Кіріспе

1994 жылғы торнадолардың күрт өршуі

1994 жылғы Пальма жексенбісіндегі торнадолардың күрт өршуі АҚШ-та Пальма жексенбісінде болған үшінші және Оңтүстік-Шығыс АҚШ-та болған екінші елеулі торнадо болды. Бұл құбылыс Техас штатынан Солтүстік Каролина штатына дейін 29 торнадо тудырды, нәтижесінде 40 адам қаза тауып, 491 адам жарақат алды және 140 миллион долларлық зиян келді. Осы құбылыстың ең қауіпті даулы, сондай-ақ 1994 жылы АҚШ-тағы ең қауіпті даулы – Пьемонт, Алабама штатындағы F4 торнадосы болды. Ол Пальма жексенбісі күні өткізіліп жатқан қызметтің ортасында Гошен Біріккен методистік шіркеуіне шапты, төбесін құлатып, ішіндегі 20 адамды, оның ішінде пастор Келли Клемнің 4 жасар қызы Ханнаны қаза қылды. Тағы екі ғибадатхана да қызмет кезінде қирады. Бұл торнадоны құраған суперклетка 322 шақырым қашықтыққа дейін Оңтүстік Каролинаға дейін созылды.

Метеорологиялық тұжырымдама

SPC 26 наурызда жағдайды болжауды бастады, аймақта күшті дауылдар қаупін атап көрсетті. Олар Оңтүстік және Атлантиканың орталық штаттарының көпшілігі үшін "қатаң" болжам жасады, "күшті дауылдар, сондай-ақ торнадолар мүмкін" екенін хабарлады. 27 наурыз таңында Гольф штаттарының үстінде өте күшті және қуатты ауа массасы қалыптасқаны анық болды, SPC Алабама, Миссисипидің оңтүстік жартысы және Луизиананың көп бөлігі үшін орташа тәуекел туралы таңғы болжам шығарды. Сағат 6:00 CST (12:00 UTC) 500 мб талдауы АҚШ-тың Оңтүстігінде 80 түйінге жуық оңтүстік-батыс бағыттағы күшті ағынды көрсетті, ал 850 мб деңгейінде Луизиана штатынан соққан 50 түйінге жуық жел болды. Жер бетінде Алабама, Миссисипи және Джорджияда температура 70 градусқа дейін төмендеді, ал ылғалдылық 60-70 градус аралығында болды. SPC сондай-ақ түнгі Грузияның барлық аймағына сағат 12:00 EST (17:00 UTC) дейін PDS Торнадо ескертуін шығарды, онда: "Бұл өте қауіпті жағдай, өте зиянды торнадолар пайда болуы мүмкін. Сондай-ақ, ірі градус, қауіпті молния және күшті дауылдық желдер күтілуде." Күшті дауылдар мен торнадолар сағат 12:42 EST-де түнгі Джорджия аймағына жетті, ал торнадолар түстен кейін түнгі Джорджияда жалғасты. Түстен кейінгі талдаулар АҚШ-тың Оңтүстігінде ауа массасының тұрақсыз екенін көрсетті, CAPE мәндері 2500 Дж/кг шамасында, ал Джексон, Миссисипиде SRH мәндері 250 м²/с² шамасында болды. 18:00 UTC Centreville, Алабамадағы зонд CAPE 2500 Дж/кг-дан жоғары және SRH 500 м²/с²-ден жоғары мәндермен ұқсас жағдайларды көрсетті. Бұл 8.49 EHI мәніне әкелді, бұл торнадолық дауылдарға күшті қолдау көрсетті. Осы мәліметтерге сүйене отырып, SPC 19:30 UTC болжамына жоғары тәуекел жариялады, атмосфераның жылдам тұрақсыздануын және желдің бастапқы болжамдардан әлдеқайда күшті екенін атап өтті. Миссисипи мен Луизианаға қарай жылжып келе жатқан қысқа толқынды және фронталдық шекараның алдында қысымның күрт төмендеуін байқаған SPC шығыс Луизиана мен Миссисипидің орталық бөлігіне торнадо ескертуін шығарды, бірақ 27 наурызда бұл аймақта торнадолар тіркелген жоқ. SPC дауылдар Каролинаға қарай жылжып бара жатқанын көріп, батыс және орталық Каролинаның бөліктеріне, сондай-ақ бұрынғы торнадо ескертусіне кірмеген солтүстік-шығыс Джорджияның бөлігіне торнадо ескертуін шығарды. Торнадолар осы аймақта түстен кейін жалғасты, F3 торнадосы солтүстік-шығыс Джорджияның және Оңтүстік Каролинаның солтүстік бөлігін соқтығып, 12 адамды жарақаттады, ал Солтүстік Каролина мен Оңтүстік Каролинаның шекаралық аймағында тағы бір торнадо 13 адамды жарақаттады. Алабама штатында түстен кейін орталық бөлігінде торнадолар жалғасты. F1 торнадосы сағат 16:00-ден кейін Таскалуза округінің бөліктерін соқтырды. Хьюитаундағы дауыл Джефферсон округінен өтіп бара жатқанда сағат 16:30-да жергілікті уақыт бойынша шұңқырлы бұлттар байқалды. Шелби округінде сағат 17:30-да F2 торнадосы пайда болды, ол екі жылжымалы үйді жоймас бұрын орта мектеп пен тұрғын үй маңындағы аудандарға зақым келтірді. F4 торнадосы Шероки округін зақымдағаннан кейін тазалау жұмыстары кезінде шұғыл көмек көрсетушілер сағат 18:00-ге дейін тағы бір шұңқырлы бұлтты байқағандықтан баспана іздеуге мәжбүр болды. Сонымен қатар, дауылдар Уинстон және Уокер округтерінде су тасқынына әкелді, Уокер округіндегі жолдар мен көпірлерге 150 000 долларлық зиян келтірді. Бұл аймақтағы соңғы торнадо Оңтүстік Каролина штатының Гринвилл округінде түн ортасынан бұрын тіркелді. Ұлттық метеорологиялық қызметтің Бирмингем, Атланта және Афинадағы кеңселері 27-сі күні кешке дейін немесе 28-і күні таңертеңгіге дейін ескертулерді тоқтатпады, барлығы 75 торнадо ескертуі және 182 қатты ауа райы ескертуі жарияланды. Жалпы алғанда, 1994 жылғы 27 наурыздағы жағдай бұрынғы жағдайларға қарағанда синоптикалық тұрғыдан айқын болған жоқ, өйткені дауылдар болған аймақта күш салу үшін терең жердің төменгі немесе төменгі деңгейі болмады, ал осы жағдайдың себебі болған көптеген қажетті факторлар оқиғаның таңғы уақытына дейін болжау мүмкін болмады.

