Кіріспе
Балық түрлері Көк жүгіруші (Caranx crysos), сондай-ақ көк жолақ, египеттік скад, қатты құйрықты немесе қатты мұрын деп аталады, бұл қарақұйрықтылар тұқымдасына жататын орташа ірі теңіз балықтарының жалпы түрі. Көк жүгіруші Атлант мұхитының батысында Бразилиядан Канадаға дейін, ал шығысында Анголадан Ұлыбританияға дейін, соның ішінде Жерорта теңізіне дейін таралған. Көк жүгіруші ұқсас түрлерден бірнеше морфологиялық ерекшеліктерімен, соның ішінде жоғарғы жақ сүйегінің көлемі, жаакты ракерлер саны және бүйірлік сызық масштабтарымен ерекшеленеді. Көк жүгіруші ұзындығы 70 см, салмағы 5,05 кг-ға жетеді, бірақ 35 см-ден төмен жиі кездеседі. Бұл түр жағалаудағы және теңіздегі ортада, негізінен рифтерде тіршілік етеді, бірақ ол мұнай платформалары сияқты адам жасаған үлкен теңіз құрылыстарының айналасында жиналады. Жас балықтар ересектер болғаннан кейін терең суларға көшуге дейін, теңіздің жағалауы мен лагуналарының суларында өмір сүреді. Көк жүгіруші - бұл мектеп, жыртқыш балық, негізінен жағалаудағы балықтарды, сондай-ақ әр түрлі қаңқалылар мен басқа да омыртқасыздарды алады. Теңізде тіршілік ететін балықтар тек зоопланктонмен ғана қоректенеді. Жыныстық жетілу деңгейі 225 және 280 мм аралығында, жыл бойы жағажайда ұрықтанады, бірақ бұл жылы айларда жоғары болады. Ұяшықтар мен жас бөліктер пелагикалық түрде өмір сүреді, олар жағаға дейін саргазм маталары немесе медузалар астында тұрады. Көк жүгіруші балық шаруашылығы үшін өте маңызды, соңғы бес жылда Америкадан 6000-7000 тоннаға дейін жыл сайын ауланады. Бұл түр де жеңіл аулаушы, жем, жемшөп және ұш алады; бірақ ол жиі жем ретінде қолданылады, өйткені ол орташа үстел балығы. Шығыс Тынық мұхит түрінің Caranx caballus, жасыл жапырақ, C. crysos-пен бір түрге жататын болуы мүмкін деген кейбір ұсыныстар болды, бірақ бұл қазіргі уақытта шешілмеген болып қала береді.
The blue runner (Caranx crysos), also known as the bluestripe jack, Egyptian scad, hardtail jack or hardnose, is a common species of moderately large marine fish classified in the jack family, Carangidae. The blue runner is distributed across the Atlantic Ocean, ranging from Brazil to Canada in the western Atlantic and from Angola to Great Britain including the Mediterranean in the east Atlantic. The blue runner is distinguished from similar species by several morphological features, including the extent of the upper jaw, gill raker count and lateral line scale counts. The blue runner is known to reach a maximum length of 70 cm and 5.05 kg in weight, but is much more common below 35 cm. The species inhabits both inshore and offshore environments, predominantly over reefs, however it is known to congregate around large, man made, offshore structures such as oil platforms. Juveniles tend to inhabit shallower reef and lagoon waters, before moving to deeper waters as adults. The blue runner is a schooling, predatory fish, predominantly taking fish in inshore environments, as well as various crustaceans and other invertebrates. Fish living offshore feed nearly exclusively on zooplankton. The species reaches sexual maturity at between 225 and 280 mm across its range, with spawning occurring offshore year round, although this peaks during the warmer months. Larvae and juveniles live pelagically, often under sargassum mats or jellyfish until they move inshore. The blue runner is of high importance to fisheries, with an annual catch of between 6000 and 7000 tonnes taken from the Americas in the last five years. The species is also a light tackle gamefish, taking baits, lures, and flies; but is often used as bait itself, being a mediocre table fish. There has been some suggestion that the eastern Pacific species Caranx caballus, the green jack, may be conspecific with C. crysos, although this currently remains unresolved.
