Кіріспе
Spudnut Shops - американдық франчайзингтік дүкендер, олар картоп ұнынан жасалған Spudnuts деп аталатын пончик сататын американдық франчайзингтік дүкендер. Негізгі компания жоқ, бірақ тәуелсіз дүкендер сақталған. Алғашқы рецепт Германияда пайда болған халықтық рецептке негізделген.
Spudnut Shops were American franchised stores selling donuts made with potato flour called Spudnuts. The parent company no longer exists, but independent stores remain. The original recipe is based on a folk recipe that traces back to Germany.
Тарих
Солт-Лейк-Ситидегі Ал және Боб Пелтон ағайындылары Германияда картоптан жасалған пончик жеп болғаннан кейін, олар бірнеше нәрсені сынап көрді, картоп суымен дәмделген бидай қамырынан бастап, картоп пюресін қолданудан бастап, құрғақ картоп қоспасын жасаудан бұрын, бұл оларға жұмыс істеді, сонымен қатар бұл идеяны франчайзингке айналдыруды мүмкін етті. Олар "шпадус" сөзін ойлап тауып, 1940 жылы бизнеске кірісті. 1946 жылы компания франчайзингтік Spudnut дүкендерінің бүкіл ел бойынша желісін құруды бастады. Франчайзинг 1750 долларды, жабдықтар мен басқа да шығындарды, бастапқы инвестиция үшін шамамен 5000 долларды құрады 1949 жылдың ортасында 31 штатта 225 астам адам болды. 1954 жылы 38 штатта 300-ден астам дүкен болды. 1964 жылы Spudnut дүкендері күніне 400 000-ға жуық Spudnut пончиктерін сататын. Сол жылы компания өзінің қамырын тез мұздату процесін ойдағыдай жасағанын және тарату орталықтарын ұлғайтуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Ол кезде алты метрополитендік франчайзинг дилерлері компания сатылған құрғақ қоспадан өз қамырын жасағысы келмейтін дүкендерге тарату үшін жаңа қамыр жасап отырды. 1968 жылы Пелтон ағайындылары зейнеткерлікке шықты, бұл оны АҚШ-тағы ең ірі пончик франшизасына айналдырды. 1973 жылы Pace компанияны жеке тұлға ретінде сақтап қалды, сонымен бірге National Oven Products компаниясын 1.3 миллион долларға Dakota Bake N Serv компаниясына сатты, штаб-пәтері Солтүстік Дакота штатының Джеймстаунда орналасқан. Сатып алудан кейін бір жыл ішінде жаңа бас компания Солт-Лейк-Ситидегі Spudnut штаб-пәтерін қайта жаңартты және "Мистер Spudnut" компанияның символын зейнеткерлікке шығарып, оны иілген тістемелі шпаданды бейнелейтін дизайнмен алмастырды. Компанияның қолтаңбалы өнімінің қоспасы компанияның Солт-Лейк-Ситидегі зауытында өндірілуін жалғастырды, ол 50 фунт құрғақ ингредиенттер қаптары немесе мұздатылған қамыр ретінде қол жетімді болды. Алайда, "Дакота Бэйк Н Серв" компаниясының иесі Сакраменто өзенінің дельтасында үлкен, ұсынылған теңіз айлағын дамытуға араласты, ол өзінің барлық акцияларын салықсыз облигацияларға айырбастау үшін промоутерге сатып жіберді, бұл құнды емес болып шықты. 1979 жылы промоутер бірнеше алаяқтық пен сөз байласу үшін айыпты деп танылғанда, бұл Spudnuts-тың желісі ретінде аяқталды. Негізгі компания жабылып, барлық франчайзилер өздерін-өздері қамтамасыз етуге қалдырылды. 1989 жылдың аяғында тек 28 франчайзинг дүкендері ашылған. Spudnuts бренді мүлдем жоғалып кеткен жоқ, тоғыз штатта 35 Spudnut дүкендері әлі де ашылған. Канададағы бір ғана дүкенді 2009 жылы нан пісіру залы сатып алған, бірақ ол әлі күнге дейін аптасына бір рет пісіреді. Spudnuts тарихында АҚШ, Канада және Мексика бойынша 600-ден астам дүкен болды. 1975 жылы Жапонияда 170 Spudnut сауда орны болды. 2011 жылдың қаңтар айында Сара Пейлин теледидардағы сұхбатында президенттің 2011 жылғы Барак Обаманың одақ жағдайы туралы сөйлеген сөзін жоққа шығарып, федералды үкіметті "Спутник сәті" құруға шақырды. Ол "Шапшаң сәт" қажеттілігін атап өтіп, шағын бизнестің еркін экономикада, федералды экономикалық араласусыз табысқа жетуіне тоқталды.
Құрамында бар заттар
1980 жылдары бас компанияның жабылуымен бастапқы Пелтон қоспасы енді қол жетімді болмады. Қазіргі дүкендер өздерінің рецептерін жасауы керек болды. 2008 жылы Дуглас Э. Багли 1970-1975 жылдары Spudnut International компаниясының атқарушы вице-президенті және бас директоры болған Уилл Беллардан шынайы Spudnut ингредиенттер тізімін сатып алды. 2012 жылдың 16 тамызында Дуглас Э. Багли және басқаларға федералды сотпен белгіленген бұйрық бойынша, Федералды тіркелген SPUDNUTS сауда белгісін сауда белгісінің иесі MP OTHA Corporation of Galesburg, Illinois лицензиясысыз пайдаланудан тыйым салынды. 2015 жылдың қазан айында Дуглас Э. Багли мен MP OTHA Corp өздерінің дауларын шешті, бұл Дуглас Баглиге бірдей пончик қоспасын сатуды жалғастыруға мүмкіндік береді, бірақ ол шпаднут, шпаднут немесе шпаддос атауларын қолданбайды және енді бұл қоспаны potadonut атауымен сатады.