Кіріспе

Сора герцогтығы - Италиядағы жартылай тәуелсіз мемлекет, оны 1443 жылы Неапольдің королі Альфонсо I құрды және 1796 жылы таратылды. Ол қазіргі Абруццомен шекаралас қазіргі Лационың оңтүстік-шығыс бөлігін басқарды. Оның астанасы алдымен Сора, ал кейін Бонкомпани отбасы кезінде Изола ди Сора болды.

Кантелми графтары мен герцогтары

Сора графлығы 1399 жылы Неаполь корольдігінің феодасы ретінде құрылған болатын. 1443 жылы Сора және жақын маңдағы Альвито графы болған Никола Кантельмоны Альфонсо I Сораның бірінші герцогы деп атады. Оның феодалы Неаполитан патшалығы мен Папалық мемлекет арасындағы буфер ретінде қарастырылды. Кантелми 15 ғасырда автономияның үлкен дәрежесі үшін күресті, көбінесе 16 ғасырдың басына дейін Неаполь патшалығын бөлшектеп тастаумен қатерлі жағдайға ұшыраған мұрагерлік дағдарыстарын пайдаланды. 1450 жылы осы соғыстардың бірінде арагондықтарды қолдаған Папа Пий II Фредерико III да Монтефелтроны Кантелмиге қарсы жіберді. Соран әскері жеңіліп, герцогтік бейбітшілікті орнатты. Алайда 1463 жылы Кантельмилер қайтадан көтерілді. Бұл жолы папаның қолбасшысы Наполеон Орсини болды, ол Изола-дель-Лириді, Арпиноны және үлкен аумақты басып алып, Сораны папаның феодалы етті. Пьержанпаоло Кантелмо герцог атағынан айрылды. Оның Альвито мен Пополидегі қалған жерлері оның ағасы Джованни Кантельмоға граф атағымен берілді. 1472 жылы Папа Сикст IV Сорадағы феодалды құқығынан бас тартты: Сора герцогтігі, қазір Альвитодан бөлініп, Арце қосылуымен ұлғайтылды, оның немере інісі Леонардо делла Ровереге берілді, ол Неаполь патшасы Фердинанд I қызымен тұрмысқа шықты.

Дела Ровере герцогтігі

1494 және 1501 жылдар аралығында герцог Джованни делла Ровере (осылай-ақ Маркедегі Сенигалияның иелері) Л'Акуилада арагондық әскерді жеңді, содан кейін Тальякоццо маңында оның солтүстік шекарасына қауіп төндіретін Бартоломео д'Альвианоны жеңді. 1495 жылы ол Сепрано мен Монтекассиноны басып алып, герцогтігін ең үлкен аумаққа жеткізді. Келесі жылы ол Просперо Колоннаның шабуылын қорғады, бірақ Папа Александр VI оны герцог деп танығанға дейін Эсперия мен Монте-Сан-Джованни Кампаноны жоғалтты. Джованнидің өлімінен кейін титул Франческо Мария I делла Ровереге өтті, оны Франция королі, содан кейін Неапольдің талапкері Людовик XII ресми түрде титулға ие болды. Франческо Марияны Сезаре Борджия шабуылдан қорғағаннан кейін, 1516 жылы Неаполь патшасы Карл IV атынан әрекет еткен Фернандо д'Авалос құлатты. Ол корольдіктегі француздықтарға жақтас соңғы билеуші болды. Герцогтікті содан кейін Уильям де Крой қысқа уақыт бойы басқарды, бірақ Дела Ровер 1528 жылы Одет де Фуаның күш-жігерінің арқасында қайтарып алды. Франческо Марияның орнын оның ұлы Джулио, содан кейін Франческо Мария II делла Ровере иеленді.

Папалық Сора

1579 жылы папа Григорий XIII герцогтікті 100 000 скудиге сатып алып, оны ұлы Джакомо Бонкомпанниге берді. Герцогтік сонымен қатар Акино мен Арпиноны сатып алу арқылы кеңейтілді, бұл Неаполь патшалығына тек номиналды түрде тәуелді болатын нағыз автономды иелікке айналды. Оңтүстік Лациода тәуелсіз мемлекет құруды кардинал Франческо Мария Дель Монте Фарнезе әулетінің кеңейуіне тепе-теңдік жасау үшін басқарып отырды. Джакомо Констанца Сфорцаға үйленді, ол герцогті ғимараттармен, бау-бақшалармен және мектептермен әшекейледі. Герцогтар Арпино мен Сорада тоқыма зауыттарын және Лири өзенінің бойында қағаз өнеркәсібін орнату арқылы жергілікті өнеркәсіпті алға тартты. Олар сондай-ақ жаңа қалаға, Колле-Драгоға, негіз қалады, бірақ Джакомо мен оның мұрагері Грегорио I-ден кейін отбасының осындай қымбат жобалардан туындаған қаржылық қиындықтары одан әрі күш салуға кедергі болды. Герцог Джован Джакомо қайтыс болғаннан кейін (1636), оның інісі Уго Масаниеллоның республикашылдығының ізбасары болған қарақшы Папоне халық көтерілісіне тап болды. Ол Сора мен Кассиноны басып алып, халықтық үкімет құрды. Угоның орнын оның ұлы Грегорио II басқарды, ол Ипполита Людовизиге үйленді, ол өзінің жерлеріне Пьомбино княздігін қосты. Бонкомпаньи және Людовиси отбасыларының Бонкомпаньи Людовиси ретінде бірігуі олардың экономикалық қиындықтарын көбінесе шешті, бірақ сол кезде герцогтік Папа мемлекеттерінің саудагерлеріне салатын кедендік салықтардың артуына тап болды. Грегорио II-нің мұрагері Антонио I 1731 жылы қайтыс болды, оның жерлері ұлы Гаэтаноға қалдырылды, ол Лири аңғарында әлеуметтік және экономикалық жақсарту саясатын қайта бастады, сондай-ақ Колле-Драгоны әшекейледі. Соңғы герцог - Антонио II, ол 1796 жылы мемлекетін Неапольдің королі Фердинанд IV-ге берген.