Кіріспе
Тау белдеуіне жанасатын және параллель дамыған құрылымдық алап Алдыңғы алап - тау белдеуіне жанасатын және параллель дамыған құрылымдық алап. Алдыңғы бассейндер тау белдеуінің эволюциясымен байланысты жер қыртысының қалыңдауынан пайда болған орасан зор масса литосфераның литосфералық иілу деп аталатын процесс арқылы иілуіне себепші болады. Алдыңғы бассейннің ені мен тереңдігі оның астындағы литосфераның иілу қатаңдығы мен тау белдеуінің ерекшеліктерімен анықталады. Алдыңғы алаңда іргелес тау белдеуінен ерозияға ұшыраған шөгінділер пайда болады, олар тау белдеуінен арылып, жұқарып жатқан қалың шөгінділермен толтырылады. Алдыңғы бассейндер соңғы бассейндер түрін білдіреді, екіншісі - рифтік бассейндер. Седименттерге арналған орын (қоныстану кеңістігі) литосфералық кеңею арқылы құрылатын рифтік бассейндерден айырмашылығы, форленд бассейндерін қалыптастыру үшін жүктеу және төменгі иілу арқылы қамтамасыз етіледі.
A foreland basin is a structural basin that develops adjacent and parallel to a mountain belt. Foreland basins form because the immense mass created by crustal thickening associated with the evolution of a mountain belt causes the lithosphere to bend, by a process known as lithospheric flexure. The width and depth of the foreland basin is determined by the flexural rigidity of the underlying lithosphere, and the characteristics of the mountain belt. The foreland basin receives sediment that is eroded off the adjacent mountain belt, filling with thick sedimentary successions that thin away from the mountain belt. Foreland basins represent an endmember basin type, the other being rift basins. Space for sediments (accommodation space) is provided by loading and downflexure to form foreland basins, in contrast to rift basins, where accommodation space is generated by lithospheric extension.
Жайылымдық бассейндер жүйесі: депозондар
Қиыршық үстіңгі жағы жылжымалы үдеу табақтарының үстінде орналасқан және белсенді тектоникалық үдеу қиыршығынан зарядталатын барлық шөгінділерді қамтиды. Бұл жерде көпіршік су бассейндері пайда болады. Алдыңғы тереңдік - бұл ең қалың шөгінді аймақ және оргенге қарай қалыңдайды. Седименттер дистальді өзендік, көлістік, дельталық және теңіздік жиналу жүйелері арқылы жиналады. Алдыңғы және артқы бөліктер ең жұқа және ең дистальды аймақтар болып табылады және әрқашанда болмайды. Олар бар болған кезде аймақтық сәйкессіздіктермен, сондай-ақ эолдық және терең емес теңіз шөгінділерімен анықталады. Седименттеу қозғалатын қозғалыс табанының жанында ең жылдам болады. Седименттердің тереңдікте тасымалдануы, әдетте, ілгерілеу бұзылуы мен бассейн осімен қатар жүреді.
Плиталар қозғалысы және сейсмикалық қасиеттері
Алдыңғы бассейннің іргелес пластиналарының қозғалысын онымен байланысты белсенді деформация аймағын зерттеу арқылы анықтауға болады. Қазіргі кезде GPS құрылғылары бір тақтаның екіншісіне қатысты қозғалу жылдамдығын көрсетеді. Сонымен қатар қазіргі кинематиканың деформация басталған кездегідей болмауы мүмкін екенін ескеру маңызды. Осылайша, континенттік соқтығысулардың ұзақ мерзімді эволюциясын және оның көршілес маңындағы бассейндерді дамытуға қалай көмектескенін анықтау үшін GPS-ке жатпайтын модельдерді қарастыру өте маңызды. Қазіргі заманғы GPS-ті салыстыру (Sella және басқалар). 2002) және GPS емес модельдер деформация жылдамдықтарын есептеуге мүмкіндік береді. Бұл сандарды геологиялық режиммен салыстыру ықтимал модельдердің санын, сондай-ақ қандай модель белгілі бір аймақта геологиялық жағынан дәл екенін шектеуге көмектеседі. Сейсмикалық белсенділік сейсмикалық белсенділіктің белсенді аймақтарының қай жерде пайда болатынын анықтайды, сондай-ақ жалпы ақаулықтардың орын ауыстыруын және деформацияның басталу уақытын өлшейді.
