Кіріспе
1953 жылдың 9-11 мамырында АҚШ-та кем дегенде 33 торнадодан тұратын қатерлі құбылыс болды, ол кем дегенде 10 АҚШ штатын қамтыды. Торнадолар солтүстіктегі Миннесотадан оңтүстіктегі Техасқа дейін күн сайын пайда болды. Ең күшті және ең қасіретті торнадо – 11 мамырда Техас штатының Уэко қаласын қиратқан F5 торнадосы болды, ол осы құбылыста болған 144 адамның өліміне себепкер болды. 1902 жылғы Голиад торнадосымен бірге, бұл Техас тарихындағы ең қасіретті торнадо және АҚШ тарихындағы 11-ші ең қасіретті торнадо болып табылады. Торнадоның күшінен 600-дан астам үй, 1000-нан астам ғимарат және 2000-нан астам көлік құралы қирады. 597 адам жарақат алды, ал көптеген құтқарылғандар көмек күтіп 14 сағаттан астам уақыт өткізді. Бұл оқиға аймақтың географиялық ерекшеліктері Уэконы торнадодан сақтайды деген мифті жоңқаға айналдырды. 1953 жылғы Вако апаты, басқа да қасіретті торнадолармен бірге, торнадо мен радардағы ілмек тәрізді құбылыстар арасындағы байланысты түсінудегі ғылыми жетістіктерге ықпал етті. Бұл жағдай азаматтық қорғаныс жүйелерін жақсартуға, ауа райы радарларын орнатуға және метеорологтар, жергілікті билік өкілдері және халық сияқты тараптар арасындағы байланысты күшейтуге қолдау көрсетті. Вако торнадосы – бұл құбылыс кезіндегі жалғыз қасіретті және зиян келтірген торнадо емес. Вако апаты болған күні Техастың Сан-Анджело қаласын F4 торнадосы шапты, нәтижесінде 13 адам қаза тауып, 150-ден астам адам жарақат алды. Торнадо көптеген үйлерді қиратты және мектепке зардап келтірді, бірақ мектепте болған оқушылар ауыр жарақатсыз құтылды. 9 мамырда ұзаққа созылған F3 торнадосы Небраска штатының Хеброн қаласының үлкен бөлігін қиратып, аймақта бес адамның өмірін қиды. Келесі күні, 10 мамырда Айова, Миннесота және Висконсин штаттарында көптеген, көбінесе ұзаққа созылған және күшті торнадо топтары пайда болды. Шамамен параллель бағытта қозғалған екі топтың әрқайсысы 161 шақырымнан астам қашықтықты жүріп өтті және барлығы алты адамның өмірін қиды, олардың көп бөлігі Висконсин штатында болды. Висконсин штатындағы торнадо топтарының кем дегенде бірі F4 деңгейіне жетті. Айова штатында да екі F4 торнадосы болды. Сонымен қатар, салыстырмалы түрде әлсіз F2 торнадосы Миннесотадағы шатырдағы үйдің қирауына себеп болды, нәтижесінде алты адам қаза тапты. 1953 жылдың 9-11 мамыр аралығында 33 торнадо ресми тіркелсе де, одан да көп торнадо болған болуы мүмкін, бірақ олар анықталмаған немесе ресми түрде тіркелмеген.
