Кіріспе
Сербиялық баскетболшы және жаттықтырушы Желько Обрадович (1960 жылы 9 наурызда туған) - Сербияның баскетболшы жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіби ойыншы. Сербияның баскетбол лигасының (KLS), ABA лигасының және Евролиганың "Партизан" клубының бас жаттықтырушысы. Еуропа баскетбол тарихындағы және НБА-дан тыс ең үздік жаттықтырушы ретінде танылған Обрадович өзінің 30 жылдық жаттықтырушылық мансабында жалпы 64 клубтық титул мен құрметке ие болды, оның ішінде бес түрлі клубпен тоғыз Еуролига титулы, сонымен қатар 18 Еуролиганың соңғы төртеуінде. Клубтық деңгейдегі жетістіктерінен басқа, ол Югославия ұлттық құрамасының (қазіргі Сербия) бас бапкері ретінде ірі кубоктарға ие болды, әсіресе 1997 жылғы Евробаскетте және 1998 жылғы FIBA әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды. Жеке жаттықтырушылық наградаларының ішінде екі рет FIBA Еуропалық Жыл жаттықтырушысы, үш рет EuroLeague Жыл жаттықтырушысы, төрт рет Грекия баскетбол лигасының үздік жаттықтырушысы, ABA лигасының маусым жаттықтырушысы, екі рет Түркиядағы жылдың менеджері, Грекиядағы ең жақсы спорт жаттықтырушысы және өмір бойы жеткен жетістіктері үшін Ивкович сыйлығы. 2008 жылы ол 50 ең үздік Еуролига қатысушыларының бірі болып танылды.
Željko Obradović (born 9 March 1960) is a Serbian professional basketball coach and former professional player who is the head coach for Partizan of the Basketball League of Serbia (KLS), the ABA League and the EuroLeague. Widely regarded as the greatest coach in European basketball history and outside the NBA, Obradović has won a total of 64 club titles and honours over the course of his 30 year long coaching career, including a record nine EuroLeague titles with five different clubs, along with 18 EuroLeague Final Four appearances. In addition to his success at club level, he has also won major trophies as head coach of the Yugoslavia national team (present day Serbia), most notably winning the gold medals at EuroBasket 1997 and the 1998 FIBA World Championship. Among his individual coaching awards, he has won two FIBA European Coach of the Year awards, three EuroLeague Coach of the Year awards, four Greek Basket League Best Coach awards, the ABA League Coach of the Season award, two Manager of the Year in Turkey awards, the Best Sports Coach in Greece award and the Ivković Award for Lifetime Achievement. In 2008, he was named one of the 50 Greatest EuroLeague Contributors, making the list as one of the ten head coaches that were chosen.
Ерте өмір
Обрадович 1960 жылы 9 наурызда Сербияның Чак қаласында дүниеге келген.
Борак Чачак (1978-1984)
Обрадович клубтық карьерасын Борак Чачактың жасөспірімдер жүйесінде баскетболшы ретінде бастады. 1977-1978 жылдар маусымында он сегіз жастағы Обрадович Борактың аға баскетбол командасының алғашқы тәсілін алды, ол маусымда Югославияның бірінші федералды лигасының алты ойындарында өнер көрсетіп, жалпы 3 ұпай жинады. Ақырында команданың бастапқы ойыншы-қорғаушысы ретінде өзін танытқаннан кейін, ол 1984 жылға дейін клубта қалды.
Партизан (1984-1991)
1984 жылдың жазында 24 жастағы Обрадович "Партизанға" қосылды. Оны "Партизанның" жаңа бас бапкері Мока Славнич пен вице-президенті Драган Кичанович әкелді. Обрадовичтің үшінші маусымында "Партизан" 1986/87 маусымда Югославия лигасының чемпионы атанды. Келесі маусымда олар 1987-88 жылғы Еуропа Чемпиондар кубогының төртінші кезеңінде ойнаған. Ақырында, олар 1989 жылғы Югослав кубогын және 1988-89 жылғы Корач кубогының чемпионы атанды. Партизанда болған кезінде Обрадович Югославияның жоғары деңгейдегі лигасының ең жақсы және сенімді ойыншыларының бірі болды.
