Кіріспе

Парагвайда футбол ең танымал спорт түрі болып табылады. Парагвай құрамасы сегіз рет әлем чемпионатында ойнап, екі рет Америка кубогының жеңімпазы атанды. Olimpia Asunción - бұл елдің ең табысты клубы, ол отандық және халықаралық жарыстарда ойнайды. Парагвай футбол лигалары төрт дивизионға бөлінеді. 2020 жылы Парагвайдың жоғары деңгейі IFFHS бойынша әлемде 8-орында тұрды.

Тарих

Футбол Парагвайға XIX ғасырдың аяғында келді. Мұның қалай болғаны туралы әртүрлі нұсқалар бар. Ең көп тараған есеп Уильям Пэйтс. Бұл жазбада негізгі дереккөз құжаттарының көп бөлігі бар (газет мақалалары). Бұл нұсқада футболды Парагвайға алғаш рет 1888 жылы Нидерландыдан Асунсьонға (Парагвай астанасы) көшіп келген голландиялық Уильям Паатс енгізді. Буэнос-Айреске сапар кезінде Паатс футбол сатып алып, оны Парагвай тұрғындарына таныс емес спорт түрін үйрету үшін Асунсьонға алып келді. Бастапқыда футболға тек "элита" (жоғары тап) қатысатын, бірақ ол көп ұзамай өте танымал болып, бүкіл ел бойынша барлық әлеуметтік таптағы адамдарға тез таралды. Тағы бір нұсқа Парагвайдағы футболдың пайда болуын 1886 жылы Боржа маңындағы аймақтағы жағдайға әкеледі. Мигель Анхель Бестард өзінің "Парагвай: Футболдың бір ғасыры" атты аутентикалық еңбегінде ағылшын теміржолшылары жергілікті парагвайлықтарға қарсы ойындарды қалай ұйымдастырғаны туралы әңгімелейді. Англия командасы Ұлыбританиядағы Ливерпуль клубына айқын құрмет ретінде "Эвертон" деп аталды. 1900 жылы Асунсьонның орталығында орналасқан Армас алаңында шағын турнирлер өткізілді. Турнирлердің үлкен табысына және ойындарға көп адам қатысқанына байланысты Паац 1902 жылы алғашқы Парагвай футбол клубын құруға шешім қабылдады, оны Olimpia Football Club деп атады (кейіннен Club Olimpia деп қайта аталды). 1906 жылы Парагвайдағы футбол клубтарының саны өсті және Парагвай футбол ассоциациясы (Парагвайдағы футболдың басқарушы органы) құрылды. 1910 жылы Парагвай өзінің алғашқы ұлттық құрамасын Аргентинаның Корриентес командасына қарсы ойнауға құрды, бірақ Аргентинаның ұлттық құрамасы Парана өзенінен суға қарай қайықпен көтеріліп, Парагвай ойнайтын алғашқы ресми халықаралық ойындарға Ассунсьонға бару үшін 1919 жылға дейін күтуге тура келді. Парагвай футбол ассоциациясы 1921 жылы КОНМЕБОЛ-ға, ал 1925 жылы ФИФА-ға қосылды. Футбол сол кезден бері өте өсті, және бүкіл Парагвайда bla лигасына қатысатын 1600 команда бар. Бұл командалардың әрқайсысы төменгі дивизиондардың әртүрлі деңгейлерін тазалап, бірінші дивизионға жолдама алуға тырысады. Парагвай футболының өсуі мен дамуы клубтық деңгейде және Парагвай ұлттық футбол құрамасының жетістіктерінен көрінеді. Ұлттық құрама сегіз рет ФИФА әлем чемпионатына қатысып, екі рет Копа Америка турнирінде жеңіске жетті және 2004 жылы Олимпиада ойындарында күміс медальға ие болды. Осы жетістіктер Парагвайды Оңтүстік Америкадағы Аргентина, Бразилия және Уругвайдан кейінгі төртінші ең табысты футболшы ел ретінде қалыптастырды. Клубтық деңгейде Олимпиа Асунсьон жалпы сегіз халықаралық турнирде, оның ішінде үш Копа Либертадорес пен бір Континентаралық кубок жеңіп алды. Парагвай тарихындағы ең маңызды және табысты футболшылар арасында Арсенио Эрико, Аурелио Гонсалес, Ромерито және Хосе Луис Чилаверт бар. 2016 жылы Роке Санта Круз ел тарихындағы ең үздік ойыншылардың бірі болып танылды.

Ұлттық құрама

Албирожа деген лақап атпен аталатын Парагвайдың ерлер құрамасы Парагвай футбол қауымдастығы (Asociación Paraguaya de Fútbol) бақылауында. Команда сегіз рет ФИФА әлем чемпионатына қатысып, 2010 жылы ширек финалға жеткен. Парагвай екі рет Америка Кубогының чемпионы атанып, 1953 және 1979 жылдары чемпион атанды. Олардың ең жоғары ФИФА әлем рейтингісі 8-ші (2001 жылдың наурызы) және ең төменгісі 103-ші (1995 жылдың мамыры). Парагвай 1996 жылы ФИФА рейтингінде жоғарылау үшін "Жылдың үздік қозғалысы" номинациясында екінші орынға ие болды. Команданың ең табысты кезеңі аргентиналық Герардо Мартиноның жаттықтырушылығында болды. Ол 2007 жылы Оңтүстік Американың Жыл жаттықтырушысы атанды және Парагвайды тарихта алғаш рет (2010 жылы) ФИФА әлем чемпионатының ширек финалына, сондай-ақ 2011 жылғы Америка кубогының финалына жеткізді. Парагвайдың ФИФА әлем чемпионатындағы бүкіл тарихында тек Карлос Гамара мен Хосе Луис Чилаверт қана 1998 жылғы жарыста All Star командасының құрамына таңдалды. Пауло да Силва команда үшін 148 матчпен ең көп кездесу өткізді, ал Роке Санта Круз 32 голмен барлық уақыттағы гол қақпашысы. Парагвайдың әйелдер құрамасы, сондай-ақ Альбиррожа деп аталады, сәл сәттілікке ие, ешқашан бірде-бір FIFA әйелдер әлем чемпионатына қатысқан емес, бірақ соңғы уақытта оның табысы өсті. 2022 жылғы Америка Кубогының әйелдер чемпионатында Парагвай 2006 жылдан кейін екінші рет жартылай финалға жетті, дегенмен бұл Парагвайдың 2023 жылғы FIFA әйелдер әлем чемпионатына қатысу мүмкіндігі бар немесе кем дегенде плей-офф кезеңіне өтуі мүмкін дегенді білдіреді.

Әйелдер футболы

Парагвай әйелдер футбол чемпионаты - Парагвайдағы әйелдер футболының ең жоғары деңгейдегі лигалық жарысы. Жеңімпаз Оңтүстік Америка Чемпиондар Лигасының Copa Libertadores de Fútbol Femenino чемпионатына қатысады. Жарысты Парагвай футбол федерациясы ұйымдастырады.

Суперклассико

Парагвайлық дерби немесе суперклассико - Олимпиа Асунсьон клубы мен Серро Портеньо клубы арасында.