A deadly series of at least 33 tornadoes hit at least 10 different U. S. states on May 9–11, 1953. Tornadoes appeared daily from Minnesota in the north to Texas in the south. The strongest and deadliest tornado was a powerful F5 tornado that struck Waco, Texas on May 11, causing 114 of the 144 deaths in the outbreak. Alongside the 1902 Goliad tornado, it was the deadliest tornado in Texas history and is the 11th deadliest tornado in U. S. history. The tornado's winds demolished more than 600 houses, 1,000 other structures, and over 2,000 vehicles. 597 injuries occurred, and many survivors had to wait more than 14 hours for rescue. The destruction dispelled a myth that the geography of the region spared Waco from tornadoes, and along with other deadly tornadoes in 1953, the Waco disaster was a catalyst for advances in understanding the link between tornadoes and radar detected hook echoes. It also generated support for improved civil defense systems, the formation of weather radar networks, and improved communications between stakeholders such as meteorologists, local officials, and the public. The Waco tornado was not the only deadly and damaging tornado in the outbreak sequence. On the same day as the Waco disaster, a high end F4 tornado struck the Texas city of San Angelo, causing catastrophic damage, killing 13 people, and injuring more than 150. The tornado swept away numerous homes and damaged a school, but students inside escaped without serious injuries. On May 9, a long tracked F3 tornado destroyed a large swath of Hebron, Nebraska and killed five people in the area. The following day, May 10, featured numerous, often long tracked and intense tornado families across the states of Iowa, Minnesota, and Wisconsin. Two families on nearly parallel paths traveled more than 100 mile (161 km) each and killed a combined total of six people, mostly in Wisconsin. At least one of the tornado families reached F4 intensity in Wisconsin. Two other F4 tornadoes also struck Iowa. Additionally, a relatively moderate tornado of F2 intensity caused significant loss of life in a shack in Minnesota, killing six people. Although 33 tornadoes were officially registered from May 9–11, others likely occurred but either went undetected or were not officially documented.
Өмірбаян
1953 жылдың 11 мамырында екі күнге созылған қарқынды дауылдардан кейін, Мексика шығанағынан Техас штатының үстінен солтүстікке қарай жылжыған, қуатты, тұрақсыз ауа массасы қалыптасты. Сағат 9:30 CST (15:30 UTC) бойынша, түнгі сағаттардан бері жалғасқан нөсер белсенділігі сақталып, қалдық шығу шекараларын тудырды. Бұған дейін, Далластан Остинге дейінгі жолмен солтүстікке қарай созылған аймақта жер бетінің температурасы қалыптан тыс жылы болып, 70°F (шамамен 20°C) градусқа жеткен. Ылғалдылық та осыған сәйкес жоғары болды, 70°F (шамамен 20°C) төменгі шегіне дейін көтерілді. Түстен кейін құрғақ сызық жылы аймақтан өткенде, шығу шекараларынан қалған салқын беткі температураның қабаты жергілікті жағдайда төменгі деңгейдегі желдің жылдамдығын өзгертті, бұл супержасушалар мен торнадолардың пайда болуына жағдай жасады. Желдер шығу шекаралары бойымен бұрылып, күшті торнадолардың қалыптасуына көмектескен болуы мүмкін. Қауіпті ауа райына байланысты, АҚШ-тың Ауа райы бюросы (кейін Ұлттық ауа райы қызметі) Нью-Орлеандағы ауа райы болжау кеңсесі Орталық және Батыс Техастың аймақтарына торнадо қаупі туралы ескерту жариялады.
