Кіріспе

Крумхорн – ағаш үскіліктер тобына жататын қос қамысты музыкалық аспап, көбінесе Ренессанс дәуірінде қолданылған. Қазіргі заманда, әсіресе 1960 жылдардан бері, ерте музыкаға қызығушылық жаңадан өркендеп, крумхорндар қайтадан тартылуда. Бұл аспап крумморн, крумхорн, крум хорн және креморн деп те аталады. Төменгі Саксониядағы муниципалитет те бар.

Терминология

Атауы неміс тіліндегі Krumhorn (немесе Krummhorn немесе Krumporn) сөзінен шыққан, мағынасы – иілген мүйіз. Бұл көне ағылшын тіліндегі қисық мағынасын білдіретін crumpet сөзімен байланысты, ол қазіргі ағылшын тілінде "crumpled" (жамылған) және "crumpet" (қисық тәрізді торт) түрінде сақталған. Дұрыс қолданылғанда, француз тіліндегі cromorne термині басқа конструкциядағы ағаштан жасалған үрмелі аспапты білдіреді, бірақ cromorne термині көбінесе crumhorn терминімен шатастырылып, синоним ретінде қолданылады. Испан үрмелі аспабы orlo (1559 жылғы тізімде кездеседі) – нақты crumhorn екені белгісіз, бірақ 16 ғасырда Испанияда crumhorn аспабы қолданылғаны мәлім, сондықтан оның сәйкестігі мүмкін көрінеді. Cromorno-ға балама ретінде аспапты атау үшін итальян тілінде үш термин бар: storto, cornamuto torto және piva torta. Crumhorn күшті, гулді дыбыс шығарады, бірақ конустық корпусы бар rauschpfeife және shawm аспаптарынан гөрі тыныш. Оның диапазоны шектеулі, әдетте тоғызыншы. Теориялық тұрғыдан алғанда, қамыстың негізгі нотадан он екі октава жоғары дыбыс шығаруы мүмкін болса да, бұл өте қиын, себебі қамыс ауызда ұсталмайды (егер осыны жасауға болса, тарихи аспаптарда гаммада екі нотадан бос орын қалады), ал практикалық тұрғыдан барлық ойнау негізгі қатармен шектеледі. Кейбір үлкен аспаптардың диапазоны қосымша тесіктер, кілттер және жылғыштар арқылы төмендетіледі, ал аспаптың тоны тыныс қысымын төмендету арқылы таза бесіншіге дейін төмендетілуі мүмкін (бұл "underblowing" деп аталады). Кейбір заманауи аспаптардың диапазоны екі кілт арқылы он бірінші октаваға дейін кеңейтілген. Crumhorn аспабында, ең төменгі нотадан жоғары тұрған минорлық секундті қоспағанда, қиылысқан саусақтарды қолдану арқылы хроматикалық түрде ойнауға болады.

Крумхор үшін әдебиет

Пруссия сарайының музыкалық тобы үшін дайындалған екі қолжазба партитура жинағында, оның ішінде "D’Andernach auff dem Reine" атты авторсыз туындысында, кремхорндарды атап көрсеткен бірнеше шығармалар бар. Иоганн Герман Шейн өзінің "Banchetto Musicale" (1617) жинағына кремхорндарға арналған "Padouana für 4 Krummhörner" шығармасын қосты, ал Томас Стольцер 37-ші псалмның "Erzürne dich nicht" (1526) нұсқасын жеті бөлімінің төменгі алтауын кремхорндарда орындауға болатындай етіп жазғанын хабарлады.

Медиа

Giorgio Mainerio, "L'arboscello Ballo Furlano" (MP3 музыка файлы) Stefan Beck-тің MILLA Crumhorns сыртқы сайтында жарияланған. Лицензия жеке пайдалануға, бірақ коммерциялық емес пайдалануға рұқсат ететіндіктен, осы файлға тікелей сілтеме қосылмаған.