Кіріспе

Жоқ 1998 жылы ComfreySt. Питер торнадосы 1998 жылы 29 наурызда АҚШ-тың жоғарғы орта батысындағы аймақты зақымданған ерекше күшті торнадо болды. Төмен қысымның күшті аймағы жылы фронтпен және жоғары деңгейдегі оң динамикамен бірігіп, аймақта 16 торнадо пайда болды. Миннесотадағы 13 торнадоның пайда болу себебі - бір ғана супержасушалық найзағай. Бұл супержасуша шамамен 150 миль (241 км) бойы түстен кейінгі сағаттарда штаттың оңтүстік бөлігінде қозғалған кезде сақталып қалды. Торнадодан 235 миллион доллардан астам (1998 АҚШ доллары) залал келтірілді, екі адам қаза тауып, тағы 21 адам жарақат алды. Зыянның басым бөлігі үш торнадодан туындады - бірі Фудзита шкаласында F4 болып, Минесота штатының Комфри қаласына, F3 Сент-Питерге және F2 Ле-Центрге соқты. Санкт-Петердегі Густав Адольф колледжіне аса қатты зақым келген, бірнеше ғимараттар зақымдалған немесе қираған, 2000 ағаш жоғалған және кампустағы терезелердің 80% -ы жарылған. Комфриде 75% құрылыстар зақымдалды немесе қиратылды, соның ішінде жергілікті K12 мектебі. Кейіннен Миннесотаның оңтүстігіндегі жеті округ федералды апат аймағы деп жарияланды. Бұл оқиға Миннесота штатында торнадолар маусымның алғашқы кезеңіндегі көптеген рекордтарды бұзды. 14 торнадо штатта наурыз айында бір күнде ең көп орын алды. F4 торнадо наурыз айында штатта тіркелген ең күшті болды, ал оның 67 мильдік (108 км) жолы Миннесотада тіркелген ең ұзақ торнадо жолы болды. 1998 жылдың желтоқсан айында Америка Құрама Штаттарының Сауда департаменті Ұлттық ауа райы қызметінің (NWS) Твин-Сити кеңсесіне эпидемия кезінде халыққа тамаша қызмет көрсеткені үшін қола медальмен марапаттады.

Метеорологиялық тұжырымдама

Бұл торнадоның қозғаушы күші батыс биік жазықтардың үстінде орналасқан қатты төмен қысымды аймақ болды. 29 наурыз күні таңертең, төменгі температура шығыс Вайомингте болды, ал жылы фронт шығысқа қарай Небраска мен Айовада созылып жатты. Төмен қысымның жоғарғы деңгейі АҚШ-тың оңтүстік-батысында орналасқан, бұл оңтүстік-батыстан Миннесотаға қарай соққан желдермен жоғарғы деңгейлі реактивті ағынды тудырады. Оңтүстіктен соққан төменгі деңгейлі жел солтүстікке жылы, ылғалды ауаның көлеңкесін тасып, температураны жоғары және шөл нүктелерін орта 60 ° F (20 ° C шамасында) дейін көтеруге көмектесті. Түстен кейін төменгі қысым Небраска штатының шығысына, ал жылы майданның солтүстігіне, Миннесота штатының оңтүстігіне қарай жылжыды. Күн күркірей бастаған кезде, CAPE мәндері 2000 J/kg болды, бұл орташа атмосфералық тұрақсыздықты көрсетеді. Сонымен қатар, төменгі және терең қабаттағы жел қию мәндері сәйкесінше, . Осы факторлардың барлығы бірігіп, қатты найзағайлар мен торнадолар пайда болу үшін қолайлы жағдай туғызды. Көп ұзамай найзағайлар шығысқа қарай, Миннесотаға қарай жылжыды. Күн сайын күшейіп келе жатқан найзағайлармен бірге қатты бұрқасын жауған бірнеше хабардан кейін, күннің алғашқы торнадосы Фуджита шкаласы бойынша F2 болып саналды. Ол Лисмордан солтүстікке қарай 3 шақырым жерде сағат 3:23 -де жерге тиді. Ол 2 шақырымдай жерде болған және аз ғана зақым келтірген. Келесі сағатта осы аймақта тағы бес торнадо (барлығы F2 немесе одан төмен) қысқа уақытқа қонды; олардың ешқайсысы үлкен залал келтірмеді. Бұл торнадолардың барлығы бір супержасушалық найзағайдан пайда болды. Түстен кейінгі қалған уақытта бұл суперклетка Миннесотаның оңтүстігінен шығыс-солтүстік-шығысқа қарай 150 миль (241 км) бойына жылы фронттың солтүстігіне қарай жүреді.

