Кіріспе

Бірінші Милан герцогы (1351–1402)

Джан Галеаццо Висконти (16 қазан 1351 – 3 қыркүйек 1402), 1395 жылдан Миланның бірінші герцогы болды және Ренессанс дәуірінің басталуына дейін соңғы ортағасырлық қаламен билік етті. Ол өзінің ағасы Бернабомен бірлесіп Ломбардияны басқарды. Ол Павиядағы Сертоза ди Павияның негізін қалаушы демеушісі болды, әкесі бастаған Павиядағы Висконти қасiретін аяқтады және Милан соборындағы жұмыстарды жалғастырды. Ол Солтүстік Италияның және По алқабының кең аумағын жаулап алды. Генуяның француздық басқаруға өтуіне байланысты Франциямен соғыс қаупі тудырды, сондай-ақ сүйікті қызы Валентинамен де мәселелер болды. Ол Мелегнано қамалында қызбадан қайтыс болғаннан кейін, оның балалары бір-бірімен таласып, ол билеген жерлерді бөліп алды.

Өмірбаян

Висконти қасабасына қамқорлық жасаған кезінде ол Висконти кітапханасындағы ғылыми трактаттар мен бай безендірілген қолжазбалар жинағының өсуіне үлкен үлес қосты. Жан Галеаццо, Галеаццо II Висконти мен Савойялық Бьянканың ұлы болды. Оның әкесі Павия қаласының билеушісі еді. 1385 жылы Жан Галеаццо ағасы Бернабоны опасыздықпен құлатып, Миландағы діни процессия кезінде оған шабуыл жасап, дінге келгендей әрекет етіп, Миланды басып алды. Ол ағасын түрмеге қамап, кейін уланған деп айтылатын жағдайда қайтыс болды. Галеаццоның мемлекеттік қайраткер ретіндегі қызметі басқа да формаларда көрінді. Миланды басып алғаннан кейін ол Верона, Виченца және Падуа қалаларын жаулап алып, әрқайсысының синьоры атанды, жақын арада По өзенінің жайлауының көп бөлігін, соның ішінде Пьяченцаны да бақылауына алды. 1393 жылы ол Конфалоньери әулетіне Пьяченца маңындағы жерлердегі феодалдық билікті берді. 1390 жылы Падуа Франческо Новелло да Каррараға қайтарылғанда, ол оны жоғалтты. 1395 жылы ол римдіктер королі Вацлавтан 100 000 флоринге Милан герцогі атағын алды. Жан Галеаццо Мантуядан Минчо және Падуядан Брента өзендерін өз арналарынан бұруға тырысып, 300 000 алтын флорин жұмсады, осылайша осы қалаларды өзінің әскеріне қарсы әлсіз етуді көздеді. Оның кітапханасы, Италиядағы ең сәнді князьдық резиденциясы – Павиядағы Кастеллода орналасқан, және оның бай қолжазбалар жинағы, олардың көптегені оның жаулауларының нәтижесі болды. 1400 жылы Жан Галеаццо халық денсаулығын жақсартуға бағытталған көптеген кеңсе қызметкерлері мен бөлімдерді тағайындады. Осы жаңа әкімшілік және есеп жүйесі үшін, ол өзінің канцлері Франческо Барбавараның көмегімен алғашқы заманауи бюрократияны құрған деп есептеледі.

Франциямен қақтығыс

Галеаццо қызы Валентинаға деген сүйіспеншілігі шексіз әке еді. Француз сарайында Валентина туралы тараған қаңқу-қалжымға ол Францияға соғыс жариялаумен қорқытты. Франция королі Карл VI-ның әйелі Бавариялық Изабео, Бернабо Висконтидің немересі болғандықтан, Валентинаның және оның әкесі Джан Галеаццоның қатты қарсыласы еді. Генуяны өзінің ықпалынан шығарып алған француз саясатынан ашуланған Джан Галеаццо, Генуяның тәуелсіздігін Францияға беруге тырысқандарды тоқтатуға күш салды, ал Энгверран VII Франция одан әрі араласуды жаулық акті деп есептейтінін ескерту үшін жіберілді. Бұл дау саяси ғана емес еді. Орлеан герцогының әйелі және Джан Галеаццоның жақсы көретін қызы Валентина Висконти, крест жорығы басталармен бірге королева Изабеоның інтрігаларының салдарынан Парижден қуылды. 1396 жылы Никополь дағдарысынан кейін Галеаццо Османлыларға крестшілердің жоспарларын, сондай-ақ олардың әскерінің мөлшері мен күшін жеткізген деген күдік туды. Бұл оның қызы Франция королі Карл VI-ның ауруына себепкер деп айыпталғаны және Франция Генуя қаласына бақылауды күшейтіп, ол оған кедергі келтіруге тырысқаны үшін болды, осыдан соң Энгверран VII оны жазғырды.

Италияны біріктіру және өлім

Джан Галеаццо Солтүстік Италияны қайта жаңғырған Ломбард империясы ретінде біріктіруді армандады. Оған Болонья және әсіресе Флоренция кедергі келтірді. 1402 жылы Джан Галеаццо осы қалаларға шабуыл жасады. Соғыс екі тарапқа да қатты шығын әкелді, бірақ миландықтардың жеңіске жететініне барлығы сенді. Флоренция басшылары, әсіресе канцлер Колюкцио Салютати, Флоренция халқын біріктіруде сәтті болды, бірақ флоренциялықтар ашаршылық, аурулар мен кедейлік салдарынан ауыр салық төлеуге мәжбүр болды. Галеаццо 1402 жылғы 26-27 маусымда Касалекио шайқасында Болоньялықтарға қарсы тағы бір жеңіске жетті. Дегенмен, Галеаццоның армандары орындалмады, өйткені ол 10 тамызда 1402 жылы Мелегнано кастеллосында қызбаға шалдығып қайтыс болды. 3 қыркүйекте дүние салды. Оның империясы мұрагерлері арасындағы талас-тартыс салдарынан күйреп, Миландың жерлері заңды және заңсыз балалары арасында бөлініп кетті.