Кіріспе
Хорват баскетболшысы және жаттықтырушысы Крешимир "Крешо" Ćosić (26 қараша 1948 жыл - 25 мамыр 1995 жыл) - хорват Югославиялық кәсіби баскетболшы және жаттықтырушы. Ол Бригам Янг университетінде колледждің үздік ойыншысы атанды. Ол Югославиядағы баскетболға революция жасады және әлемдегі алғашқы баскетболшы болып барлық бес позицияда ойнады. 1996 жылы Ćosić Наисмит мемориалдық баскетбол даңқы залына сайланған үшінші халықаралық ойыншы болды (ер адамдардың арасында екінші). Ол әлемдегі FIBA Еңбегі үшін орденін алған 62 адамның бірі. 2006 жылы ол Колледж баскетбол даңқы залына енгізілді, ал 2007 жылы FIBA Даңқы залының алғашқы мүшесі болды. Хорватия баскетбол кубогы және KK Zadar үй аренасы оның құрметіне аталды. Ćosić ХХ ғасырдың ең үздік хорват спортшысы екі рет деп танылды: Хорват спорт жаңалықтары және Хорват ұлттық теледидары тарапынан. Ćosić – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің көрнекті діни басшысы және миссионері, сондай-ақ Вашингтон қаласында АҚШ-тағы Хорватия елшісінің орынбасары болды.
Krešimir "Krešo" Ćosić (; 26 November 1948 – 25 May 1995) was a Croatian Yugoslavian professional basketball player and coach. He was a collegiate All American at Brigham Young University. He revolutionized basketball in Yugoslavia and was the first basketball player in the world to play all five positions. In 1996, Ćosić became only the third international player ever elected to the Naismith Memorial Basketball Hall of Fame (the second male player). He is one of 62 people in the world that received the FIBA Order of Merit. In 2006, he was inducted into the College Basketball Hall of Fame, and in 2007, he was also an inaugural member of the FIBA Hall of Fame. The Croatian Basketball Cup, and KK Zadar's home arena, are named after him. Ćosić was voted best Croatian athlete of the 20th century twice; by Croatian Sports News and by Croatian National Television. Ćosić was a notable church leader and missionary of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints, as well as the deputy ambassador of Croatia to the U. S., in Washington, D. C.
Алғашқы клубтық мансабы
Ćosić 1948 жылы 26 қарашада Загребте (Хорватия, Югославия) Анте мен Дарька Ćosić отбасында дүниеге келді. Ол Задар қаласында өсті, ал 1965 жылы «КК Задар» клубында кәсіби баскетбол ойнай бастады. «Задар» командасы сапында ол үш рет Югославия лигасында жеңіске жетті: 1965, 1967 және 1968 жылдары.
Колледж мансабы және НБА драфты
1968 жылдың жазында Ćosić фин ойыншысы Veikko Vainio-мен бірге еуропалық командада болды. Вайнио, Бригам Янг университетінің (BYU) студенті, оған колледждегі өмір туралы айтып, BYU Cougars командасында ойнауға шақырды. Ćosić бұл шақыруды қабылдап, 1969 жылы АҚШ-қа көшіп кетті. Оның колледждегі баскетбол карьерасы бойынша орташа көрсеткіші ойын сайын 18,9 ұпай және 11,8 допты қайтару болды. Ćosić BYU-да ойнаған кезінде BYU-дағы Marriott Center салынды, себебі Smith Field House көрермендердің өсіп келе жатқан санына шыдамады. Сондықтан Marriott Center туралы былай деуші еді: Стэн Уоттс салды, Marriott төледі, ал Крешо толтырды.
Клубтық мансабының соңғы кезеңдері
1973 жылы НБА драфтында Ćosić Лос-Анджелес Лейкерс командасы 5-ші раундта (жалпы 84-ші нөмірмен) таңдалып алынды. Ол НБА және АБА лигаларынан түскен бірнеше кәсіби ұсыныстан бас тартып, Хорватияға оралды, онда 1973 жылдан 1976 жылға дейін KK Zadar командасымен қайта ойнады. Югославияның клубтық командасына алғашқы американдық ойыншыны әкелу оның еңбегінің нәтижесі болды. Ол Даг Ричардсты Задарға шақырды. Содан кейін ол АШК Олимпия (1976–1978), Виртус Болонья (1978–1980) және Цибона Загреб (1980–1983) командаларында өнер көрсетті. Ćosić Цибонаның тұңғыш Еуропа кубогын жеңіп алуына көмектесті.
Ұлттық құрама мансабы
Ćosić 17 жасында Югославия ұлттық құрамасы сапында тұңғыш рет ойнады, оған бас жаттықтырушы Ранко Жеравица шақырғаннан кейін. 1967 жылы FIBA әлем чемпионатында күміс медаль жеңіп алды. 1968 жылғы жазғы Олимпиадада ол тағы бір күміс медальді иеленді. Ćosić ұлттық құрама үшін ең көп ойын өткізген (303) рекордты сақтайды және үш буын ойыншылардың құрамында болды, сондай-ақ Хорватиядағы ең көп баскетбол наградалары мен медальдарына ие. Барлығы, Ćosić төрт жазғы Олимпиада ойындарында өнер көрсетті: 1968, 1972, 1976 және 1980 жылдары Мәскеуде, онда ол командасын капитан ретінде алтын медальға жетеледі. Бұрын ол Югославияны 1970 және 1978 жылғы FIBA әлем чемпионаттарында алтын медальдарға жеткізген болатын.