Бассейндердің пайда болуы
Алдыңғы алаптар тау белдеуі өскен сайын, Жер қыртысына едәуір салмақ түсіріп, оны төмен қарай иіліп, иіліп кетуіне себепші болады. Бұл тау белдеуінің салмағы алдыңғы белдеудің жоғары қарай иілуінде изостазиямен өтелуі үшін жасалады. Шекаралық алқабындағы тектоникалық эволюция үш жалпы кезеңді қамтиды. Біріншіден, конвегенцияның алғашқы кезеңдерінде бұрын созылған континенттік маржаның орогендік жүктемесі бар пассивті маржа кезеңі. Екіншісі, "қазақ судың тереңдігімен анықталатын ерте конвергенция кезеңі" және ақырында "соңырақ конвергенция кезеңі, оның ішінде су астындағы клин жер бетіндегі немесе жағалаудағы теңіздің терең емес алабымен қоршалады". Орогеннің астындағы температура әлдеқайда жоғары және литосфераны әлсіретеді. Осылайша, қозғалтқыш белдеуі жылжымалы болады және алдыңғы беткей жүйесі уақыт өте келе деформацияланады. Синтектоникалық сәйкессіздіктер бір мезгілде су басу мен тектоникалық белсенділікті көрсетеді. Алдыңғы алқаптар жақын маңдағы тау белдеуінен ерозияға ұшыраған шөгінділермен толтырылады. Алғашқы кезеңде алқабы аз толы болады. Бұл кезеңде терең су және әдетте теңіз шөгінділері, флиш деп аталады, жиналады. Ақырында, су тоған толығымен толады. Бұл кезде бассейн толып кеткен кезеңге түседі және жер бетіндегі кластикалық шөгінділер жиналады. Бұл - моласс. Тереңдіктегі шөгінділер континенттік литосфераға қосымша жүктеме ретінде әсер етеді.
Литосфералық мінез-құлық
Литосфераның уақыт өте келе тынығатын дәрежесі әлі де даулы болса да, жұмысшылардың көпшілігі литосфералық деформацияны сипаттау үшін иілгіш немесе вискоэластикалық реологияны қабылдайды. Аллен және Аллен (2005) қозғалатын жүктеме жүйесін сипаттайды, онда бұрылыс жүктеме жүйесінен бұрын алдыңғы пластина арқылы толқын ретінде қозғалады. Бұрылу пішіні әдетте алдыңғы жақтағы жүктемеге жақын асимметриялық төмен және алдыңғы жақтағы кеңірек жоғары бұрылу ретінде сипатталады. Эрозияның тасымалдау жылдамдығы немесе ағыны, сондай-ақ шөгінділеу топографиялық рельефтің функциясы болып табылады. Жүктілік моделі үшін литосфера бастапқыда қатты, ал бассейн кең және терең емес. Литосфераның тынығуы соғудың жақын жеріне, бассейннің тарылуына, соғуға қарай алға жылжыуға мүмкіндік береді. Ауаның көтерілу кезінде литосфера қатты болып, алғы бөгеуіл кеңейеді. Дүрбелі деформацияның уақыты литосфераның демалуынан қарама-қарсы. Литосфераның орогендік жүктемеге қарай иілуі, алғы жерлер алабының сумен ағарту үлгісін басқарады. Бассейннің иілуі және оргеннен жиналған шөгінді.
Литосфералық беріктік қоршаулары
Қуаттылық конверттері литосфераның реологиялық құрылымы және оргеннің реологиялық құрылымы өте әртүрлі екенін көрсетеді. Алдыңғы беткейлер алабының жылулық және реологиялық құрылымы, әдетте, үш қабаттан жоғары үш қабаттан жоғары үш қабаттан тұратын үш қабатты қабатты континенттік маржаға ұқсас. Орогеннің астындағы температура әлдеқайда жоғары және осылайша литосфераны қатты әлсіреді. Жоу және басқалар. (2003) "Компрессиялық қысым кезінде тау жиегінің астындағы литосфера, жер бетінің жанына жақын жұқа (орталықта шамамен 6 км) сымбат қабатынан және ең жоғарғы мантиядағы жұқа сымбат қабатынан басқа, толығымен сымбатқа айналады". Орогендік белдеудің астындағы литосфераның әлсіреуі аймақтық литосфералық иілу мінез-құлқына себеп болуы мүмкін.
