Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карл Харальд Вик:Карл Харальд Вик (13 сәуір 1883 - 26 маусым 1946) - швед тілінде сөйлейтін фин Социал-демократиялық партиясының (СДП) жетекшісі. 1911 жылдан бастап қайтыс болғанға дейін бірнеше рет парламентке сайланған және он жылдан астам уақыт бойы СДП хатшысы болған Вийк Кеңес Одағымен қысқы соғыстан кейін СДП-дан шығарылған алты радикалды СДП парламенттік мүшелерінің бірі ретінде есте қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында тұтқындалған Вик 1944 жылы босатылып, жаңадан заңдастырылған Финляндияның коммунистік партиясы (СКП) үстемдік еткен солшыл саяси ұйым Финляндияның Халықтық демократиялық лигасының (SKDL) жетекшісі болды.
Karl Harald Wiik (13 April 1883 – 26 June 1946) was a Swedish speaking Finnish Social Democratic (SDP) leader. Elected to parliament numerous times between 1911 and the time of his death and Secretary of the SDP for more than a decade, Wiik is remembered as one of six radical SDP members of parliament expelled from the SDP in the aftermath of the Winter War with the Soviet Union. Imprisoned during the years of World War II, Wiik was released in 1944, becoming a leader of the Finnish People's Democratic League (SKDL), a left wing political organization dominated by the newly legalized Communist Party of Finland (SKP).
Алғашқы жылдар
Карл Харальд Вик 1883 жылы 13 сәуірде Финляндияның астанасы Хельсинкиде дүниеге келген.
Karl Harald Wiik was born 13 April 1883 in Helsinki, the capital of the Grand Duchy of Finland.
Саяси қызмет
Вик 1911-1918 жылдары, 1922-1929 жылдары, 1933-1941 жылдары және 1944 жылдан қайтыс болғанға дейін Финляндияның Социал-демократиялық партиясын (СДП) білдіретін Фин парламенті мүшесі болды.
Wiik was a Member of the Finnish Parliament representing the Social Democratic Party of Finland (SDP) from 1911 to 1918, from 1922 to 1929, from 1933 to 1941 and from 1944 to his death.
Революциялық кезең
Партияның сол жақ қанатының ықпалды мүшесі болған ол фин азаматтық соғысынан кейін революциялық үкіметке қатысқаны үшін бір уақытқа қамауға алынды.
An influential member of the Party's left wing, he was imprisoned for a time after the Finnish Civil War for having participated in the revolutionary government.
Соғыс аралығы
1918 жылғы Финляндия Социалистік Жұмысшы Республикасының құлдырауынан кейінгі жылдары Вик СДП-ның сол жақ қанатының көшбасшысы ретінде танылды. 1926 жылдың соңында коалициялық үкімет құруға ықпалды СДП центристі Ваино Таннердің табысты күш-жігеріне алаңдаушылықпен қарады. Вик және басқалар СДП сол жағында тым реформашыл бағыт пен социалистік емес қалыптылармен одақ құруға күш салу радикалдық фин жұмысшыларын СДП-дан аулақ етіп, Отто Куусиненнің және жер астындағы фин Коммунистік партиясының (СКП) қолына итермелейді деп ойлады. Вик радикалды жаппай саяси ұйым құруда сәтсіз болды, бірақ, 1919 жылы 67000-нан астам мүшелік деңгейінен 1920-шы жылдардың соңғы жартысы мен 1930-шы жылдардың басында 25000-ға дейін төмендеді, партияның негізгі үш сайлау округінің жұмысшылары, шағын шаруалар және жастар партияға, оның бағдарламасына және оның перспективаларына үлкен қызығушылық танытпады.
