Кіріспе

Израильдік артиллерияның азаматтық тұрғындарға соққысы 2006 жылдың 9 маусымында Газа секторындағы Бейт-Лахия муниципалитеті маңындағы жағажайда жарылыс салдарынан сегіз палестиналық қаза тапты. Кем дегенде отыз адам жарақат алды. Оқиғадан кейін болған оқиға бейнеге түсіріліп, онда 11 жасар Худа Галияның отбасының мүшелерін жоғалтудан қайғырып жатқаны көрініс тапқан. Галияның видеосуреті бұқаралық ақпарат құралдарында көп жарияланып, әлемнің жаңалық желілерінде таратылды. Германияның "Сюддойче цайтунг" газеті бейнероликтің сенімділігіне күмән келтірді. 2006 жылы 9 маусымда сағат 16.31 мен 16.50 аралығында Израиль артиллериясы мен әскери-теңіз канонерлік қайығы жағажайға 8 артиллериялық снаряд атып, екі снаряд отбасынан 200 метр қашықтықта жерге түсіп қалды. Израиль әскері мен Израиль басшылары бастапқыда жауапкершілікті өз мойнына алды. Бұл тергеуді Human Rights Watch сынға алды. Келесі күні Haaretz басылымы бұл ақпараттың сенімділігі анық емес және дәлелсіз екенін хабарлады. 2005 жылдың 7 маусымында екі палестиналық жұмысшы, 57 жастағы Салах Аяш Имран, Мұхаммед Махмуд Джарун және 46 жастағы шетелдік жұмысшы Би Шуде қаза тауып, тағы бес жұмысшы Израильдің Ганеи Талдағы қаптама қоймасына "Кассам" зымыраны тиіп, жараланды. Шабуыл үшін жауапкершілікті "Исламдық жиһад" ұлымы өз мойнына алды. 2006 жылдың 8 маусымында Израиль ХАМАС-тың басты басшыларын соттан тыс өлтіру саясатын жалғастырды, ХАМАС Жамал Әбу Сәмхадананы өлтірді. Мақсатты өлтіру саясаты 2005 жылғы ақпандағы Израиль мен ПА арасындағы атысты тоқтату туралы келісіммен тоқтатылды, оны ХАМАС та сақтауға уәде берді. С. С. Самхадана 2006 жылдың 20 сәуірінде ПНА-ның ХАМАС бастаған жаңа үкіметінің Палестинаның ішкі істер және ұлттық қауіпсіздік министрі болып тағайындалды, бұл лауазым министрліктің бас директорына ұқсас. Израиль әскері Самадхана мен басқа да шабуылға ұшыраған жауынгерлер Израильге шабуыл жасауды жоспарлап отырғанын айтты. Самадхананың өлтірілуіне жауап ретінде Газа секторындағы палестиналықтар оның өлімінен бірнеше сағат өткен соң Израильге екі ракета атқан, олар оңтүстік Сдерот қаласындағы ғимаратқа соқты, бірақ зардап шекпеді. 9 маусымда Израиль ракета атысына жауап ретінде жағалаудағы атыс орындарын бомбалады.

Құрбандар

2006 жылы 9 маусымда түстен кейін Ғалия (Галия) отбасының жеті мүшесі - Әли (Иса), 49; Раиса (Раиса), 36; Алия, 24; Ильхам, 15; Сабрина, 7; Ханади, 2; және Хайтам (Хайтам), 8 айлық - Солтүстік Газадағы Бейт Лахияға жақын Судания жағалауында жарылыстан қаза тапты. 12 (7) жасар Худамен бірге оның анасы Хамдия мен үлкен әпкесі Эльхам да аман қалды. Жарақат алған үш әйел бауырлас пен бір бауырлас Израильдің ауруханасында емделді. 21 жасар Айхам Галия мен жарылыстан ауыр жарақат алған Ралия Нихам Тель-Авивтегі Сураски медициналық орталығында емделді. Адхам Галия шрапнелден жарақат алған және Беер-Шевадағы Сорока медициналық орталығында емделгеннен кейін АҚШ-та медициналық көмек алды. Тағы бір палестиналық азамат та қаза тапты.

