Кіріспе
Анжу королі Карл мен Сицилия королі Манфред әскерлері арасындағы шайқас – Беневенто шайқасы 1266 жылдың 26 ақпанында қазіргі Оңтүстік Италиядағы Беневенто маңында Анжу королі Карл мен Сицилия королі Манфред күштері арасында болған маңызды ортағасырлық шайқас. Манфредтің жеңілісі мен қазасы Карлдың Сицилия Корольдігін басып алуына әкелді, бұл Италия түбегіндегі Гогенштауфен әулетінің билігін тоқтатты және Анжу патшалық Капетия әулетінің күшеуін белгіледі. Бұл шайқас гвельфтер мен гибеллиндер арасындағы қақтығыстың бір бөлігі болды.
The Battle of Benevento was a major medieval battle fought on 26 February 1266, near Benevento in present day Southern Italy, between the forces of Charles I of Anjou and those of King Manfred of Sicily. Manfred's defeat and death resulted in Charles' conquest of the Kingdom of Sicily, effectively ending the rule of the Hohenstaufen dynasty in the Italian Peninsula and marking the rise of the royal Capetian House of Anjou. The engagement was part of the conflict which pitted Guelphs against Ghibellines.
Өмірбаян
Рим папасы Италиядағы Хогенштауфен императорлық үйімен ұзақ жылдар бойы қақтығыста болды. Шайқас кезінде Сицилия Корольдігін (Сицилия және Оңтүстік Италияны қамтитын) Гогенштауфеннің билеушісі – Фридрих II-нің заңсыз ұлы Манфред еді. Дегенмен, корольдіктің заңды мұрагері Фридриктің 14 жасар немересі Конрадин болды, ол Бавария герцогы Людовик II-нің інісі және қамқоршысымен бірге тұрды. 1254 жылдан бері регенттік қызметін атқарып келген Манфред, Конрадиннің қайтыс болғаны туралы жалған хабарды пайдаланып, 1258 жылы тақты басып алды. Папа Урбан IV одан Корольдікті тартып алуға ниеттенді және 1263 жылы Карлмен Сицилия тағына отыруға уәде беріп, құпия келісім жасасты. 1264 жылдың қазан айында Папа Урбан қайтыс болғаннан кейін, Папа Клемент IV өзінің ізашарының Карлға деген қолдауын жалғастырды.
Кіріспе
Чарльз 1265 жылдың мамыр айында Римге жетті, бірақ әскери операцияларын қаржыландыру қажеттілігіне байланысты уақытша тоқталды. Бірақ Манфред қарсы шаралар қабылдамай, аң аулаумен айналысты. Ол Солтүстік Италия қалаларындағы гибеллиндердің жаудың ілгерілеуін тоқтатарына сенген. Қалғаны үшін ол неміс атты әскерінің және сарацин аттыларының күшіне сүйенді. Ол 1266 жылдың қаңтарына дейін, Карлдың бас әскері Альпі тауларын кешіп өткенге дейін, оған қарсы майданға шықпады. Көптеген қалалар мен бекіністердің француздарға оңай беріліп кеткені және оның жақтастарының дезертирлік жасауынан алаңдаған Манфред, одан әрі опасыздықтан сескеніп, Карлді мүмкіндігінше тез шайқасқа шақыруға тырысты. Карл Манфредтің Капуадағы орналасқан жерін Апеннин тауларын қауіпті түрде кесіп өту арқылы айналып өтуге тырысты, бұл оның жабдықтау жолын қиындатты; бірақ Манфред оның әрекетінен хабардар болып, Калоре өзенінің арғы бетінде, жалғыз көпірден өтуге болатын берік позицияда күтті.
