қалдырғандықтан, бұл жобадан бас тартуға мәжбүр болды. 1693 жылы ол De Platonismo Philonis Judaei атты докторлық диссертациясын жариялады, бұл Александриялық Филонның «қадірлі шіркеу әкесі» мәртебесінен айырылуына себеп болды. Сондықтан ол Гамбургте Иоганн Фридрих Майердің (1650–1712) кітапханашысы болып қалды. 1696 жылы ол өзінің қамқоршысымен Швецияға сапарлады, ал Гамбургке оралғаннан кейін көп ұзамай логика және философия кафедрасына үміткер болды. Фабриций мен оның қарсыласы Себастьян Эдзардус арасындағы дауыс саны тең болғандықтан, тағайындалу Эдзардус пайдасына жеребе тарту арқылы шешілді. Бірақ 1699 жылы Фабриций Винсент Плацциустың реторика және этика кафедрасын иеленді, ол өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды, Грайфсвальд, Киль, Гиссен және Виттенбергтен шақырудан бас тартты. Ол Гамбургте қайтыс болды. Фабрицийдің өмірі туралы толық мәліметтерді оның күйеу баласы, Дио Кассиустың белгілі редакторы Г. С. Реймарус жазған De Vita et Scriptis J. A. Fabricii Commentarius еңбегінен табуға болады, ол 1737 жылы Гамбургте жарық көрді. Оригеннің «Сколиум» кітабындағы 123.2-ші псалмға түсініктеме берген Фабриций былай деп жазады: «ad locum 1 Иоанн 5:7 сілтемесі Оригеннен шыққандығына күмән жоқ».

Fabricius was born at Leipzig, son of Werner Fabricius, director of music in the church of St. Paul at Leipzig, who was the author of several works, the most important being Deliciae Harmonicae (1656). The son received his early education from his father, who on his deathbed recommended him to the care of the theologian Valentin Alberti. He studied under J. G. Herrichen, and afterwards at Quedlinburg under Samuel Schmid. It was in Schmid’s library, as he afterwards said, that he found the two books, Kaspar von Barth's compendium Adversariorum libri LX (1624) and Daniel Georg Morhof's Polyhistor (1688), which suggested to him the idea of his Bibliothecæ, the kind of works on which his great reputation was ultimately founded. On returning to Leipzig in 1686, he published anonymously two years later his first work, Scriptorum recentiorum decas, an attack on ten writers of the day. His Decas Decadum, sive plagiariorum et pseudonymorum centuria (1689) is the only one of his works to which he signs the name Faber. Fabricius then applied himself to the study of medicine, which, however, he relinquished for that of theology; and having gone to Hamburg in 1693, he proposed to travel abroad, when the unexpected tidings that the expense of his education had absorbed his whole patrimony, and even left him in debt to his trustee, forced him to abandon this project. In 1693 he published a doctoral dissertation De Platonismo Philonis Judaei which contributed to Philo of Alexandria's losing his position as an "honorary Church Father". He therefore remained at Hamburg in the capacity of librarian to Johann Friedrich Mayer (1650–1712). In 1696 he accompanied his patron to Sweden; and on his return to Hamburg, not long afterwards, he became a candidate for the chair of logic and philosophy. The suffrages being equally divided between Fabricius and Sebastian Edzardus, one of his opponents, the appointment was decided by lot in favour of Edzardus; but in 1699 Fabricius succeeded Vincent Placcius in the chair of rhetoric and ethics, a post which he held until his death, refusing invitations to Greifswald, Kiel, Giessen, and Wittenberg. He died at Hamburg. The details of the life of Fabricius are to be found in De Vita et Scriptis J. A. Fabricii Commentarius, by his son in law, H. S. Reimarus, the well known editor of Dio Cassius, published at Hamburg in 1737. Commenting on Psalm 123.2 of Origen's scholium, Fabricius writes; "ad locum 1 Joh v. 7 alludi ab origene non est dubitandum".

Шығармалары

Фабриций 128 кітаптың авторы ретінде танылады. Ол белгілі библиограф және қолжазбалар коллекционері болған, ал көптеген кітаптары жинамалар, басылымдар немесе антологиялар болып табылады.

Грек кітапханасы

Фабрицийдің ең маңызды еңбегі — "Bibliotheca Graeca" (1705–1728, G. C. Harless қайта қаралып, 1790–1812 жылдары жалғастырылды), бұл еңбек maximus antiquae eruditionis thesaurus (қадимгі білімнің ең үлкен қоймасы) деп аталады. Оның бөлімдері Гомер, Платон, Иса, Константин және 1453 жылы Константинопольдің жаулануымен белгіленеді, ал алтыншы бөлімі канондық құқық, құқықтану және медицинаға арналған.