Комфри, Миннесота

15:50-де торнадо Мюррей округінің шығысында, Миннесота штатының Авока қаласынан шығысқа қарай 7 миль (11 км) жерде жерге қонды. Торнадоның Коттонвуд округі арқылы өтуі кезінде оның ені F3 деңгейіне дейін өсті. Ол көптеген фермаларды, ауыл шаруашылығы техникасын, ағаштарды, электр желілері мен бағаналарды, көліктер мен басқа да құрылыстарды жойды. Джефферс маңындағы шіркеудің сыртында тұрған 20 адам торнадо басталар алдында шіркеудің ішіне кіре алды, нәтижесінде ешкім ауыр жарақат алған жоқ. Сағат 16:30 шамасында торнадо, куәгерлер оны "құм шаңдары" немесе "тоқыраған тұман" деп сипаттады Торнадо сиреналар шыққаннан кейін бір минуттан кейін Комфридің орталығынан өтіп, астық лифтін, қалалық әкімдікті, қаланың төрт шіркеуінің үшін, азық-түлік дүкенін және қаланың орталық көшелеріндегі көптеген кәсіпорындарды қиратты. Қаладағы өрт сөндіру станциясы құлап, мектеп қатты зақымдалды. Қаладағы 200 үйдің 15-інен басқасының бәрі зақымдалды. Олардың 50 үйі қираған, 100 адам баспанасыз қалған. Торнадо Браун округі арқылы жылжып келе жатқанда F4 күшін жинап, ені 2 км-ге дейін өсті. 500 сүт өсіретін ірі қара өліп қалды. Бұл торнадодан бір адам қаза тауып, 19 адам жарақат алды.

Санкт-Петер, Миннесота

5:18 -де сол суперклеткадан Николеттен шығысқа қарай 3 км жерде тағы бір үлкен торнадо пайда болды. Торнадо шығысқа қарай жылжығанда, оның отбасы отырған көлік торнадоның астына түсіп, алты жасар бала қаза тапты. Сент-Петрдің батыс жағындағы төбе басында орналасқан Густав Адольф колледжіне торнадо тікелей соққы бергеннен кейін қатты зақым келген. Мектеп ғимаратының 80% терезелері жарылып, ғимараттардың көпшілігі зақымдалды. Шіркеудің мұнарасы - кампустың көрнекті жері - екіге бөлінді. Қабылдау кеңсесі, сондай-ақ шағын жатақхана Джонсон Холл да қиратылды. Лунд дене тәрбиесі және денсаулық орталығы, сондай-ақ теннис орталығы да шатырдың бір бөлігін жоғалтты. Футбол пресс-кабинасы стадионның биіктен ұшырылып, бейсбол ойындары зақымдалды. Сонымен қатар, торнадо 1000-нан астам ағаштарды түбімен құлатып, кампусты толығымен жаппай жауып тастады. Аурухана қатты зақымдалып, кітапхана да зақымдалып, кітаптардың 25% жоғалды. Ресми мәліметтерге сүйенсек, Санкт-Петербургте 500 үй қираған, 1700 үй зақымдалған, 17000-нан астам ағаш құлаған. Аузы 1,8 шақырым болатын торнадо бірнеше фермаларға зақым келтіріп, кейін Ле-Центрге дейін жетіп, F2 күшейді. Торнадо қаланың оңтүстік жағындағы көптеген кәсіпорындарға зақым келтірді және Ле-Суер округінің жәрмеңкесіне үлкен залал келтірді. 100 - ден астам шаруашылық үйлер де қираған. Осы суперселлден шыққан 13 торнадоның соңғысы қысқа уақытқа F0 болды, ол Гастингстен оңтүстік-батысқа қарай 5 миль (8 км) жерге тиді, ал суперселл Висконсинге көшкенде бірнеше минуттан кейін тарады.