Рим Кантон Джаспер, Грузия

Екінші күшті торнадо Флойд округінің ауылдық аймағында пайда болды, Грузия штаты, Рим қаласының оңтүстік-шығысына қарай 9 миль (14 км) жерде, EST уақытымен сағат 1:14-те. Жерге тиген кезде, 0,125 миль (0 км) ені бар торнадо үлкен қарағайлар мен емендерді түбінен жұлып шығарды, сондай-ақ "аралас кірпіш және ағаштан салынған" бес-алты үйге F0 деңгейінде зақым келтірді. Торнадо солтүстік-шығысқа қарай жылжып, ағаштарды сындырып, Картерсвилл қаласынан батысқа қарай 16 шақырым жерде F1 күшіне жетті. Осы кезде торнадо бастапқыда 0,06 мильге дейін тарылып, бірақ кейін Кассвилл қаласынан өтетін кезде қайтадан 0,125 мильге дейін кеңейді, F1 деңгейіндегі зақым көбінесе 10-15 үйдің шатырларына тиді. Торнадо 20 үлкен ағашты құлатып, Кассвиллдегі электр желілерін зақымдады. Содан кейін Уайт және Ридал қалалары арасынан өтетін кезде торнадоның көлемі мен күші күрт артты, ал Кантон қаласының солтүстік-батысына қарай 24 шақырым жердегі ауылдық аймақта алғашқы және жалғыз F4 деңгейіндегі зақым тіркелді. Бір шақырым ені бар торнадо "Индиан-Спрингс" ауданындағы екі қабатты кірпіш және ағаштан салынған бес үйді толығымен қиратты. Сонымен қатар, 8-10 үйге ауыр зақым келтірілді, ал 12-15 үйге жеңіл зақым тиді. Жалпы, торнадо ең көп қиратуды Индиан-Спрингс қаласында жасады және орманды жерлер арқылы солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырғанда әлсірегенімен, оның жолы қысқа уақытқа кеңейді. Бартоу округіндегі 140-шы тас жол бойындағы трейлердегі екі адам қаза тауып, жақын жердегі биік қарағайлар сындырылды. 2 шақырым ені бар торнадо орманды аймақтарға тигенімен, ол 10 жылжымалы және 6 тұрақты үйге, сондай-ақ 4 көлік құралына елеулі зақым келтірді. Бұдан кейін торнадо F2 деңгейіне дейін әлсіреп, Пикенс округіне кіргенде ені 1 шақырымға дейін тарылды, 10-15 тауық қорасына, сондай-ақ кірпіш және ағаштан салынған 20-25 үйге ауыр зақым келтірді. Жаспер қаласының оңтүстік-шығысына қарай 10 шақырым жерде жерден көтерілген кезде тағы бір адам көз жұмды. Нәтижесінде, Бартоу округіндегі мүліктер мен бизнеске 7 миллион долларға жуық (1994 жылғы АҚШ долларымен) шығын келтірілді, ал іргелес Пикенс округінде тағы 1,5 миллион доллар шығын тіркелді. Торнадо салдарынан үш адам және 500 000-нан астам тауық қаза тауып, "мыңдаған" ағаштар құлап, ауыл шаруашылығы саласына 10 миллион доллардан астам шығын келтірілді.