During the years after the fall of the 1918 Finnish Socialist Workers' Republic, Wiik emerged as a leader of the left wing of the SDP, taking an uneasy view of the successful effort of the influential SDP centrist Väinö Tanner to cobble together a coalition government late in 1926. Wiik and others on the SDP left felt that an overly reformist orientation and efforts to build alliances with non socialist moderates would have the effect of driving radical Finnish workers away from SDP and into the arms of Otto Kuusinen and the underground Finnish Communist Party (SKP). Wiik was unsuccessful in building a radical mass political organization, however, with SDP membership falling from a peak of just over 67,000 in 1919 to about 25,000 during the last half of the 1920s and early 1930s, with three of the party's main constituencies — workers, small farmers, and young people — each largely unenthusiastic about the party, its program, and its prospects.
Шетке шығару және қамауға алу
1940 жылы ол және тағы бес социал-демократиялық депутат солшылдық бағыт-бағдарынан Социал-демократиялық партиядан шығарылды. Шеттелген алты депутат қысқа өмір сүретін Социалистік парламенттік топты құрды, оның барлық мүшелері 1941 жылдан 1944 жылға дейін соғыс жалғасуына қарсылық білдіргендіктен түрмеде болды. 1944 жылы қыркүйекте Кеңес Одағымен қол қою туралы келісімге қол қойылып, түрмеден босатылғаннан кейін Вик және бұрынғы түрмеде отырған Социалистік парламенттік топтың басқа мүшелері Фин Халықтық Демократиялық Лигасының (ФНДЛ) негізін қалаушылардың қатарында болды.
In 1940 he and five other Social Democratic MPs were expelled from the Social Democratic Party because of their leftist orientation. The six expelled MPs formed the short lived Socialist Parliamentary Group, all of whose members spent the years 1941 to 1944 in prison because of their unrelenting opposition to the Continuation War. Upon their release from prison in September 1944 after the armistice with the Soviet Union, Wiik and the other formerly jailed members of the Socialist Parliamentary Group were among the founders of the Finnish People's Democratic League (SKDL), a united front organization of the Finnish radical left dominated in practice by the SKP.
Өлім және мұра
Карл Вик 1946 жылы 26 маусымда Хельсинкиде қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде 63 жаста болатын. Виктің қағаздары, оның ішінде кең көлемді күнделігі Финляндияның Ұлттық мұрағатында сақталған.
Karl Wiik died on 26 June 1946 in Helsinki. He was 63 years old at the time of his death. Wiik's papers, including an extensive diary, are housed by the National Archive of Finland.
Шығармалары
Жұмысшы! Финляндияның Svenska Arbetareförbund No 5 ұйымы шығарған кітап. 1907 жылы Хельсинфурста. Маркс есіне дейін. "Маркс есіне: екі очерк". Рунар С. Оманмен бірге. Хельсинфурс: Folktribunens förlag, 1908 жыл. "Гелсинфорс" швед жұмысшы бірлестіктерінің жұмысы туралы әңгіме 1898 1908 ж. Хельсинфорс: 1908 жыл. Kovan kokemuksen opetuksia: сананен Suomen työväelle. Хельсинки: Кансанвальта, 1918 жыл. "Германияның және Балтық мемлекеттерінің демократиясы", Der Sozialist, 1921; pg. 38-ге дейін. "Finland auf dem wege zur demokratie" [Финляндия демократия жолында], Der Sozialist, 1922; с. 6. Қалай? Финляндиядағы жұмысшылар қозғалысы. Н. Р. Урсинмен бірге. Лейпциг: 1926 жыл. Ері қыз SOS. деми. партиялық орталықтың құрылуы: