Кіріспе
Румын тіліндегі сандардың атаулары Румын сандары - румын тілінде сандарды санау, сандық сандар, реттелген жиынтықтардағы орын, бөлшектер, көбейту және сандарға қатысты басқа да ақпаратты білдіру үшін қолданылатын сан атаулары жүйесі. Румын грамматикасында сандарды білдіретін сөздер кейде сөздің жеке бөлігі болып саналады, олар сандық (көпшілік: numerale) деп аталады, есімдер, етістіктер және т.б. (Ағылшын тіліндегі "numeral" сөзі сандарды жазу үшін қолданылатын символдарды да, сол сандардың атауларын да білдіре алатындығын ескеріңіз; сонымен қатар румын тіліндегі număr ағылшын тіліндегі санымен мағынасы жағынан тек ішінара ғана ауыспайды.) Алайда бұл сөздер сөйлемде ағылшын тіліндегі сияқты бірдей рөл атқарады: қосымша есім, сын есім, есімдік және сын есім. Бұл мақалада румын тіліндегі сандарды атау механизмі мен сан атауларын сөйлемде қолдану туралы сөз қозғалады. Румын тіліндегі мәтіндердегі сандардың символдары ағылшын тіліндегі сияқты, ондық бөлгіш ретінде үтір және цифрларды үлкен сандарда үшке топтастыру үшін нүкте немесе бос орын (идеалда тар бос орын) пайдалануды қоспағанда. Мысалы, румын тілінде 1,5 В - бір жарым вольт, ал 1.000.000 немесе 1 000 000 - бір миллион дегенді білдіреді.
Romanian numbers are the system of number names used in Romanian to express counts, quantities, ranks in ordered sets, fractions, multiplication, and other information related to numbers. In Romanian grammar, the words expressing numbers are sometimes considered a separate part of speech, called numeral (plural: numerale), along with nouns, verbs, etc. (Note that the English word "numeral" can mean both the symbols used for writing numbers and the names of those numbers in a given language; also, Romanian număr only partially overlaps in meaning with English number.) Nevertheless, these words play the same roles in the sentence as they do in English: adjective, pronoun, noun, and adverb. This article focuses on the mechanism of naming numbers in Romanian and the use of the number names in sentences. The symbols for numbers in Romanian texts are the same as those used in English, with the exception of using the comma as the decimal separator and the period or the space (ideally a narrow space) for grouping digits by three in large numbers. For example, in Romanian 1,5 V means one and a half volts, and 1.000.000 or 1 000 000 means one million.
Кардинал сандар
Кардинал сандар - бұл біз заттардың санын немесе санды білдіру үшін қолданатын сөздер.
0-ге арналған нөмірдің атауы
0 саны нөл деп аталады. Ағылшын тілінде сияқты, бұл зат есімдердің көпше түрін қажет етеді: нөлдік дәреже "нөлдік дәреже", ал дәреже - градустың көпше түрі). Ағылшын тілінен айырмашылығы, санның / санның 0 оқу әрқашан нөл болып табылады және ешқашан о, на, нил, махаббат және т.б. сияқты сөздермен ауыстырылмайды.
100-ден 999-ға дейінгі сандар
100 - ден 999 - ға дейінгі кез келген санды алдымен жүзді айтып, содан кейін, ешқандай байланыссыз, ондықтар мен бірліктердің екі цифрлы санын атап атауға болады; мысалы, 365 - trei sute șaizeci și cinci. "Жүз" сөзінің sută екенін және егер жүз саны 2 немесе одан көп болса, онда көпшілік sute қажет екенін ескеріңіз. Сута есімінің өзі әйелдік сан, сондықтан 100 және 200 сандары o sută және două sute. Тез сөйлеу кезінде 500 және 800 сандары әдетте стандартты формалардың орнына cinsute және opsute деп айтылады. Алайда, жазбаша түрде, бейресми нұсқалар тек стильдік әсерлер үшін қолданылады.