9 мамыр оқиғасы
+ Расталған торнадолар тізімі – 1953 жылғы 9 мамыр, сенбі. (Координаттар) Уақыт (UTC) Жолдың ұзындығы Макс. (Ең үлкен) ені F1 Хюронның солтүстігі Beadle SD 0005 1.9 миль (3 км) Ұзаққа соқпаған, әлсіз, бірақ ірі торнадо бірнеше құрылыстарға, оның ішінде Хюрон аймақтық әуежайының ангарына, қораға және шаруашылық ғимараттарға шағын зақым келтірді. F1 Брайанттың оңтүстік-батысынан Венаның оңтүстік-шығысына дейін Clark, Hamlin SD 0100 6.8 миль (11 км) Торнадо Черри көліне жақын пайда болып, солтүстік-шығысқа қарай жылжып, бірнеше шаруашылықтардағы құрылыстарға минималды зақым келтірді. F3 Кортландтың солтүстігінен Батыс Республикаға, Байронның оңтүстік-батысына дейін Republic KS 0310 13.5 миль (22 км) Бұл торнадо алдымен Кортландтың оңтүстігінде пайда болған болуы мүмкін, шаруашылыққа шағын зақым келтіріп, кейін қаладан тыс бөлек торнадо ретінде қайта пайда болған. Осы кезден бастап ол Канзастағы 10 шаруашылықты қатты зақымдады, ал қалғандарына аз зақым келтірді. Бір шаруашылық үйі көптеген сарайлармен және астық қоймаларымен бірге «жойылды» деп сипатталды. Гразулис айтуынша, торнадо Небраскаға кірген болуы мүмкін, бірақ оның Небраскадағы жолы назардан тыс қалды, себебі БАҚ негізінен Белвидер оқиғасын жариялады. Жалпы шығын 45 000 долларға жетті. Бір жарақат алған болуы мүмкін, бірақ ресми расталмады. F2 Самнердің солтүстік-шығысы Dawson NE 0500 1.5 миль (2 км) Ұзаққа соқпаған, бірақ күшті торнадо бірнеше құрылыстарды, оның ішінде үлкен қораны қиратты. Торнадо зерттеушісі Томас П. Гразулис оны маңызды (F2+) деп бағаламады. F1 Мангумның оңтүстік-батысы Greer OK 0715 0.1 миль (0 км) Шаңды айдаһа сияқты көрінетін қысқа торнадо нашар сарайдың құлауына және жақын жердегі шағын құрылымдық зақымдарға себеп болды. F2 Расселвилл Pope AR 1810 2.3 миль (4 км) Көзі куәгерлері бір-біріне параллель қозғалған, бірігіп бір тар түтікке айналған және Расселвиллге соққан егіз торнадоларды байқады. Бірнеше ғимараттар шағын зақымдар алды, ал жылжымалы роликті коньки алаңы қирады. Гразулис оны маңызды (F2+) деп бағаламады. F1 МакАлестердің батысы Pittsburg OK 2100 0.1 миль (0 км) Талаванда көлінің жанынан өткен қысқа торнадо ағаштарды құлатты, бірақ құрылымдық зақымдарға себеп болмады. F1 Винневудтың солтүстік-шығысы Garvin OK 2230 2 миль (3 км) топ="nb" name="Аймақтың өлім саны" Штат Барлығы Аудан Аудан Барлығы Миннесота 8 Филлмор 1 Фриборн 6 Олмстед 1 Небраска 5 Тайер 5 Техас 127 МакЛеннан 114 Том Грин 13 Висконсин 4 Бернетт 1 Полк 2 Сент-Круа 1 Барлығы 144 Барлық өлім-жітім торнадомен байланысты. Вэйко торнадосынан кейін апаттан зардап шеккендерге көмек көрсетуді ұйымдастыруға жасалған әрекеттер нашар ұйымдастырылды. Жергілікті тұрғындар торнадо күтпеген және аймақтың географиясы Вэйконы торнадодан қорғайды деп ойлады. Техас штаты әрқайсысы 322 шақырым радиусы бар 20 радарлық қондырғыны іске асыруға қолдау көрсетті, бұл кейінгі торнадолардағы өлім-жітім санын азайтуға көмектесті. Бұл жүйе Техас радиолокациялық торнадо туралы ескерту желісі деп аталды және сонымен қатар ауа райы қызметкерлері, дауыл байқаушылары және жергілікті лауазымды тұлғалар арасындағы байланысты қамтамасыз етті.
Following the Waco tornado, attempts to organize disaster relief were stymied by poor organization. Local residents had not expected the tornado and had assumed that the area's geography safeguarded Waco from tornadoes. The state of Texas supported the implementation of 20 radar facilities, each with a 200 mile (322 km) radius, that proved successful in reducing death tolls in later tornadoes. The system was known as the Texas Radar Tornado Warning Network and also included communications between weather officials, storm spotters, and local officials.