Термиялық тарих
Алдыңғы бассейндер гипотермиялық бассейндер (әдеттегіден салқын) деп саналады, геотермиялық градиенті және жылу ағыны төмен. Жылу ағынының орташа мәні 1 және 2 HFU (4090 mWm−2) аралығында.
Сұйықтық көзі
Жылу, минералдар мен мұнай тасымалданатын сұйықтықтар тектоникалық режимге үлкен әсер етеді. Деформациядан бұрын шөгінді қабаттары саңылаулы және су және сулы минералдар сияқты сұйықтықтарға толы. Бұл шөгінділер көміліп, тығыздалғаннан кейін, тесіктер кішірейіп, кейбір сұйықтықтар, шамамен, тесіктерден шығады. Бұл сұйықтық бір жерге келуі керек. Алдыңғы бассейнде бұл сұйықтықтар ыстыққа айналып, минералды материалдарды, сондай-ақ жергілікті гидростатикалық баспен араласуға мүмкіндік береді.
Сұйықтықтардың көшіп кетуінің негізгі қозғаушы күші
Орогендік топография сұйықтықтардың көшіп-қонуының басты қозғаушы күші болып табылады. Төменгі қабықтың жылулығы өткізгіштік және жер асты суларының адвекциясы арқылы қозғалады. Жергілікті гидротермалды аймақтар терең сұйықтық ағыны өте тез қозғалған кезде пайда болады. Бұл сондай-ақ тереңдіктің аз жерінде өте жоғары температураны түсіндіреді. Басқа кішігірім шектеулерге тектоникалық сығылу, итермелеу және шөгінді тығыздау жатады. Олар кішігірім деп саналады, өйткені олар тектоникалық деформацияның баяу жылдамдығымен, литологиямен және 0-10 см / жыл-1 мөлшерінде, бірақ 1 немесе 1 см / жыл-1-ден аз болуы мүмкін. Жоғары қысымды аймақтар 1 миллион жылда 1 километр немесе одан да көп шлакты шөгінділер жинақталған кезде жылдам көшіп-қонуға мүмкіндік береді.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Аллен, Филип А. және Аллен, Джон Р. (2005) Бассейндік талдау: принциптер мен қолданбалар, 2-ші редакция, Blackwell Publishing, 549 б. Аллен, М., Джексон, Дж. және Уокер, Р. (2004) "Арабия-Еуразия соқтығысуының кесек кайнозойлық қайта ұйымдастырылуы және қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді деформация мөлшерлерін салыстыру". Тектоника, 23, TC2008, 16 б. Бетке, Крейг М. және Маршак, Стивен. (1990) "Солтүстік Америкадағы тұздықтардың көші-қоны жер асты суларының тектоникалық плиталары". Жер және планеталық ғылымдардың жылдық шолуы, 18, 287 315 б. Катунеану, Октавиан. (2004) Ретроарк-фореленд жүйелері уақыт бойынша эволюция. Африка жер ғылымдарының журналы, 38, 225-242-б. Флемингс, Питер Б. және Джордан, Тереза Э. (1989) "Форланд алабының дамуының синтетикалық стратиграфиялық моделі". Геофизикалық зерттеулер журналы, 94, Б4, 38533866 б. Гарсия Кастелланос, Д., Дж. Вергес, Дж. М. Гаспар Эскрибано және С. Клоитинг, 2003. "Ебро бассейні (Шығыс-Иберия) кенозой эволюциясы кезінде тектоника, климат және өзендік көлік арасындағы өзара іс-қимыл". Геофизикалық зерттеулер журналы 108 (B7), 2347. Оливер, Джек. (1986) "Орогендік белдеулерден тектоникалық жолмен шығарылған сұйықтықтар: көмірсутектердің көшіп-қонудағы рөлі және басқа геологиялық құбылыстар". Геология, 14, 99-102 б. Селла, Джованни Ф., Диксон, Тимоти Х., Мао, Айлин. (2002) REVEL: ғарыш геодезиясынан алынған ток табақ жылдамдықтарының моделі. Геофизикалық зерттеулер журналы, 107, Б4, 2081, 30 б. Жоу, Ди, Ю, Хо Шинг, Сю, Хе Хуа, Ши, Сяо Бин, Чоу, Ин Вэй. (2003) "Тайваньның тау-кен алабы мен тау белдеуінің астында литосфераның термореологиялық құрылымын модельдеу". Тектонофизика, 374, 115-134-б.