Ұлттық құрама мансабы
Обрадович Югославияның юниорлық ұлттық құрамасының мүшесі болды. Югославияның 19 жасқа дейінгі ұлттық құрамасымен 1979 жылы FIBA 19 жасқа дейінгі әлем чемпионатында ойнады. Ол сондай-ақ Югославияның аға ұлттық құрамасының мүшесі болды. Югославияның аға құрама командасымен 1988 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында күміс медальді, 1990 жылғы FIBA әлем чемпионатында алтын медальді жеңіп алды.
Жаттықтырушылық мансап
Обрадовичтің кәсіби клуб баскетбол жаттықтырушысы ретінде ұлылығы оның жиырма сегіз жылдық бас бапкерлік мансабында иеленген атақтар жинағымен толық расталады, оның ішінде: 9 Еуропалық премьерлік деңгейдегі Еуролига чемпионаты (бес түрлі командамен жеңді), 14 Еуролига финалында, 18 Еуролиганың соңғы төртінде, екі Еуропалық кең орта деңгейдегі Сапорта кубогы чемпионатында және көптеген ұлттық лига чемпионаттары мен ұлттық кубоктарда.
Партизан (1991-1993)
Обрадовичтің жаттықтырушылық мансабы 1991 жылдың жазында кенеттен басталды, ол әлі де отыз бір жастағы белсенді "Партизан" ойыншысы болған кезде Югославия ұлттық құрамасымен 1991 жылғы Евробаскетке дайындалды. 1991 жылғы ұлттық құраманың капитаны - Дюшан Ивкович. Алайда, Поречтегі жаттығулар лагерін аяқтап, Германияның Дортмунд қаласында ертеңгі дайындық достық турниріне барудан бұрын Белградқа қайтып келгеннен кейін, Обрадовичті "Партизан" басшылығымен кездесуге шақырды. клуб президенті Радожика Никевич, вице-президент Драган Кичанович, сондай-ақ басқарма мүшелері Дьордже "Сиске" Чолович, Милорад "Микета" Дюрич және Драган Тодорич оны "Партизан" бас бапкері лауазымын алуға сендірді, бұл ойыннан бірден зейнеткерлікке шығуды білдірді. Бұл идеяны іске асыру үшін, дебютант бас бапкер Обрадович Югославия баскетболының тәжірибелі ақсақал мемлекет қайраткері, алпыс жеті жасар профессор Александ Николичтің басшылығымен жұмыс істеді. Сондай-ақ, техникалық директор ретінде бас кеңсеге тағы бір жаңа зейнеткер, отыз бір жасар Миленко Савович, Обрадовичтің "Партизандағы" көп жылғы серіктесі, 1990-1991 жылғы маусымда "Воеводина" командасында ойнаған. 1991-92 маусымда "Партизан" 1991-92 жылғы ЮБА лигасының тұрақты маусымда 20-2 есебімен жеңіске жетті. Плей-оффта олар финалға өтіп, "Красная звезда" командасына қарсы 3 - 0 есебімен жеңіске жетті. 1992 жылы Югославия кубогын жеңіп алды, финалда Боснияны 10570 ұтып алды. Еуропалық жарыстарда Обрадович жас құрама командасын 1991-92 FIBA Еуропа лигасының чемпионы атанды. Партизан халықаралық матчтарын Испанияның Фуэнлабрада қаласында өткізді. 1992-93 маусымда "Партизан" финалдық серияда 32 есебімен "Крвена звезда" командасынан екінші орын алды. 1993 жылғы Югославия кубогында финалдық ойында 10491 есебімен ОКК-Београдтан жеңілді.
Жовентут Бадалона (1993-1994)
1993 жылы Обрадович испандық "Жавантут" клубымен келісімшартқа қол қойды. Жовентутпен 1993-94 жылдары FIBA Еуропа лигасын жеңіп алды. Лига АКБ-да "Жовентут" 2414 есебімен 3-орынды иеленді. 1994 жылы "Копа дель Рей де Балонесте" "Жовентут" 1/4 финалда жеңіліп қалды. Алайда ол 1994 жылы Lliga Catalana de Bàsquet жеңімпазы атанды.
