Кіріспе

1936 жылғы 5-6 сәуірде АҚШ-тың оңтүстік-шығысында 14 (немесе одан да көп) торнадо ошағы болды, нәтижесінде кем дегенде 454 адам қаза тауып, (олардың 419-ы тек екі торнадоның салдарынан болды) және кем дегенде 2500 адам жарақат алды. Грузияда ғана 200-ден астам адам қаза тауып, бұл штат тарихындағы ең ауыр апатқа айналды. Бұл ошақ көбінесе Миссисипи штатының Тупело қаласындағы (шамамен F5 санатындағы) және Гейнсвиллде (Джорджия штаты, шамамен F4 санатындағы) күшті торнадоларға байланысты болғанымен, Теннесси штатының Колумбия, Джорджия штатының Акворт және Оңтүстік Каролина штатының Андерсон қалаларында да қиратушы торнадолар болды. Теннессидің ауылдық аймақтарында F4 санатындағы бір торнадо алты адамның өмірін қиды, ал Теннессидің оңтүстігінде және Алабама штатының солтүстігінде болған тағы екі F3 санатындағы торнадо 13 адамды өлтірді. Миссисипиде тағы бір жұп F3 торнадо сегіз адамның өмірін жалмады. Бұл АҚШ тарихындағы екінші ең қасіретті торнадо ошағы (1925 жылғы Три-Штат торнадосынан кейін) және екі жеке торнадоның әрқайсысы 200-ден астам адамның өмірін қиған жалғыз оқиға.

5 сәуірдегі оқиға

+ расталған торнадолар – 5 сәуір, 1936 ж. Жексенбі F#ОрынАудан/ПариштатУақыт (UTC)Жол ұзындығыМакс. (Ең көп) еніҚорытынды F3LaCrosse–LarkinIzardAR21:00–?6 миль (10 км)1 қаза тапқан – Күшті торнадо Мелбурннен шамамен 7 миль (11 км) солтүстік-шығысқа қарай оннан астам үйді қиратты. Көздерге байланысты төрт немесе бес адам жарақат алды, ал шығын 40 000 АҚШ долларын құрады. F4Уэйнсбороның солтүстігінен Hohenwald-тің оңтүстігіне дейінХардин, Уэйн, ЛьюисTN01:45–?35 миль (56 км)6 қаза тапқан – Қауіпті торнадо бірнеше елді мекендегі үйлерді тегістеп, басқа ғимараттарды қиратты. Кеншілердің Смитс Бранч ауылы толығымен жойылды, төрт адам қаза тауып, 27 адам жарақат алды. Тағы сегіз адамның жарақаттанғаны хабарланды, барлығы 35 адам, ал шығын 150 000 – 200 000 АҚШ долларын құрады. F3Солтүстік-батыс BoonevillePrentissMS02:05–?15 миль (24 км)4 қаза тапқан – Бұл торнадо кең үйлерді қиратты, олардың бірінде үш адам қаза тапты. Сондай-ақ, бірнеше кіші үйлер де қирады. Он екі адам жарақат алып, шығын 20 000 АҚШ долларын құрады. F3BryantYalobushaMS02:10–?18 миль (29 км)4 қаза тапқан – Тупело торнадо отбасының алғашқы мүшесі Коффивиллдің оңтүстігінде пайда болды. Ол жүздеген қарағай ағаштарын сындырып, бес үйді қиратты. Белгілі барлық қаза тапқандардың барлығы бір үйден болды. Жеті адам жарақат алып, шығын 10 000 АҚШ долларын құрады. F3Колумбияның солтүстік-батысыМауриTN02:30–?5 миль (8 км)5 қаза тапқан – Күшті торнадо кеншілер ауылындағы шатырларды және үлкен үйлерді тегістеді. Шамамен 30 үй қирады немесе зақымдалды, шығын 50 000 АҚШ долларына бағаланды. 30 адам жарақат алды. F5Солтүстік ТупелоLee, ItawambaMS02:55–?15 миль (24 км)216+ қаза тапқан – Осы торнадо туралы бөлімді қараңыз – Кем дегенде 700 адам жарақаттанды, ал шығын 3 миллион АҚШ долларына дейін бағаланды. F3Red Bay, AL Франкфурттың батысынанItawamba (MS), Franklin (AL), Colbert (AL)MS, AL03:02–?25 миль (40 км)8 қаза тапқан – Бұл торнадо Тупело F5 дауылынан пайда болды және соңғы торнадоның жалғасы болуы мүмкін. Ол Ред-Бейде 30 үйді қиратты, төрт адам қаза тапты. Үш адам жанармай құю станциясында, ал төртіншісі басқа үйден қаза тапты. 55 адам жарақат алып, шығын 145 000 АҚШ долларын құрады. F3Роджерсвиллдің шығысы, AL Шейди Гроув, TNЛаудердейл (AL), Лаймстоун (AL), Мэдисон (AL), Линкольн (TN)AL, TN04:15–?50 миль (80 км)5 қаза тапқан – Бұл күшті торнадо отбасы Тупело F5 дауылынан пайда болды. Ол Алабама штатының Елкмонт қаласына жақын фермаларға ең көп зиян келтірді, онда екі үйдің астында төрт адам қаза тапты. Миссисипи штатының Тупело қаласынан келген қағаздар Теннеси штатының Флинтвилл қаласының жанындағы далаға түсті. 13 адам жарақат алып, шығын 40 000 АҚШ долларын құрады.

