Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мбеди а Мбонго - Камерунның көптеген сава жағалауындағы этникалық топтарының жалпы ата-бабасы. Әңгімелердің айтуынша, ол қазіргі Дуаланың солтүстік-шығысында орналасқан Пити деген жерде өмір сүрген. Сол жерден оның ұлдары Мбедин оқиғалары деп аталатын жағалауға қарай оңтүстікке көшіп кетті. Бұл қозғалыстар көптеген жағдайларда мифтік болуы мүмкін, бірақ антропологтар мен тарихшылар кейбір Сава ата-бабаларының 16 ғасырда жағалауға көшіп кетуінің ықтималдығын қабылдайды.
Mbedi a Mbongo is the common ancestor of many of the Sawa coastal ethnic groups of Cameroon according to their oral traditions. Stories say that he lived at a place called Piti, northeast of present day Douala. From there, his sons migrated south toward the coast in what are known as the Mbedine events. These movements may be mythical in many cases, but anthropologists and historians accept the plausibility of a migration of some Sawa ancestors to the coast during the 16th century.
Тарихилық және танымдық
Сава халқының ауызша тарихы бойынша Мбеди, Мбонгоның ұлы, қазіргі Дуаланың солтүстік-шығысында, Дибамба өзенінің бойындағы Пити қаласында өмір сүрген. Ол Боджонго, Дибонго, Эвале және тағы басқалардың әкесі болды. Әңгімеге байланысты әр түрлі себептермен Мбедидің ұлдары оны тастап, оңтүстікке, жағалауға көшіп кетті. Көбінесе бұл отбасылық қақтығысқа, мысалы, Мбеди мен Эвале арасындағы импорттық еуропалық матаға байланысты. Басқа бір аңыз бойынша, ұлдары жағалаудағы еуропалық саудагерлермен тікелей сауда жасағысы келген. Ұлдар оңтүстікке көшіп, әр түрлі жерлерде бөлектесті. Әр адам басқа ұлт тобының негізін қалаушы болды. Голландиялық саудагерлердің жазбаларына сүйенсек, Дуаланың алғашқы белгілі билеушісі - саудагерлер Моннеба деп атаған адам, ол 16 ғасырда Дуаланың қазіргі жерінде өмір сүрген. Арденер және басқалар Моннебаның шын мәнінде Дуала дәстүріне сәйкес Мбедидің немересі Еваледің ұлы Мюлобе болғанын айтады. Бұл Мбедидің өмір сүрген уақытын 16 ғасырдың аяғына қояды. Мбеди туралы әңгімелерде басқа негізін қалаушылар туралы оқиғалардың ешбір ерлігі жоқ. Сава этносының көптеген адамдарымен ортақ тағы бір тұлға - Джеки ла Нжамбе, бұл әуендік кейіпкер, ол, әрине, миф болып табылады. Сондықтан да тарихшылар мен антропологтар Мбедидің өмір сүргенін толықтай ықтимал деп санайды. Мбедидің ұлдарының көшіп кетуі, Мбедин оқиғалары деп аталады, күмәнді болып көрінеді. Саваның Мбедиден тарағандығы тек дуала халқының еуропалықтармен алғашқы қарым-қатынас кезінде және отарлау кезеңінде иелік еткенін көрсетеді. Дуалалар сол кездегі элита болған, сондықтан басқа халықтар Дуаланың шығу мифтерін қабылдап, Дуаланың негізін қалаушы Евале а Мбедидің ағалары арқылы туыстық қатынас орнатуы мүмкін. Олардың кейбіреулері, мысалы, бакури, баколе және лимба, дуалаға жақын тілдерде сөйлейді, сондықтан ұсынылып отырған туыстық қатынасты қабылдау қиын емес. Алайда, тіпті савалар да, олардың тілі басса мен бакоко тілдеріне көбірек ұқсайды, бұл гипотезаға кейбір мүмкіндіктер бере отырып, мбедиден шыққан деп мәлімдейді.
According to Sawa oral history, Mbedi, the son of Mbongo, lived at Piti on the Dibamba River, northeast of present day Douala. He was the father of Bojongo, Dibongo, Ewale, and several others. For reasons that vary with the tale, Mbedi's sons left him and migrated south to the coast. Often, this is ascribed to a family conflict, such as one between Mbedi and Ewale over imported European cloth. Another tale says that the sons wanted to trade directly with European merchants on the coast. The sons migrated south, parting company at various points. Each man became the founder of a different ethnic group. Based on records of Dutch traders, the first known Duala ruler was a man the merchants dubbed Monneba, who lived at the present site of Douala in the 16th century. Ardener and others suggest that Monneba was in fact Mulobe, the son of Ewale and grandson of Mbedi according to Duala tradition. This would place Mbedi's lifetime in the late 16th century. The stories about Mbedi lack any of the heroics of other founder stories. The only other figure who is shared by so many Sawa ethnic groups is Jeki la Njambè, an epic character who is almost certainly mythical. Therefore, historians and anthropologists find Mbedi's existence to be completely plausible. The migrations of Mbedi's sons, known as the Mbedine events, seem more questionable. The Sawa claims of descent from Mbedi may simply reflect the hegemony of the Duala people during early contact with Europeans and the colonial period. The Duala were the elites of the day, so other peoples may simply have adopted the Duala origin myths and claimed kinship through brothers of the Duala's founder, Ewale a Mbedi. Some of these, such as the Bakweri, Bakole, and Limba, speak languages closely related to Duala, so the proposed kinship is not difficult to accept. However, even Sawa whose language more resembles that of the Bassa and Bakoko claim descent from Mbedi, lending this hypothesis some feasibility.