"Реал Мадрид" (1994-1997)
Маусым аяқталғаннан кейін Обрадович "Реал" клубымен келісімшартқа қол қойды. Бірінші маусымда "Реал" ACB лигасының чемпионы атағын қорғауға үлгермеді, 27-19 есебімен 3-орында қалды. 1995 жылы "Реал Мадрид" Кубогының 4-орынды иеленді. Алайда, ол 1994-95 FIBA Еуропа лигасының жеңімпазы атанды. 1995-1996 жылдары "Реал" бірде-бір жеңіс ала алмады. Лига АКБ-да Реал Мадрид 2812 есебімен 5-ші орынды иеленді. 1996 жылы "Реал Мадрид" Кубогының 3-орынды иеленді. Еуропа сахнасында Обрадович үшінші рет төртінші рет финалға қатысып, екінші рет Реал Мадридпен ойнады, бірақ үшінші орын үшін ойнаған ойында жеңілді. 1996-1997 жылдары Реал Мадрид ACB лигасында екінші орынды иеленді, сондай-ақ 1997 жылы Король Кубогының ширек финалында жеңіліп қалды. Еуропалық жарыстарда "Реал Мадрид" екінші деңгейдегі FIBA Saporta кубогына қатысып, ақыр соңында 7864 есебімен финалдық ойында "Верона" командасына қарсы жеңіске жетті. Маусым соңында Обрадович командадан кетіп қалды.
Бенетон Тревизо (1997 1999)
1997 жылдың жазында Югославияның бас бапкері ретінде Еуробаскет 1997 жеңіп алған Обрадович жоғары деңгейдегі клубқа көшті, итальяндық лига чемпиондары Бенетон Тревизомен келісімшарт жасады, осылайша НБА-дан Денвер Наггетстің жаттықтырушыларына көмекші ретінде қосылу туралы ұсыныс қабылдаған Майк Д'Антонидің орнын басады. Клубтың бас менеджері Маурицио Герардини бастамасымен сатып алынған, Бенетон тобының бас директоры Лучано Бенетонның бастапқы уайымдарына қарамастан, үш мәрте Еуролига жеңімпазы Обрадович орталық Željko Rebrača (ойыншы оны Партизан мен Югославия ұлттық құрамасында жақсы білген) және штурмгер Генри Уильямс бастаған құраманы қолға алды. 1997-1998 жылдары Тревизо "Серия А1" плей-оффын 3-2 есебімен Реджио Эмилиядан жеңіліп, ширек финалдағы сериядан шығып кетті. 1997-1998 FIBA EuroLeague, Тревизо финалдағы төртінші орынды жеңіп, 3-орынды иеленді. 1998-99 маусымда Тревизо "Варезеге" қарсы соңғы серияда 3:0 есебімен 1-ші орын алып, Серия плей-оффын аяқтады. Сонымен қатар, Тревизо финалда Валенсиядан 64:60 жеңіске жеткеннен кейін FIBA Сапорта кубогын жеңді.
Панатинаикос (1999-2012 жж.)
1999 жылдың жазында Обрадович "Панатинаикостың" бас бапкері болды. Клубпен алғашқы маусымда ол 1999-2000 жылғы Грекия баскетбол лигасын ПАОК Салоникиге қарсы финалдық серияда 3 - 0 есебімен жеңіп алды. 2000 жылы Грекия кубогының финалында Афинаның АЕК-інен 5957 есебімен жеңілді. Сондай-ақ, Панатинаикос 1999-2000 FIBA EuroLeague-ді Maccabi Tel Aviv-ге қарсы финалдық ойында 73-67 жеңіске жеткеннен кейін жеңіп алды. Бұл клубтың Еуропа лигасының екінші чемпионы болды. Обрадович 2012 жылға дейін Панатинаикоста болды, сол кезде команданы Еуропалық клубтық баскетболдың ең үздік клубына айналдырды, сонымен бірге клубты Грекияның ұлттық чемпионатында бірінші орында ұстады. Жалпы, Обрадович Панатинаикоспен бірге он бір грек лигасының чемпионы, жеті грек кубогы мен бес Еуролиганың (2000, 2002, 2007, 2009 және 2011) титулын жеңіп алды. 2007 жылы ол екінші рет бас бапкер ретінде (біріншісі 1992 жылы Партизанмен) көпшілік көңіліне ұнаған Үштік тәж чемпионатын жеңіп алды және Еуролиганың Жыл бапкері атағын жеңіп алды. 2009 жылы Берлинде ол осы жетістікті бас бапкер ретінде үшінші рет аяқтады. 2011 жылы ол жалпы 8-ші Еуролига кубогын жеңіп алды, ал 5-шісі Панатинаикос командасымен. 2011-2012 маусымда Грекия кубогын жеңіп алғанға қарамастан, Панатинаикос 2011-2012 маусымда Еуролигада 4-ші орынды иеленді, ал Олимпиакос Еуролига чемпионы атанды. Осы сәтсіздіктен кейін Панатинаикос Олимпиакосқа 3 ойыннан 2 есебімен жеңіліп қалды. 2012 жылдың маусым айында Обрадович 13 маусымнан кейін "Панатинаикостың" бас бапкері лауазымынан кететінін мәлімдеді.