Хельсинки: Социал-демократиялық партия комитеті, 1930. "Қорытынды және қорытынды" Сос. деми. 1930 жылғы No 1 "Пулуен вааликиржанен" Сос. деми. puoluetoimikunta, Хельсинки: 1930 жыл. Зорлық пен қысымға қарсы! [Зорлық-зомбылық пен қысымға қарсы!] Хельсинки: Социал-демократиялық партия, 1930. Құтқарушы полиция туралы әңгіме: "Қорқыт мәселелерін шешу" (K. W. Tekijä, Helsinki, 1935); Finland in der Krisenzeit [Финляндия дағдарыс кезеңінде]. n. с.: n. п., 1934 жыл. Жұмыспен қамтудың өсіп-өркендеуіне қатысты құқық. Хельсинки: Фин Социал-демократиялық баспасы, 1937. Жұмыс және сауда: жаңа базалық біліктілік бағдарламасы. Хельсинки: 1938 жыл. En finsk justitieförbrytelse: K. H. Wiiks brev till en bemärkt riksdagskollega, i vilket han fastslår att han och hans kamrater blivit oskyldigt dömda, ingår i denna skrift [Финн қылмыстық қылмысы: К. Х. Викктің белгілі парламенттік әріптесіне жазған хаты, оның жолдастары кінәсіз деп айыпталды]. Виктор Брандпен бірге (Андерс Виктор Йоханссонның псевдонимі). Стокгольм: Финляндияның саяси тұтқындары жөніндегі көмек комитеті, 1944. Карл Х. Виктың dagbok: från storstrejken till upproret 1917 1918 [Карл Х. Виктің күнделігі: Ұлы шабуылдан 1917-1918 жылдардағы көтеріліске дейін]. Свен Линдман, бас редактор. Турку: Турку академиясы, 1978 жыл.
Arbeterskor!. Skrifter utgifna af Finlands Svenska Arbetareförbund n:o 5. Helsingfors 1907. Till Marx’ minne. Tvänne uppsatser [To Marx's Memory: Two Essays]. With Runar C. Öhman. Helsingfors: Folktribunens förlag, 1908. Berättelse över Helsingfors' svenska arbetarförenings värksamhet 1898 1908. Helsingfors: 1908. Kovan kokemuksen opetuksia: sananen Suomen työväelle. Helsinki: Kansanvalta, 1918. "Die demokratisierung Deutschlands und die baltischen länder" [The Democrats of Germany and the Baltic States], Der Sozialist, 1921; pg. 38. "Finnland auf dem wege zur demokratie" [Finland on the Road to Democracy], Der Sozialist, 1922; pg. 6. Die Arbeiterbewegung in Finnland [The Workers' Movement in Finland]. With N. R. Ursin. Leipzig: 1926. Eri maiden sos. dem. puolueiden keskuselinten kokoonpano: selostus. Helsinki: Social Democratic Party Committee, 1930. Väkivaltaa ja taantumusta vastaan!. Sos. dem. Puolueen vaalikirjanen 1930, n:o 1. Sos. dem. puoluetoimikunta, Helsinki: 1930. Mot våld och förtryck! [Against Violence and Oppression!] Helsinki: Social Democratic Party, 1930. Keskustelua kuolemanrangaistuksesta: piirteitä kysymyksen vaiheista eduskunnassamme; koonnut K. W. Tekijä, Helsinki 1935. Finnland in der Krisenzeit [Finland in the Crisis Period]. n. c.: n. p, 1934. Raittiusliike työväenliikkeen kasvattajana. Helsinki: Finnish Social Democratic Publishing House, 1937. Työväki ja varusteluvimma: uuden perushankintaohjelman johdosta. Helsinki: 1938. En finsk justitieförbrytelse: K. H. Wiiks brev till en bemärkt riksdagskollega, i vilket han fastslår att han och hans kamrater blivit oskyldigt dömda, ingår i denna skrift [A Finnish Criminal Offense: K. H. Wikk's Letter to a Noted Parliamentary Colleague, Finding that His Comrades Have Been Innocently Convicted]. With Viktor Brand (pseudonym of Anders Viktor Johansson). Stockholm: Hjälpkommitén för Finlands politiska fångar, 1944. Karl H. Wiiks dagbok: från storstrejken till upproret 1917 1918 [Karl H. Wiik's Diary: From the Great Strike Till the Uprising of 1917 1918]. Sven Lindman, ed. Turku: Turku Academy, 1978.