Үңгір көктемі / Линдейл, Джорджия

27 наурызда Грузияны соққылаған алтыншы және соңғы F3+ торнадосы Седартаун қаласының солтүстік-батысына 8 миль (13 км) жерде, EST уақыты бойынша сағат 19:00-де пайда болды. Алғашқыда негізінен ауылдық жерлерге әсер еткенімен, ол төрт ағаш үйге ауыр зақым келтірді және көптеген ағаштарды құлатты, нәтижесінде F1 деңгейіндегі зақымдар тіркелді. Куәгерлердің айтуынша, торнадо қиыр жартасты жерлерден өткен кезде қызғылт түсті болған. SR 100 тас жолына жақын жерде торнадо бірнеше үйдің шатырына елеулі зақым келтіріп, екі тауық шаруашылығын қиратты. 1 км-ге дейін кеңейген торнадо, тұрғындардың бақылауынша, негізгі құйымның айналасында екі-үш құйым айналып тұрды. Флойд округінің оңтүстігінде, Кэйв-Спрингтен шығысқа қарай 3 км жерде, көп құйымды торнадо ағаштарды жартылай сындырып, үш-төрт нашар салынған ағаш үймен қатар бес жылжымалы үйді де қиратты. Кейін торнадо F2 қарқындылығына жетіп, ағаш үйлерге ауыр зақым келтірді, бірақ ені тез 0,25 мильге дейін тарылып, F1 торнадосына дейін әлсіреді. Алайда, Линдалдан оңтүстік-батысқа қарай 4 км жақындағанда, ол қайтадан кеңейіп, Левуд Эстейтс ауданынан өткен кезде F3 торнадосына дейін күшейді. Онда, нашар салынған, кірпіш пен ағаштан тұрғызылған 15 үй және салынып жатқан бірнеше үй толығымен қирады. Торнадо салдарынан 30 адам жарақат алды, оның ішінде бірі үйінің қарсы жағындағы көшеге лақтырылды. Тұрғындар торнадоның пайда болуы мен өтуі кезінде үздіксіз молния шағылғанын және олардың итттерінің үрлегенін хабарлады. Кейбір тұрғындар негізгі торнадодан оңтүстікке қарай кішкентай торнадо болғанын да мәлімдеді. Левуд Эстейтске ең жоғары қарқынмен соққаннан кейін, торнадо қайтадан F2 деңгейіне дейін әлсіреп, Рим қаласынан оңтүстікке қарай 10 км жерде өтіп бара жатып ені 0 км-ге дейін тарылды. Онда, нашар салынған үш ағаш үйге ауыр зақым келтіріліп, төрт жылжымалы үй қирады және ірі ағаштар жұлынып түсті. Бұдан әрі, оның ені 0,125 км-ге дейін азайды, бірақ кірпіш пен ағаштан салынған 15-20 үйге елеулі зақым келтірді. Рим қаласының оңтүстік-шығысына қарай 12 км жерде өткен торнадо орманды егістік жерлерде F0 торнадосына дейін әлсіреп, бірнеше үйдің шатырына ауыр зақым келтіріп, содан кейін тарады. Ұлттық метеорологиялық қызмет мәліметінше, торнадо 55-60 үйді қиратқан, ал 140-150 үйге кем дегенде біршама зақым келтірген, жалғызының құны 6,75 миллион долларды құрады.

Ұлттық қауіпсіздікке әсері

Гошендегі Біріккен Методист шіркеуіндегі қайғылы оқиғалар АҚШ-тағы NOAA Weather Radio желісінің жетіспеушіліктерін және көптеген қоғамдық орындарда осы радионы пайдаланбау мәселесін анық көрсетті. 1970 жылдардағы бюджет кесімдері Ұлттық ауа райы қызметін жаңа хабар тарату станцияларын салуды тоқтатуға мәжбүр етті. Елдегі көптеген қалалық және қала маңындағы аймақтар жеткілікті жамылғандықпен қамтамасыз етілді, бірақ көптеген ауылдық жерлерде мүлдем жамылғандық болмады. Гошен оқиғасынан кейін, сол кездегі вице-президент Аль Гор NOAA Weather Radio жүйесін, әсіресе ауылдық аймақтарда қаржыландыру мен кеңейтуді талап етті. Бұл, жеке және мемлекеттік серіктестіктерді кеңейту арқылы іске асырылды, негізінен Ұлттық ауа райы қызметі телеарналар, коммуналдық қызметтер және мемлекеттік органдар сияқты ұйымдардан мұнаралардың жерін жалға алды немесе пайдаланды. Гор сонымен қатар мектептер, ауруханалар, шіркеулер және зейнеткерлер үйлері сияқты мекемелерде ауа райы радиоларын болуын қадағалады.