Ондық бөлшектер
Ондық бөлшектер ретінде берілген сандар (мысалы, 1,62) бүтін сандар бөлігін, ондық бөлгішті және бөлшек сандарды ретпен оқу арқылы көрсетіледі. Бұл ағылшын тіліндегі сияқты, келесі ерекшеліктермен: Ондық бөлгіш - үтір, румын тілінде virgulă. Мысалы, 2.5 2,5 деп жазылады және doi virgulă cinci деп айтылады. Бөлшек бөлігі әр цифрды өз алдына айту арқылы емес, көп цифрлы сан ретінде оқылады. Мысалы, 3.14 (жазбаша 3,14) - trei virgulă paisprezece (сөзбе-сөз үш үтір он төрт) деп айтылады. Алайда, ондықтардың саны тым көп болған кезде, оларды бірінен соң бірі цифрлар тізбегі ретінде оқуға болады: trei virgulă unu patru unu cinci nouă (3.14159). Ондық бөлшектер, олардың бүтін бөлігі 0 (мысалы, 0,6) әрқашан румын тілінде жазылады және бастапқы нөлбен бірге айтылады: 0,6 ағылшын тіліндегі алты нүктесінен айырмашылығы, нөлдік virgulă șase деп оқылады. Кейбір жағдайларда virgulă орнына cu "with" деп айту әдеттегі нәрсе. Мысалы, медициналық қызметкерлердің дене температурасын "триецти и шапте ку пять" деген сөзбен 37,5 °C деп айтуын естуге болады.
The decimal separator is the comma, in Romanian virgulă. For example, 2.5 is written 2,5 and pronounced doi virgulă cinci. The fractional part is read as a multi digit number, not by saying each digit independently. For example, 3.14 (written 3,14) is pronounced trei virgulă paisprezece (literally three comma fourteen). However, when the number of decimals is too large, they can be read one by one as a string of digits: trei virgulă unu patru unu cinci nouă (3.14159). Decimal fractions whose integer part is 0 (such as 0.6) are always written and pronounced in Romanian together with the initial zero: 0,6 is read zero virgulă șase, unlike English point six. In some situations it is customary to say cu "with" instead of virgulă. For example, medical staff might be heard stating the body temperature in words like treizeci și șapte cu cinci, meaning 37.5 °C.
Проценттер
Проценттер (%) және пермиллаждар (‰) la sută және la mie сөздерін қолдана отырып оқылады, мысалдардағыдай: cinci la sută (5%), nouă la mie (9‰). Проценттер үшін баламалы оқу 1% дегенді білдіретін нейтрлік%% есімін қолданады; алдыңғы мысал cinci%% болады.
Теріс сандар
Теріс сандар ағылшын тіліндегідей, бастауында минус сөзін қою арқылы аталады: -10 м минус zece metri.
Тарату сандары
Дистрибутивті сандар үлкен мөлшердің кіші, тең бөліктерге қалай бөлінгенін көрсету үшін қолданылады. Бұл сандар кардиналдық сан атаулары мен câte сөзін (немесе cîte, орфографиялық конвенцияға байланысты) қолдана отырып аталады, бұл шамамен "әрқайсысы" дегенді білдіреді, бірақ сөздердің басқа реті қажет. Келесі мысалдарда әр түрлі жағдайларда кейбір үлестіруші сандар көрсетіледі: Punem câte patru prăjituri pe fiecare farfurie. "Біз әр табаққа төрт-төрт торт қоямыз". Көшіріп алу. "Балалар екі-екіден жүріп жатыр". Біз үш топқа бөліндік. "Әрқайсысы үш адамнан тұратын топқа бөлініңіздер". Әр сыныптан екі-үш оқушыны сабаққа шақырдым. "Әр сыныптан екі-екі оқушының суреттері қойылды". Бұл нысандар әр топтағы бір балаға беріледі. "Мен әр топтағы бір-бір балаға өтінішхатты бердім". Әр топтан екі данаға арналған үлгілер бар. "Мен әр топтағы екі-екі балаға өтінішхат бердім".
Punem câte patru prăjituri pe fiecare farfurie. "We put four cakes on each plate." Copiii merg doi câte doi. "The children are walking two by two." Hai să ne despărțim în grupe de câte trei. "Let's split in groups of three each." Au fost expuse desenele a câte doi elevi din fiecare clasă. "The drawings of two students in each class were displayed." Am dat formularele câte unui copil din fiecare grupă. "I gave the forms to one child in each group." – Am dat formularele la cîte doi copii din fiecare grupă. "I gave the forms to two children in each group."