6 сәуірдегі оқиға

+ расталған торнадолар – дүйсенбі, 6 сәуір, 1936 ж. F#ОрынАудан/ПариштатУақыты (UTC)Жол ұзындығыМакс. (Ең үлкен) еніТүйін F3Солтүстік-шығыс АквортКобб, ЧерокиGA12:22–?8 миль (13 км)Күшті торнадо бірнеше үйді, дүкенді және астық диірменін қиратты, басқа құрылыстар да зақымдануға ұшырады. Бес адам жарақат алды. Бұл Гейнсвиллді шалған үш құлпынайдың біріншісі болды. Ол Бренау колледжіне, қазіргі университетке соққы берді, содан кейін шығысқа қарай Нью-Голландқа қарай жылжыды. Оқу орнындағы ағаштар мен ғимараттар аз ғана зақымдалды. F4Гейнсвилл қаласының орталығыХоллGA13:37–?7 миль (11 км)203+ қаза тапқан – Осы торнадо туралы бөлімді қараңыз – 1600 адам жарақат алды. Бұл құлпынайдың ең қиратушы торнадолары болды, залал 12,5 миллион долларға бағаланды. F2Солтүстік-батыс АндерсонАндерсонSC14:55–?15 миль (24 км)1 қаза тапқан – Гейнсвилл торнадосымен бірге пайда болған бұл күшті торнадо көптеген ағаштарды құлатты, 50 үйді, сондай-ақ бірнеше шаруа үйлерін және бірнеше диірмендерді қиратты. Құлап келген кірпіштен қарт шаруа қаза тапты, тағы 30 адам жарақат алды. Жақын жерде Гейнсвиллден келген хаттар табылды. Жалпы залал 250 000 – 300 000 долларға бағаланды. F2Карнесвилльден Лавонияға дейінФрэнклинGA15:00–?15 миль (24 км)1 қаза тапқан – Бұл күшті торнадо тоғыз үйді қиратты, тағы 15-іне зақым келтірді. Алты адам жарақат алды, залал 25 000 долларға бағаланды.

Тупело, Миссисипи

1936 жылғы 5 сәуірде сағат 20:30-да Тупело торнадосы, АҚШ тарихындағы ең қауіпті төртінші торнадо, Тупелоға қарай бет алғанда, үйлерін қиратып 13 адамнан тұратын отбасын қаза қылды және Тупелоның батыс жағына жеткенге дейін көптеген адамдарды жарақаттады. Қазіргі Фудзита шкаласы бойынша F5 санатында бағаланған бұл апат, Уиллис Хайтс ауданында толық қирауға алып келді. Осы аймақтағы ондаған ірі және сапалы салынған үйлер толығымен жойылды. Торнадо сауда орталығына тоқталмай, Солтүстік Тупелоның тұрғын аудандарынан өтіп, көптеген үйлерді қиратты және тұтас отбасыларды мерт қылды. Тупелоның Гам Понд аймағы ең көп зардап шекті. Көлдің жанындағы үйлер құрбандарымен бірге суға ағысып кетті. Мәйіттердің көп бөлігі қазіргі Гамтри паркі орналасқан Гам Пондтан табылды. Көптеген денелер көлден табылмады. Желдің күші зор болғандықтан, ағаштардың діңдеріне қарағай инелері кіріккен деген хабарлар тарады. Торнадо қаланың шығыс жағынан шыққанда, Тупело шайқасының үлкен бетон ескерткіші құлап, қирады. Жақын орналасқан екі кірпіш қақпаның тіреуі де сындырылып, ұшып кетті. Қаланың шығысында, қалалық қирандылар ашық далаларда шақырымдарға созылып, желдің әсерінен үйіліп қалды. Мәліметтерге сәйкес, Тупело торнадосы 48 қалалық блок пен 200-900 үйді толығымен қиратты, кем дегенде 216 адам қаза тауып, кем дегенде 700 адам жарақат алды. Торнадо су мұнарасын жойды және көптеген өрттерге себеп болды, бірақ түнгі жаңбырлар кейбір көшелерде тізеге дейін су көлденеңіне дейін жеткізіп, өрттің таралуын тоқтатты. Өлім санының соңғы көрсеткіші 216 адамды құрады, бірақ сол кезде 100 адам ауруханада жатты. Кейін Миссисипи штатының геологі 233 адамның қаза болғанын ресми емес түрде есептеді. Апаттан аман қалғандардың арасында бір жасар Элвис Пресли және оның ата-анасы да болды.