Гибеллиндік күштер
Манфред әскері өте әртүрлі элементтерден құралған. Оның жаяу әскері негізінен алдыңғы қатарда саррацен садақшыларынан тұрды. Олардың артында оның бірінші шайқасы орналасқан, оның ең жақсы әскерлері, 1200 неміс жалдамалы салт аттылары мен қарулы адамдарынан құралған, 13 ғасырдың әдеттегі тігістелген жеңіл бронясы мен гамбезонын кимеген, бірақ жаңадан модаға енген пластиналық броня киген. Оларды оның туысы Джордано д'Англано және Гальвано де Англона басқарды. Екінші шайқаста оның ағасы Гальвано Ланча басшылығындағы шамамен 1000 итальяндық жалдамалы атты әскер және 300-400 саррацен жеңіл атты әскері болды. Үшінші шайқаста Манфред патшалығының барондары, оның жеке басқаруындағы 1400 салт аттысы мен қарулы адамдары болды. Манфред итало-нормандық ақсүйектермен бірге болды, және олар бекер оның резервін құраған жоқ. Ол оларға сенімсіздікпен қарады. Манфредтің әскерлері санда аз басымдыққа ие болды және Калоре өзенінің арғы бетінде берік қорғаныс позициясын ұстады.
Гвельфтер әскерлері
Карл армиясы 600 атты рыцарьдан, 2400 қарулы және атты сержанттардан, 600 арбалетшіден, 3900 ауыр және 4500 жеңіл жаяу әскерден тұратын, барлығы шамамен 12000 адамды құрады. 1265 жылдың күзінде Карл армиясын жинаған Лион қаласына көптеген француз ақсүйектерінің келуіне, ең алдымен, олжа алу үміті себеп болды. Оның атты әскері де үш топқа бөлінді. Бірінші топта Франция маршалы Мирепоидің Хьюі мен Кастр лорды Монфорттың Филиппі басқаратын 900 провансальдық рыцарь мен сержанттар болды. Олардың артында Шарльдің тікелей басқаруымен Оңтүстік және Орталық Франциядан келген 1000 рыцарь мен қарулы адамдардан құралған екінші топ орналасты; олардың бастылары Вендом графы, Оксер епископы, Гай де Монфор, Питер де Бомон және Гай де Мелло болды. Бұған қоса, флоренциялық Гвидо Гюра бастаған Гюльфтер фракциясының 400 қарулы итальяндық сарбазы да қатысты. Олардың нақты қайда тұрғаны белгісіз; олар резервте болмаған, бірақ шайқас басталғанда екінші қатармен бірге шабуылға шықты. Карл өз сарбаздарына екі жаяу әскерін артынан қосып жүруді бұйырды, олардың міндеті – аттан түскен әскерлеріне көмектесу және жаудың жеңілгенін өлтіру болды. Қалған жаяу әскер мен арбалетшілер саррацин әскерімен шайқасу үшін алдыңғы қатарға жіберілді. Карл іс жүзінде біртекті армияны басқару артықшылығына ие болды; немесе итальяндықтардан басқа, барлығы француз және провансальдық тәждердің вассалдары еді. Сонымен қатар, екі тараптың да жаяу әскерін төмен бағалағаннан басқа, Карлдің атты әскерлерінің әскери қабілеттері шамалас болды, бұл Манфредке бұйырған жоқ. Олар баяу, бірақ тиімді түрде провансальдарды ығыстырып, Карл бірінші топқа көмек көрсету үшін екінші тобын шайқасқа салуға мәжбүр болды. Сөйтіп, француз рыцарлары 400 итальяндықтарымен бірге шабуылға көшті. Саны аз болғандықтан, немістер батырлықпен қарсы тұрды; олардың қарулары француз қылыштарының барлық соққыларын тойтарып, зақым келтірмейтіндей болды. Бірақ жау олардың қару-жарағының әлсіз тұсын тез анықтады. Неміс ауыр атты әскерінің қатарына жақындап, арасына енген француз аттыларының қысқарақ және сүйірлеу пышақтары, жақын арада неміс ұзын қылыштарынан гөрі тиімдірек болды. Бірнеше минут ішінде көптеген немістер қаза тапты. Басылып, құлаған соң, бүкіл корпус жай-жұлы болып жойылды.
Салдары
Манфред әскерінің талқандалуы Италиядағы Гогенштауфендер үкімшілігінің құлауын білдірді. Сицилия патшалығының қалған бөлігі дерлік қарсылықсыз бағындырылды. Жаңа патшалығына орныққан Карл 1268 жылы Гогенштауфендердің соңғы үміті Конрадиннің келуін күтіп, оны Тальякоццо шайқасында қарсы алды.