Кіріспе

Шиханский (Шиханы) - Ресейдің Саратов облысындағы жабық қала. Ол 1997 жылдан бері жабық қала болып табылады, бірақ 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұл мәртебесін жоғалтты. Қала Химиялық қарудың негізгі базасы Шиханы-2 (бұрынғы аты Вольск-18) қаласынан 2 км қашықтықта орналасқан.

Тарих

Шиханьдегі алғашқы қоныс 1820 жылы граф Василий Васильевич Орлов Денисовтың меншігі ретінде құрылған. Алғашқы мектеп 1876 жылы ашылды. 1917 жылы екі үйде тек бес адам ғана тұратын. Қоныстың кейінгі кеңейуі, болжам бойынша, іргелес химиялық соғыс орнын ашудың салдары болды. 1997 жылы 30 маусымда қала президент Ельциннің жарлығымен жабық әкімшілік аумақтық құрылымға (ЗАТО) айналдырылды. Бұл жарлықтың шарттары бойынша Шиханьиге сапар шектелді және арнайы полиция, прокуратура және соттар тікелей Мәскеудің құзырында жұмыс істеді. Бұл мәртебе 2019 жылдың 1 қаңтарында жойылған.

Шихань-2 (Вольск-18)

Шикани-2 (бұрынғы атауы Вольск-18) әскери химиялық базасының тарихы ұзақ. 1927 жылдың соңында сол жерде химиялық қаруды тәжірибелік пайдалану үшін бірлескен қондырғы салу туралы құпия кеңестік-герман келісіміне қол жеткізілді. Версаль шартына сәйкес Германияға химиялық қару-жарақ агенттерін сынақтан өткізуге немесе оларға қарсы қару-жарақ жүйесін әзірлеуге тыйым салынды. Кеңес Одағымен ынтымақтастық осындай іс-әрекеттерді батыс одақтастарының көзінен жасырудың пайдалы құралы ретінде қарастырылды. "Шиханы-2" полигоны Вольск қаласынан 15 шақырым жерде орналасқан. Ол 1924 жылы Кеңес одағының химиялық қару-жарақты қолдану орталығы ретінде таңдалған болатын. Неміспен жасалған келісімнің шарттарына сәйкес Томка жобасы химиялық қару өндіру және тәжірибелік мекемелерді пайдалану мақсатында құрылды. Томка жобасының басты назары қыша газына аударылды, себебі Шиханидегі климат газдың далалық мінез-құлқын зерттеуге өте қолайлы. Оның токсикологиялық зерттеулері де жүргізілді. Бірлескен жобаға арналған дүкендер, соның ішінде баспаналар үшін қоралар Берлиннен Шиханыға көшірілді. 1928 жылдың жазында химиялық қаруды сынақтан өткізу жұмыстары толықтай жүргізілді. 1931 жылға дейінгі кезеңде Шиханьиде отызға жуық неміс қызметкері болды. Томка жобасы 1933 жылдың көктемінде тоқтатылды. Неміс ғалымдары кеткеннен кейін Кеңес әскері Шихань 2-ге қалды, ал сынақ полигоны мен басқа да нысандар ресми түрде Орталық армияның химиялық сынақ полигоны (ЦВХП) болып тағайындалды. 1938 жылы бұл жердің аумағы 100 шаршы шақырымнан 600 шаршы шақырымға дейін ұлғайды. 1941-1942 жылдары аумақты кеңейту жұмыстары жүргізілді, ол кезде бұл аумақ 1000 шаршы шақырымға жетіпті. 1940 жылы Шиханьиде тоғыз-он ғимаратты алып жатқан үлкен зертханалар, цехтар, гараждар, жануарлар үшін сарайлар, казармалар, командир мен оның қол астындағыларға арналған ғимарат, ангарлары бар әуеайлақ, кең оқу залдары бар газ мектебі, әскери аурухана және химиялық соғыс агенттерін өндіруге арналған ғимараттар болды. Бұл кезде штаб құрамында генерал-майор, 100 офицер, 850 офицер және 250 ғалым және осыған байланысты персонал болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шиханьде жұмыс істеген совет әскери тұтқындары неміс барлау қызметіне 1939-1943 жылдар аралығында әуе бомбалары мен ұшақ бүркіткіштеріндегі әртүрлі химиялық қару агенттерінің таралуын сынау үшін сынақтар жүргізілгенін айтты. 1934 жылдан бастап Шиханиде биологиялық қару-жарақ симуляторларын сынақтар өте құпия жүргізілді. Кеңес әскері тұтқындарының айтуынша, бұл соттар 1940 жылдың желтоқсан айына дейін жалғасты. 1987 жылдың 6 тамызында Женевадағы қарусыздандыру жөніндегі конференцияның химиялық қару туралы келіссөз жүргізушілері Шиханьидегі совет әскери химиялық мекемесін аралауға шақырылды. 1987 жылдың 3-4 қазан аралығында генерал-полковник Владимир Карпович Пикалов сынақ алаңында шетелдік қарусыздандыру келіссөзшілерін қабылдады. Қонақтарға химиялық оқ-дәрілер көрсетілді және олардың сапары кезінде қоянға заринді инъекция жасалды. Қоян бірден өліп, қару жойылған. Қазіргі уақытта Шиханы ауданында келесі мекемелер мен әскери бөлімдер орналасқан: КСРО Қорғаныс министрлігінің Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған 33-ші Орталық ғылыми-зерттеу эксперименталды институты (33-ші ЦНИИ); 33-ші ЦНИИ-нің сынақ полигоны; 16-шы Орталық әскери клиникалық аурухана; No 44 Ресей қорғаныс министрлігінің; Музыка мектебі; 2 балабақша; 2 қонақ үй; және кинотеатрмен қоса офицерлер бөлмесі. 2004 жылы Шихны 2-үйінде Мәскеудегі қазіргі гуманитарлық академияның филиалы ашылды. Бұл жерде Ресейдің ҰҚК қорғаныс әскерлерінің 1-ші мобильді бригадасы орналасқан. Базада жақсы дамыған инфрақұрылым бар, соның ішінде кабельдік теледидар желісі мен интернетке қол жеткізу, кафе, тоғыз азық-түлік дүкендері, үш дүкен, пошта кеңсесі және Ресейдің Сбербанк филиалы, спорт залы мен бассейнді қамтитын спорт орталығы, футбол алаңы және хоккей алаңдары бар.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік бөліністер шеңберінде ол Шиханьның жабық әкімшілік аумақтық құрамасы ретінде құрылған. Муниципальдік бөлім ретінде Шиханның жабық әкімшілік аумақтық құрамасы Шихан қалалық округі ретінде құрылған.

Шихань-2 заты "новичок" затының көзі ретінде айыпталады

Ресейдің Химиялық қаруды тыйым салу ұйымына (ХҚҰ) берген есебіне сүйене отырып, британдық химиялық қару сарапшысы Шиханьидің 2018 жылы Сергей Скрипаль мен оның қызының улануында пайдаланылған "Новичок" агенті көзі болғанын көрсетті. Алайда 1999 жылы жоюға және залалсыздандыруға берілген Өзбекстандағы химиялық қару-жарақ полигоны бастапқыда заттарды өндіру және сынау үшін пайдаланылған болуы мүмкін.