Кіріспе
Ас қорыту мен зат алмасу процесінде әрекет ететін заттар Агни санскритта "от" дегенді білдіреді, ал аюрведаға сәйкес Агни адам ағзасындағы барлық ас қорыту және зат алмасу процестеріне жауапты зат болып табылады.
Agni in Samskrita means "fire", and according to Ayurveda, Agni happens to be the entity that is responsible for all digestive and metabolic processes in the human beings.
Агни қаласының орналасуына байланысты жіктелуі
Метаболизмнің белгілі бір Агни функционалдық белсенділігі деңгейіне байланысты Агни үш кіші сыныпқа бөлінеді: "Джатхарагни", "Бхутагни" және "Дхатвагни".
Жатарған
Жатарған тамақ жұтқанда тамақ жұтылатын түрге айналады, ал бутанған тамақ жұтылғаннан кейін әрекет етеді.
Бхутанги
Бхутангидің 5 түрі бар. Осы 5 элементтің әрқайсысы сіңген тамақтың 5 негізгі құрауышына әсер етеді: жер, су, от, ауа және кеңістік. Осы 5 бутагни субстраттарды тін деңгейінде сіңірілетін түрге айналдырады.
Дхатвагни
Агнидің үшінші класы - Дхатвагни - ұлпалық метаболизм деңгейінде әрекет етеді және ұлпалық қоректік ұлпалық метаболизмге көмектеседі. Бұл 7 түрге бөлінеді, бұл оның қорекке көмектесетін ұлпа түріне байланысты.
Агниді оның беріктігіне байланысты жіктеу
Бұдан басқа, Аюрведа Агнидің төрт функционалдық күйін таниды: Самангни (дәстүрлі), Вишамгангни (дәстүрлі емес), Тикшангни (қатаң) және Мандагни (әлсіз).
Саманға
Саманға дұрыс уақытта алынған тамақтың толық қорытылуын қамтамасыз етеді. Оның белсенділігі тым күшті де, тым әлсіз де емес. Бұл орынды, сондықтан ол да өте жақсы. Бұл барлық Дошалар, Вата Питта Кафалар тепе-теңдік жағдайында болған кезде пайда болады.
Вишаманги
Вишамангни Агнидің болжауға болмайтын күйін білдіреді, бұл Ваюдың үстемдігіне байланысты. Кейде ол тамақты тез, ал басқа уақытта өте баяу сіңіреді, бұл болжауға болмайтын нәрсені білдіреді.
Тікшәнді
Тикшәнгни - бұл Питтаның күшті әсерінен пайда болады, сондықтан ол өте ауыр тағамды да өте қысқа уақыт ішінде оңай өңдейді.