Таксономия және атау беру
Көк жүгіруші Caranx тұқымдасына жатады, ол Jacks немесе Trevallies деп аталатын бірнеше топтардың бірі. Каранкс өзі Carangiformes отрядының бөлігі, Carangidae үлкен макрельдер отбасының бір бөлігі болып табылады. Бұл түрді алғаш рет 1815 жылы америкалық ихтиолог Сэмюэл Л. Митчилл Нью-Йорк шығанағының суларынан алынған үлгіге негізделген, ол холотип деп белгіленген. Ол түрді Scomber crysos деп атады және "сары скумбрия" деген жалпы атауды ұсынды, бұл ерекше епітет осыны көрсетеді, грек тілінде "алтын" дегенді білдіреді. Бұл түр үш рет тәуелсіз түрде қайта сипатталған, алдымен кейбір авторлар әлі күнге дейін дұрыс емес қолданатын Каранкс фузус (кейде Карангоидыс фузус), кейіннен Каранкс пискетус және Трахурус сквомосус. Бұл атаулар ICZN ережелері бойынша жарамсыз кіші синонимдер болып саналады. Бұл түрдің көптеген жалпы атаулары бар, ең көп таралғандары "көк жүгіруші" болып табылады. Басқа жиі қолданылмайтын атауларға "көк жолақ", "мысырлық скад", "қатты құйрық", "қатты мұрын", "ақ артқы кавальли", "сары құйрық кавальли", сондай-ақ "макрель", "жұмыскер" және "креваль" сияқты әр түрлі кең атаулар жатады. Көк жүгіруші шығыс Тынық мұхит түріне ұқсас болуы мүмкін деген ұсыныстар болды Caranx caballus (green jack), бірақ бұл байланысты тексеру үшін арнайы зерттеулер жүргізілген жоқ. Екі түр де Carangidae тұқымдасының генетикалық талдауына енгізілген, оның нәтижелері екі түрдің де өте жақын туыстығын көрсетті, бірақ авторлар екеуінің арасындағы генетикалық қашықтық туралы пікір білдірмеді.
Сипаттама
Көк жүгіруші орташа көлемде үлкен, ең үлкен ұзындығы 70 см және массасы 5,05 кг, бірақ ұзындығы 35 см-ден кем кездеседі. Көздің артқы бөлігі орташа жақсы дамыған майлы жапырақпен жабылған, ал жақ сүйегінің артқы шеткі бөлігі көздің ортасынан тік орналасқан. Дорсальды қанаты екі бөліктен тұрады, біріншісі 8 тікеннен, екіншісі 1 тікеннен тұрады, содан кейін 22-25 жұмсақ сәулелер болады. Анальдық қанаты 2 алдыңғы бөлігінен бөлінген тікенді, содан кейін 1 тікенді және 19-21 жұмсақ сәуледен тұрады. Бүйірлік сызықтың айқын, бірақ қысқа алдыңғы доғасы бар, қисық бөлігі екінші арқалық қанаттың омыртқасының астындағы тік бөліммен қиылысады. Тік қимасында 0-ден 7-ге дейінгі шашақ, содан кейін 46-дан 56-ға дейінгі өте күшті шұңқырлар, екі жақты келі бар. Барлық жақтаулар бойынша 86-98 таразы мен қалқан бар. Кеуде толықтай шашылып кеткен. Жоғарғы жақ сүйегінде кішкентай, тұрақты арақашықтықтағы тістердің ішкі тобы бар сыртқы иттер сериясы бар, ал төменгі жақ сүйегінде кішкентай тістердің бір тобы бар. Испаниядағы Галисияда. Ең солтүстікке қарай ұшыраған жері Ұлыбританияның оңтүстігінде, 1992 және 1993 жылдары екі данасы алынды. Бұл және басқа тропикалық түрлер солтүстікке қарай жиі кездеседі, басылымдар көк жүгіруші жақында Канар аралдарында тұрақты популяция құрғанын көрсетеді, онда ол сирек көрінеді. Кейбір авторлар солтүстікке қарай көшіп-қонудың себебін теңіздің бетіндегі температураның көтерілуімен байланыстырады, бұл климаттың өзгеруінің салдары болуы мүмкін.
Тіршілік ету ортасы
Көк жүгіруші негізінен өз аумағының көп бөлігінде жағалау балығы, бірақ ол 100 м-ден астам тереңдіктегі рифтерде өмір сүретіндігі белгілі. Балықшылар бұл түрді Миссисипи дельтасында да ұстаған, бұл оның төмен тұздылықты төзімділікпен қабылдай алатынын көрсетеді. Көк жүгірушіге табиғи немесе адам жасаған су астындағы немесе су бетіндегі кез келген үлкен құрылғы оңай тартылған. Бірнеше зерттеулер түрдің суда жүзетін балықтарды жиналатын құрылғылар (FAD) сияқты жүзетін буялар айналасында жиналып, жағалаудағы суларда да, өте терең (2500 м) суларда да жиналып, түрдің пелагикалық жолмен қозғалатынын көрсетеді. Мұндай жағдайда көк жүгіруші су бетінде әрқашан кішкентай топтарды құрайды, ал басқа үлкен түрлер сәл тереңірек жиналады. Сонымен қатар, арнайы салынған жасанды рифтер мен теңіз аквакультурасының қақпақ құрылыстары да түрлерді тартады, ал біріншісі өздігінен қалған азық-түлікті таратып жіберудің қосымша пайдасын көрсетеді.
