Кіріспе

Кенеттен өтетін үдеу механика мен физикада шок – мысалы, соққы, құлау, тепкі, жер сілкінісі немесе жарылыс сияқты жағдайлардың нәтижесінде туындайтын кенеттен үдеу. Шок – уақытша физикалық серпініс. Шок – уақытқа қатысты күштің өте жоғары қарқынына ұшыраған материяны сипаттайды. Шок – жылдамдық өзгеру шарымен (вектор) өлшенетін шама. g (немесе g) бірлігі стандартты гравитациялық үдеудің еселігін білдіреді және осы ретте қолданылады. Шок импульсінің шары (пигі), ұзақтығы және пішіні (жартылай синус, үшбұрыш, трапеция және т.б.) арқылы сипаттауға болады. Шок-жауап спектрі – механикалық шоқты одан әрі бағалауға арналған әдіс.

Шабу сынағы

Шок сынағы көбінесе екі санатқа бөлінеді: классикалық шок сынағы және пирошок немесе баллистикалық шок сынағы. Классикалық шок сынағы келесі импульстардан тұрады: жартылай синус, гаверсин, тік бұрышты толқын және трапеция. Пирошок және баллистикалық шок сынақтары арнайы болып саналады және классикалық шоктарға жатпайды. Классикалық шоктар электродинамикалық (ED) шайкештерде, еркін құлау мұнарасында немесе пневматикалық шок машиналарында жүргізілуі мүмкін. Классикалық шок импульсі шок машинасының үстелі кенеттен бағытын өзгерткенде пайда болады. Бұл бағыттың күрт өзгеруі жылдамдықтың күрт өзгеруіне алып келеді, нәтижесінде шок импульсі туындайды. Шок әсерін тексеру кейде қолданылу аясында жүргізіледі, мысалы, автомобильдердегі қақтығысу сынақтары. Барлық сынақ және бағалау кезеңдерінде дұрыс сынақ әдістерін және растау мен жарамдылықты тексеру протоколдарын қолдану маңызды.

Шок әсері

Механикалық соққы бұйымға (мысалы, толық шамға) немесе бұйымның бір бөлігіне (мысалы, шамның қыздырғышына) зақым келтіруі мүмкін: қатырған немесе көміртекті бұйымдар сынуы мүмкін. Мысалы, екі кристалл әйнек бір-біріне соқтығысқанда сынып қалуы мүмкін. Қозғалтқыштағы қиылыс тігізі белгілі бір күшті соққыға шыдау үшін жасалған. Есте сақтаңыз, жұмсақ, иілгіш материал кейде соққы кезінде уақыт-температура тәуелділігінен сынып қалуы мүмкін. Иілгіш бұйымды соққымен бүгіруге болады. Мысалы, мыс ыдыс еденге түскенде бүгілуі мүмкін. Кейбір бұйымдар бір соққыдан зақымдалмағандай көрінеді, бірақ көп рет қайталанатын әлсіз соққылар оларды тозуға әкелуі мүмкін. Соққыдан кейін аз ғана зақымдану пайда болуы мүмкін, ол пайдалануға аса кедергі келтірмейді. Дегенмен, бірнеше соққыдан жиналған шағын зақымдар бұйымды қолдануға жарамсыз етеді. Соққы дереу көзге көрінетін зақымды тудырмауы мүмкін, бірақ өнімнің қызмет ету мерзімін қысқартып, сенімділігін төмендетуі мүмкін. Соққы бұйымның дұрыс жұмыс істемей қалуына себеп болуы мүмкін. Мысалы, жоғары дәлдікті ғылыми құрал орташа соққыға ұшыраса, оны одан әрі пайдалану алдында қайта калибрлеу қажет. Кейбір материалдар, мысалы, жарылғыш заттар, механикалық соққы немесе әсерден жарылуы мүмкін. Сұйық толтырылған әйнек бөтелкелер құлағанда немесе соққыға ұшырағанда, су соққысы әйнектің гидродинамикалық түрде сынуына әкелуі мүмкін.