Салдары

1998 жылдың 1 сәуірінде Миннесотадағы жеті округ федералды апат аймақтары деп жарияланды: Браун, Ле Суер, Николет, Райс, Коттонвуд, Голубая Земля және Ноблс. Федералды үкіметтен бөлінген қаражат зардап шеккен қалаларды зақымдануды жоюға және қайта құру процесін бастауға мүмкіндік берді. Федералды долларлардан басқа, Миннесота штаты тазалау мен қайта құру жұмыстарына 27,6 миллион доллар, ал Санкт-Петербургтегі тарихи ғимараттарды сақтауға 1,35 миллион доллар қаржы бөлді. Ұлттық тарихи тізілімде болған Санкт-Петербургтің көптеген ғимараттары зақымдалды, бірақ тек бір ғана - 1871 жылы салынған француздық Екінші империя мектебінің ғимараты (Сент-Петер орталық мектебі) бұзылуы керек болды. Торнадодан үш жыл өткен соң, Санкт-Петербург қаласы халқының 2% -ға өскенін хабарлады; жақында табиғи апатқа ұшыраған қала үшін бұл ерекше жетістік. Густав университетінің зардап шегуі шамамен 60 миллион долларға тең. Дауылдан кейін колледж үшін студенттердің саны азаяды деген басты алаңдаушылық болды. Осыны болдырмау үшін колледж әр қайтып келген және бітірген студентке 3000 доллар ақша берді. Сонымен қатар мектеп апат болғаннан кейін он күн ішінде 2000 өтініш берушіге хат жіберіп, телефон арқылы хабарласты. Келесі күзде Густавқа хабарлаған 735 жаңа оқушы мектеп тарихындағы ең үлкен жаңа сыныпты құрады. Комфридегі торнадодан кейін, тұрғындар бірнеше газдың ағып кетуіне байланысты уақытша қаладан кетуге мәжбүр болды. Сабақ бөлмелерін қамтамасыз етуге көмектесу үшін мектеп зақымданған жабдықтар мен керек-жарақты, сондай-ақ сыйға тартуға берілген заттарды қолданды. Комфридегі торнадодан кейін қаланың ұзақ мерзімді өмір сүруіне күмән туды. Содан кейін торнадодан кейінгі аптада қала мектепті қайта құруға шешім қабылдады, нәтижесінде Комфридің көптеген кәсіпорындары да соған сай шешім қабылдады. Келесі жылдың басында жаңа мектептің іргетасы қаланды да, 1999 жылдың 4 қазанында оқушылар үшін ашылды. Комфридің халқы 367-ге дейін төмендеді, торнадо басталған кезде 425 адам болатын. АҚШ үкіметінің апаттан кейінгі айларда жиналған ресми мәліметтері бойынша, торнадолар 235 миллион доллар зиян келтірді, алайда кейінірек жасалған бағалаулар жалпы соманы әлдеқайда жоғары етіп көрсетті, соның ішінде тек Санкт-Петербургте 300 миллион доллардан астам.

Тарихи көзқарас

Наурыз айында болатын торнадолар, көктем мен жаз айларының қалғандарына қарағанда, Миннесотада ерекше құбылыс болып табылады. Осы оқиғадан бұрын наурыз айында штатта тек алты торнадо тіркелген, ал осы оқиғадан кейін тек алты ғана болған. Бұл оқиға сонымен қатар Миннесота тарихында бірінші рет болып табылады, екі торнадо наурыз айының бір күні тіркелді. Бұл оқиғаның тарихи маңыздылығына қарамастан, бұл Миннесотаға тиген ең алғашқы торнадо емес; бұл рекордты 2017 жылдың 6 наурызында тиген үш торнадо иеленді. Бұл Миннесота тарихындағы ең ұзақ үздіксіз торнадо, яғни жермен үнемі байланыста болған ең ұзақ уақыт. Комфриді соққан F4 торнадоның зардабы наурыз айында Миннесотада бұрын-соңды өлшенген ең күштісі. Бұрынғы ең күшті F3 - екі рет 27 наурызда 1905 жылы және 26 наурызда 1921 жылы болды.