Биология
Көк жүгіруші әдетте шағын топтарда немесе жалғызбасты адамдар ретінде қозғалады. Көк жүгірушілердің биологиясы, әсіресе репродуктивтік және өсу биологиясы Атлантикада көптеп кездесетіндігіне және балық шаруашылығы мен қоршаған ортаның экологиясы үшін маңыздылығына байланысты кеңінен зерттелді.
Тамақ және тамақтандыру
Көк жүгіруші - жылдам жүзуші жыртқыш, ол негізінен жағалаудағы суларда ұсақ балықтарды олжалайды. Кейп-Вердеде жүргізілген егжей-тегжейлі зерттеулер балық, көк жүгіруші, креветка, креветка, лобстер, медуза және басқа да ұсақ омыртқасыздарды тапты. Жас балықтардың тамақтануында көбінесе зоопланктон басым, жас балықтар негізінен циклопоидты және каланоидты копеподтарды қабылдайды және біртіндеп балық негізіндегі тамаққа ауысады. Жаз айларында үлкен зоопланктоннан көп азық табады, декаподтар мен стоматоподтар, гиперид амфиподтар, птероподтар, личинкалар мен жас балықтар да алынады. Бұл платформалардағы зерттеулер көк жүгірушілердің күндіз де, түнде де бірдей қарқынды тамақтануын, ірі жемшөптермен, мысалы, балықпен, түнде, күндіз кішігірім қаңқалылармен тамақтануын анықтады. Бұл түр дельфиндер экскрементін жейтіндігі белгілі.
Көбею және өсу
Көк жүгіруші жыныстық жетілуіне оның барлық аймағында әртүрлі ұзындықта жетеді, мұндай зерттеулердің барлығы Атлантиканың батысында орын алады. Флориданың солтүстік-батысындағы зерттеулер 267 мм-ге жетілген ұзындықты тапты, Луизианадағы зерттеулер түрдің жыныстық жетілуіне 247267 мм әйелдерде және 225 мм еркектерде жетеді, ал Ямайкада еркектер үшін 260 мм және әйелдер үшін 280 мм ұзындығы бағаланды. Жауыру жыл бойы теңізде жүреді, бірақ әртүрлі аймақтарда бірнеше рет кездеседі. Мексика шығанағындағы ұрық берудің ең жоғары кезеңі маусымнан тамызға дейін, ал Флориданың солтүстік-батысында қазан айында ұрық берудің екінші деңгейі болады. Көк жүгірушінің личинкалық сатысы кеңінен сипатталған, оның ерекшеліктері басқа личинкаларға қарағанда сәл жағалауырақ денеге, қатты пигментті бас пен денеге ие. Жас шақтың осы кезеңінде бүйірінде бірнеше қара түстегі тік жолақтар анық көрінеді. Балықтар өскен сайын жасөспірімдік жетілу кезінде терең сыртындағы рифтерге барады. Зерттелген барлық жағдайларда ересектер арасында әйелдер ерлерге қарағанда көбірек, әйелдер мен ерлердің арақатынасы 1,15F: 1M - ден 1,91F: 1M - ге дейін. Америкада соңғы кездегі ау туралы мәліметтер түрдің аулануы (немесе тіркелгені) артып отырғанын көрсетеді, 2006 және 2007 жылдардағы аулау орташа есеппен 6000 мен 7000 тоннаны құрайды, ал 1980 және 1990-жылдары жыл сайын 1000 тоннадан астам аулау сирек болған. Оның барлық аймақтарында көк жүгіруші торлар, шам торлары, қалта торлары, желкен торлары және ілгек пен желі әдістерімен коммерциялық ауланады. Бұл түр тұщы судағы жеңіл балық аулау үшін де мақсат болып табылады және 6 салмақты балық аулауды өзінің шектеріне дейін итермелейді. IGFA әлем рекорды 1997 жылы Дауфин аралынан Стейси Мойрен баққан 5,05 кг (11 фунт 2 унция) көк жүгіруші үшін. Бұрынғы рекордтар Солтүстік Атлантиканың шығысынан келген. Көк жүгіруші үлкен балықтар үшін тірі жем ретінде кеңінен қолданылады, оның ішінде бильфиш, кобия және амберджек. Бұл сапасы төмен ас балығы болып саналады.