Тергеулер

Израиль әскері Қасам зымыран шығару қондырғыларын нысанаға алып, жарылыс болған жерден 250 метр қашықтықтағы жағажайды он минут бұрын бомбаға тоқтайды. Израильдік әскери тергеулер нәтижесінде отбасы Израильдің бомбалауынан зардап шекпеген деген қорытындыға келді. Times және Human Rights Watch газеттері Израиль әскери күштері тергеуіне күмән келтіріп, жарылыс кезінде Израиль әскери кемесінен екі рет атылған снарядты есепке алмағанын және өлім-жітімге қатысты тәуелсіз тергеу жүргізуді талап етті. 16 маусымда Хьюман Райтс Вотч ұйымының жоғары әскери сарапшысы және соғыс зардаптарын бағалау жөніндегі сарапшысы Марк Гарласко құрбандардың ішінен алынған оқтығышты тексеріп, оқтығыштың артиллерияның оқшаулау құралының бөлігі екендігіне көз жеткізді.

Израиль қорғаныс күштері

2006 жылдың 13 маусымында Израиль әскерінің өлім-жітімге қатысты тергеу қорытындысы бойынша, Амнех Галияның денесінен алынған бір шрапнелдің бір бөлігі Израиль оқ-дәрілерінің металл қолтаңбасына сәйкес келмеді және Израиль әскерінің снарядтары немесе зымырандары оқиға орнында табылғаннан үлкен кратерлер қалдырған болар еді. Хабарламада жарылысқа шаңға көмілген жарылғыш құрылғы себеп болған болуы мүмкін деп айтылған, бірақ оның палестиналықтармен орналастырылғаны анықталмаған (ИДФ комитетінің басшысы болжаған, бірақ растай алмады) немесе ол ИДФ-тың ескі жарылғыш заты болды. IDF-тің түсіндіруінше, айналада алты оқ атылды. Соңғы бес ұшақтың қону орындары оқиға болған жерден 250 метр қашықтықта екені анықталды, бірақ бірінші ұшақтың қону орындары анықталмады. Алайда, армияның айтуынша, алғашқы снаряд, олар айтқандай, қазалы жарылыстан кем дегенде сегіз минут бұрын атылған, жағалауға, мақсатты нысанасынан жарты шақырымдай қашықтықта, құлаған жоқ. 19 маусымда Хьюман Райтс Вотч ұйымының жоғары әскери сарапшысы Марк Гарласко ХДФ тергеуін сенімсіз деп жариялады, оның толықтай ХДФ жинаған ақпаратқа сүйенгенін және басқа көздер жинаған барлық дәлелдерді алып тастағанын атап өтті. Халифидің баяндамасынан кейінгі күні еврей тіліндегі нұсқасында сол газетте: Бірақ, ақпараттың сенімділігі белгісіз. Бас штабтың жоғары лауазымды адамы "Хаарецке" бұл дәлелсіз ақпарат екенін және әскерде қыздың осылай айтқандығы туралы жазба жоқ екенін айтты.

Шрапнелдерді шығару

Жәбірленушілерді палестиндік дәрігерлер емдеген, олар Израиль ауруханаларына емделу үшін келгенге дейін олардың денесінен барлық шрапнелдерді алып тастаған. Тель-Авивтегі Сураски медициналық орталығының өкілдері ғазадағы әл-Шифа ауруханасының палестиндік дәрігерлері жарылыстан жарақат алған әйелді емдеген кезде, оның денесінде керегі жоқ кесінділер жасап, операция арқылы қол жетімді барлық ошақ бөлшектерін алып тастады. Израильдік ауруханада бұрын-соңды барлық ошақ бөлшектері алынып тасталған науқасты қабылдамаған екендіктері айтылды".

Human Rights Watch ұйымы

30 маусымда Human Rights Watch ұйымы баяндама жасап, онда HRW зерттеушілері мен Газадағы тәуелсіз журналистер жинаған дәлелдерден бейбіт тұрғындар бомбалау кезінде қаза тапқандығы анықталды. Бұл дәлелдерге компьютерлік ауруханалық жазбалар кірді, олар жағажайда жарақат алған балаларды сағат 5:12 -де емдегенін көрсетті, ал ауруханалық жазбалар 5:05 -де қабылдағанын көрсетті. HRW аурухана мен жағажай арасындағы 20 минуттық жол жүруді ескере отырып, бұл дәлелдер отбасының өліміне себеп болған жарылыс IDF бомбалау кезінде болған деп қорытындылады. Марк Гарласко өзінің баяндамасында жарылыс болған жердің айналасынан диаметрі 10-12 см, 90 метр аумаққа шашыраған ошақтар табылғанын, кейбіреулерінде "55" саны мен "мм" сөзі жазылғандығын айтты. 16 маусымда ол палестиналық баланың құрсағындағы шрапнелдің бір бөлігін тексеріп, шрапнелдің артиллерияның оқшаулау құралының бөлігі екендігі туралы қорытынды жасады. Осыдан кейін, IDF жарылыстың себебі палестиналықтар жағажайға IED ретінде орналастырған 155 мм снаряд болуы мүмкін екенін мойындады, немесе бұл Израильдің жарылмаған снаряды болуы мүмкін, ол сол түстен кейін жағажайдың төменгі бөлігінде IDF шабуылдарынан туындаған. HRW-тің есебіне сәйкес, оқиға болған күні таңертең IDF жағажай аймағына 80 155 мм снаряд атып жіберді, ал құм шұғылдандырудың бұзылуы мүмкіндігін арттырады, бұл құмда тұрып, іске қосылуын күтіп тұрған шабуылға әкелуі мүмкін. Есепте айтылғандай, сағат 16.31 мен 16.50 аралығында болған соққыдан адам қозғалысы сияқты, жағажайда да жарылыс орын алған. HRW бірнеше рет тәуелсіз тергеуді талап етті.