Фенербахче (20132020)
2013 жылдың шілде айының басында Обрадович түрік клубы Фенербахчемен екі жылдық келісімшартқа қол қойды, бұл келісімшарт мерзімі бойынша таза табыс жалақысы 3 миллион еуроға тең болды. Бо МакКейлб пен Боян Богданович пен Эмир Прелджичпен бірге атақты бас бапкер Линас Клейза мен Неманья Бжеликаның атақты шабуылшыларын қосты. Ол сондай-ақ Лука Жорич пен Мелиха Махмутоглумен, сондай-ақ талантты жастар Омер Юрцевен және Кенан Сипахимен келісімшартқа отырды. Өзінің алғашқы маусымында Обрадович "Галатасарайға" қарсы финал сериясында 4-3 есебімен түрік лигасының чемпионы атанды. 2014 жылғы Түркия кубогының жартылай финалында "Фенербахче" "Пинар Каршыяка" командасынан жеңіліп қалды. 2013-14 жылғы Еуролига маусымында олар Топ 16 кезеңіне жетті. 2014-15 маусымда "Фенербахче" Түркия лигасының тұрақты маусымын 23-7 есебімен бірінші орынға аяқтады. Түрік лигасының плей-оффында олар жартылай финалдық серияда Karşıyaka Basket командасынан 31 есебімен жеңіліп қалды. Сондай-ақ, олар 2015 жылғы Түркия кубогының екінші орынды иеленді. 2014-15 жылғы Еуролига маусымында Фенербахче 2015 жылғы Еуролиганың төртінші финалына жетті, онда жартылай финалда жеңіліп, кейін 3-орын ойынында жеңіліске ұшырады. Еуролиганың төртінші финалына қатысу клубтың ұзақ тарихында бірінші болды. 2015 жылдың 25 мамырында, маусым аяқталғаннан кейін, ол "Фенербахче" клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. 2015-16 маусымда "Фенербахче" Түркия Суперлигасының тұрақты маусымда 246 есебімен екінші орынға ие болды. Түрік Суперлигасының плей-оффында "Фенербахче" лига чемпионы атағын жеңіп алды. Сондай-ақ, клуб 2016 жылы Түркия кубогын жеңіп алды. 2015-16 жылғы Еуролига маусымында олар 2016 жылғы Төртінші финалда ЦСКА-ға қарсы жеңілгеннен кейін екінші орынды иеленді. 2016 жылдың 18 қарашасында "Фенербахче" СК-нің басқарма мүшесі Озан Балабан "QNB Finansbank" клубының демеушілік рәсімінде Обрадович клубпен жаңа үш жылдық келісімшартқа қол қоятынын мәлімдеді. 2016 жылдың 3 желтоқсанында Обрадович клубпен келісімшартын 2019-20 маусымның соңына дейін ұзартты. 2016-17 маусымда "Фенербахче" Түркия Суперлигасының тұрақты маусымда 282 есебімен аяқтады және ақыр соңында бәсекелес "Бешикташ" командасына қарсы финал сериясында 40 есебімен жеңіп, лига чемпионы атанды. 2017 жылдың 21 мамырында "Фенербахче" "Олимпиакосқа" қарсы Еуролиганың финалдық ойынында жеңіске жетті, бұл клуб тарихындағы бірінші Еуролига чемпионы болды, сондай-ақ түрік командасы үшін де бірінші болды. 2017 жылдың жазында команданың негізгі ойыншыларының екеуі, Богдан Богданович пен Экпе Удох команданы тастап, НБА-ға көшті. 2017-18 маусымда "Фенербахче" Түркия Суперлигасының тұрақты маусымды тағы да бірінші орынға ие болды, 273 есебімен. 2018 жылғы Түркия кубогының жартылай финалында "Фенербахче" футболшысын "Анадолу Эфес" жеңімпазы жеңіп алды. 2017-18 жылғы Еуролига маусымында "Фенербахче" 2018 жылғы Еуролиганың төртінші финалына жолдама алды. Ақырында, олар финалдық ойында Реал Мадридке 80-85 есебімен жеңілді. Маусымның соңында "Фенербахче" Тофасқа қарсы 41 есебімен жеңіп, үшінші рет Түркия Суперлигасының чемпионы атанды. 