Гейнсвилл, Джорджия

Тупело торнадосын тудырғаннан кейін, дауыл жүйесі түнде Алабама арқылы өтіп, жергілікті уақыт бойынша сағат 8:30-да Гейнсвиллге (Джорджия штаты) жетті. Тед Фуджитаның сөзінше, бұл таңертеңгі торнадо екі торнадодан тұрды: біреуі Атланта тас жолынан, ал екіншісі Доусонвилл тас жолынан келді. Екеуі Гров-стритте бірігіп, қала орталығындағы барлық нәрсені қиратты, кейбір жерлерде қирандылар 3 метрге дейін үйілді. АҚШ тарихындағы ең көп өлімге әкелген торнадо Купер шалбар фабрикасында болды. Көп қабатты ғимарат жаңа ғана жұмысқа келген жас жұмысшыларға толы болды. Ғимарат құлап, өртеніп кетті, нәтижесінде шамамен 70 адам қаза тапты. Паколет фабрикасындағы 550 жұмысшы ғимараттың солтүстік-шығыс жағына көшіп, аман қалды. Көптеген адамдар Ньюманның универмагында пана тапты, бірақ оның құлауы салдарынан 20 адам көз жұмды. Гейнсвилл қаласының орталық бөлігіндегі толық қираудан басқа, тұрғын үйлер де қирады, 750 үй толығымен жойылды, ал 254 үй ауыр зақымдалды. Қайтыс болғандардың нақты санын анықтау мүмкін болмады, өйткені соққыға ұшыраған көптеген ғимараттар құлап, өртеніп кетті. Осы оқиғада 203 адам қаза тапты, бірақ сол кезде 40 адамның хабарсыз жоғалып кеткені белгілі болды. Гейнсвиллден жіберілген хаттар шамамен 113 километр қашықтықтағы Оңтүстік Каролина штатының Андерсон қаласына жетті. Гейнсвиллдегі торнадолар Фудзита шкаласы бойынша F4 дәрежесінде бағаланды және АҚШ тарихындағы торнадоға байланысты ең қасіретті оқиғалардың бірі болып саналады. Олар шамамен 13 миллион долларлық зиян келтірді, бұл 2011 жылғы бағалау бойынша 200 миллион доллардан астам сомаға тең. Гейнсвиллде 1903 жылдың 1 маусымында тағы бір қауіпті F4 торнадосы болған, оның салдарынан 98 адам қаза тапты, бірақ ол қаланың орталық бизнес ауданына әсер етпеді. Паколет фабрикасы екі торнадоның да соққысына ұшырады. АҚШ-та осындай халқы бар (1936 жылы 17 000 адам) басқа шағын қала тарихында екі рет мұндай апатқа тап болған емес. Бір мезгілде пайда болған екі торнадодан тұратын бұл оқиға 1965 жылдың 11 сәуірінде болған торнадоларға ұқсас болды, оның ішінде Индиана штатының Гошен және Дунлап қалалары маңындағы F4 торнадолары. Соңғысы бірнеше мезоциклонды бірден көрсетті. Президент Франклин Д. Рузвельт 9 сәуірде Гейнсвиллдегі теміржол платформасынан сөз сөйледі, бұл қалаға бірнеше күн бұрын келген жойқын торнадодан кейін болды.

Тупело торнадосының ауызша тарихы

https://web. мұрағат. org/web/20060613220247/http://www. lib. usm. edu/~spcol/coh/cohmorganab. html
https://web. мұрағат. org/web/20060619181241/http://www. lib. usm. edu/~spcol/coh/cohlonghb. html
https://web. мұрағат. org/web/20060619181305/http://www. lib. usm. edu/~spcol/coh/coharnolds. html
https://web. мұрағат. org/web/20060619181253/http://www. lib. usm. edu/~spcol/coh/cohmccombjb. html