"Гардиан" газеті

17 маусымда The Guardian газеті оқиғаға қатысты өздерінің тергеу қорытындыларын жариялап, Израиль армиясының кінәлі емес екендігі туралы нұсқаға күмән келтірді. Баяндамада сол күні жағажайда болған кейбір адамдармен сұхбат жүргізіліп, Хьюман Райтс Вотч ұйымының Марк Гарласконың келесі мәлімдемесімен аяқталды: "Галия отбасының Израиль армиясы атқан снарядтардан басқа жарылғыш затпен өлтірілгендігі өте сирек", ал Израиль қорғаныс күштерінің капитаны Далал: "Біз ештеңені жасыруға тырыспаймыз. Біз бұл істі өзімізді ақтау үшін жүргізбедік. Егер бұл біздің от болса, біз оны айтамыз". Алайда, The Jerusalem Post газетінің хабарлауынша, Гарласко дәлелдерді қарастырғаннан кейін өз пікірін өзгертіп, жарылыс "бәлкім, құмда жарылмаған оқ-дәріден туындаған" деген тұжырымға келді. Сонымен қатар, ол оқиғадан кейін түсірілген бейнебаянның сенімділігіне күмән келтіріп, Худаның әкесімен бірге өлгендердің бірі кейіннен тірі және қару ұстап жүргенін айтады. Палестиналықтардың видеоға қол сұғып, бұрмалау жағдайларына сілтеме жасап, бұл хабарда видео мен жарылыс болған жердің бұрмаланғаны айтылған.

10-арнаның хабары

19 маусымда Израильдің 10-шы арнасының хабаршысы Шломо Эльдар жарылыстан жарақат алған палестиналықтардың (он екі жасар Адхам Галия) денесінде Израиль снарядынан шыққан ошақ бөлшегі табылғанын хабарлады. IDF өкілі: "Өкінішке орай, 10-арна шындықты білгеніне қарамастан, жалған ақпарат таратуда".

"Хаарец" газеті

2009 жылдың 5 қаңтарында "Хаарец" газеті әскери тілшісі Әмір Орен хабарлағандай, жарақатынан Израильдің Ичилов ауруханасында емделген Ильхам Галия жарылыстың себебі оның әкесі жағажайда табылған жарылмаған оқ-дәрілерді қолдан қолдан қолдан қолдан қолдан қолданған.

Реакция

Палестина Ұлттық билігінің президенті Махмуд Аббас бұл оқиғаны "қанды қырғын" деп атады және халықаралық араласуды талап етті. Израиль қорғаныс министрі Амир Перец палестиндік басшыға көңіл айту хаттарын жіберді, бірақ Израиль премьер-министрі Эхуд Олмерт трагедияға қатысты халықаралық тергеуді шақыруды қабылдамады, ал Хаарец қазіргі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің президенті Эллен Маргрете Лёдж палестиндіктердің Израильге шабуыл жасауы да қарастырылмаса, кеңесті шақырудан бас тартқанын хабарлады, бұл жарылыс бос орында болған жоқ және Израиль басқалар қоздырған терроризмге жауап берді. Израильдік тергеу аяқталғаннан кейін қорғаныс министрі Перец: "Біз халықаралық шатастықтың салдарынан қажетті ұстамдылық таныттық, бірақ ол аяқталды", - деді. Сонымен қатар, Израиль қорғаныс күштері Газа секторындағы әуе шабуылдарын тоқтатты. Премьер-министр Эхуд Олмерт қаза тапқандарға көңіл айтты, бірақ зардап шеккендер үшін жауапкершілікті қабылдамады. Израильдің сыртқы істер министрі Ципи Ливни келісіп, "Бұл Израильге болашақтағы шабуылдар үшін жағажайға қойылған жарылғыш заттың болуы мүмкін" деген пікір білдірді.