Жаттықтырушылық мансап
Ол 1973 жылы БЮУ-дан оралғаннан кейін алғаш рет «Задар» командасын жаттықтырды. Бірақ, жаттықтырушы, клуб директоры және ойыншы болу оған тым ауыр болды. 1976 жылы ол «Любляна Брест» командасын жаттықтырды, сонымен бірге «Задар» клубының ойыншысы болды (екі команда да бір лигада ойнады). Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін, Ćosić жаттықтырушылыққа қайта оралды және Югославияның ұлттық құрамасын 1988 жылғы Сеулдегі жазғы Олимпиадада күміс медальға, ал 1986 жылғы FIBA әлем чемпионатында және 1987 жылғы Еуробаскетте екі қола медальға жеткізді. Ешкім оның пікірімен келіспесе де, Ćosić ұлттық құрамаға жас ойыншыларды енгізуге талаптанды және оларға алғашқы мүмкіндік берді, олардың ішінде: Дино Раджа, Владе Дивач және Тони Кукоч. Ол сондай-ақ, Дежан Бодироганың жас дарынын танып, оның мансабын бастауына көмектесті.
Дипломатиялық
1990 жылдардың басында Хорватия соғысы кезінде елге көмектесу үшін Ćosić жаттықтырушылық ұсыныстарды қабылдамай, бас тартты. Ол АҚШ-тағы Хорватия елшілігінде Вашингтондағы елшінің орынбасары болып тағайындалды. Сол кезде соғыс туралы қате пікірлерді түзетуге көмектесетін жалғыз адам осы болатын. Оның мықты байланыстары Хорватияға көмектесті және ол Хорватиядағы барлық этникалық топтар арасындағы бейбітшілік пен келісімді дамытуға қосқан үлесі үшін "Бостандық" сыйлығымен марапатталды.
Діндарлық өмір
Бригам Янг университетінде оқыған кезінде Цосич Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуіне өтті, және кейіннен ол посткоммунистік Хорватияда басшылық діни қызметкер ретінде қызмет етті. Оны шіркеудің ең танымал ғалымдарының бірі Хью Нибли суға батырып қабылдады. Цосич Югославияға да шіркеуді таныстырды. Ол Мормон кітабы мен Дін және Ғибраттарды хорват тіліне аударды. Ниблидің сөзіне қарағанда, Цосич оған: "Шіркеуге қосылмауымның жүздеген себебі бар, ал қосылуымның бір себебі бар – себебі ол рас."
Жазушы
Ол қайда барса да, кітаптармен толы чемодан алып жүретін. Ол қалыпты спортшы емес еді, оқып, талдап, жазбалар жасады. Ол әрқашан соңғы жаңалықтарды қолға алып, технологияға құмар болатын. Ол классикалық музыка тыңдайтын және театр мен өнерді ұнататын. 1980 жылдары ол өмірбаян жазуды бастады, бірақ оны аяқтаған жоқ. Оның қызы Ана 2019 жылдың мамыр айында оның жазбаларын хорват тілінде "Ойна, Сен, Тіршілік Ете" деген атпен жариялады. Кітап Ćosić-тің спорттық карьерасы және спорт туралы оның теорияларына терең үңілуді ұсынады.
Өлім
Баскетболдағы карьерасынан кейінгі жылдары, Ćosić АҚШ-та дипломат ретінде, Вашингтон қаласындағы Хорватия елшілігінде жұмыс істеді, сонымен қатар қазіргі елшілік орналасқан жерді алуға көмектесті. Ćosić 1995 жылы Мэриленд штатының Балтимор қаласында Ходжкин емес лимфомадан қайтыс болды.
Құрметтер
Хорватия Ұлттық баскетбол кубогы мен КК Задардың үй аренасы оның атымен аталады. Ол FIBA All Star ойындарына 6 рет қатысып, Еуропа құрамасының құрамында өнер көрсетті. Ол 4 медальмен FIBA әлем чемпионатының ең көп медаль ұтқан спортшыларының бірі. 1971 және 1975 жылдары FIBA EuroBasket турнирінің ең құнды ойыншысы (MVP) атанды. 1980 жылы Хорватияның "Жыл спортшысы" атағын жеңіп алды. 1983 жылы BYU Даңқ залына енгізілді. 1991 жылы FIBA-ның 50 ең ұлы ойыншысының бірі деп танылды. 1993 жылы Юта штатында "Бостандық сыйлығымен" марапатталды. 1994 жылы FIBA-ның "Еңбегі үшін орденімен" марапатталды. 1996 жылы Баскетбол Даңқ залына енгізілді. 2001 жылы Юта Баскетбол Даңқ залына енгізілді. 2002 жылы спорттағы өмірлік жетістіктері үшін Хорватияның марапатына ие болды. 2006 жылдың 4 наурызында Цосич BYU командасынан жейдесін зейнеткерлікке шығарған екінші баскетболшы болды (алғашқысы Дэнни Эйндж). 2006 жылы Колледж Баскетбол Даңқ залына енгізілді. 2007 жылы FIBA Даңқ залына енгізілді. 2008 жылы Еуролиганың 50 ең үздік ойыншысының бірі атанды.
Көрнекті орындар
Хорватияның бұрын Калиффи қамалы деп белгілі болған ескерткіші енді оның құрметіне оның атымен аталады. Задардағы Крешимир Ćosić спорт аренасы – Хорватиядағы ең көп мүмкіндіктерге ие спорт залы. Задардағы Крешимир Ćosić спорт аренасына қарай қарап тұрған мүсін бар. Хорватияның Загреб қаласында оның атымен аталатын алаң бар (Trg Krešimira Ćosića). Задар қаласында оның атымен аталған көше бар. Вуковар қаласында оның атымен аталған көше бар. Пашман аралындағы Доброполжана қаласында оның атымен аталған көше бар. Задарда оның бала кезінде баскетболмен айналыса бастаған жері – Мемориалдық баскетбол алаңы бар.