2018-19 маусымда "Фенербахче" Түркия президенттік кубогының финалында "Эфеске" ұтылып, кейіннен 2019 жылғы Түркия кубогының финалында "Эфесті" жеңді. Сондай-ақ, олар Түркия Суперлигасының плей-офф сериясында Efes-тен 4-3 есебімен жеңілді. 2018-19 жылғы Еуролига маусымында клуб бесінші рет Еуролиганың төртінші финалына қатысып, 2019 жылғы Еуролиганың төртінші финалына жолдама алды, онда төртінші орынды иеленді. 2019-20 маусымда Фенербахче 2019-20 Еуролигасының тұрақты маусымдық есепте төменгі және ортаңғы орында болды. 28 турдан кейін олар 13-15 есебімен 8-орынды иеленді, бұл оларды ширек финалға жеткізді. 2019-20 баскетбол Супер лигасында, сондай-ақ мамыр айында сол себеппен тоқтатылған, Фенербахче 17-5 есебімен төртінші орында болды және ең нашар рекордтан бір ойын артта қалды Галатасарай. 2020 жылдың 23 маусымында "Фенербахче" Обрадович енді бас бапкер болмайтынын мәлімдеді, өйткені ол бір жылға жаттықтырушылықтан үзіліс жасағысы келеді.
Партизанға оралу (2021 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2021 жылдың 25 маусымында Обрадович "Партизан" клубымен үш жылдық келісімшартқа қол қойып, 28 жылдан кейін бұрынғы клубына оралды. 2021-22 жылғы Еурокубокта "Партизанды" үй алаңында "Бурсаспор" сегізінші финалда жойды, бұл сәтсіздік деп саналды, өйткені маусымның мақсаттарының бірі бәсекеге терең кіру болды. 2021-22 жылғы АБА лигасында "Партизан" өткен маусымдағы рекордын 9 жеңіске дейін жақсартты, 22-4 есебі бар. 2022 жылдың сәуірінде Обрадович 2021-22 тұрақты маусымдағы өнер көрсетуі үшін АБА лигасының машықтырушысы атанды.
Ұлттық құрамадағы жаттықтырушылық мансабы
Бұрын Душан Ивковичтің көмекшісі (1992-1995) болған Обрадович Югославияның аға құрамасының бас бапкері (1996-2000) болып жұмыс істеді. Югославия құрамасымен 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында күміс медаль, 1997 жылғы Еуробаскетте алтын медаль, 1998 жылғы FIBA әлем чемпионатында алтын медаль және 1999 жылғы Еуробаскетте қола медаль жеңіп алды. Ол сондай-ақ Сербия мен Черногория құрамасының бас бапкері болды (2004-2005). Ол Югославия СФР-нің ыдырауынан бері Сербия ұлттық құрамасының ең табысты бас бапкері болып табылады.
Көмекші стилі
Өзінің темпераментті әдісімен танымал, Обрадович көптеген жаттықтырушылармен бірге ұшу кезінде бағытты түзету қабілетімен бейімделу қабілетімен танымал. Ол жиі Pick and Rolls-қа ауыр жүйе қолданады, бұрыштар мен артқы пастарды пайдалануды назарға ала отырып, шабуылды ашуға және қорғаныстың қиындауына мүмкіндік береді. 2004 жылдан бастап Панатинаикоста ол орталық Майк Батисте мен ойыншы Димитрис Диамантидисті осы таңдау мен роллдің негізгі нүктелері етті. Бұл процесте Обрадович екі ойыншыны да дәстүрлі позициялардан - Диамантидисті соққышыдан күзетшіге және төмен комбо форвард Батистеге орталыққа көшірді. Осылайша кәсіби баскетболдағы алғашқы шағын доптарды орнатудың бірі үлкен нәтижелерге қол жеткізді. Сан-Антонио Спарс бас бапкері Грег Попович ұзақ уақыт бойы Обрадовичтің жаттықтырушылық стилін бағалап, оны жиі мақтап, "оның ойын ұрлағанын" мойындады. Өз кезегінде, Обрадович өзінің екінші машықтырушы машығымын өткізу алдында 2014 жылдың жазында маңызды бөлігін мезгілсіз өткізу туралы айтты.