Кіріспе

Сербиялық баскетболшы (1966 жылы туған)

Жарко Паспаль (серб. кирилл. Жарко Паспаљ; 27 наурыз 1966 жылы туған) – Сербияның кәсіби баскетболшысы және спорт әкімшісі, қазір зейнеткерлікте. 1994 жылы Еуролиганың төрттігіндегі ең құнды ойыншы (MVP) атанды. Оның он алты жарым жылдық мансабы көбінесе Югославия мен Грецияда өтті, сондай-ақ НБА, Франция және Италия лигаларында қысқа мерзімді ойын көрсеткен. 2009 жылдан бері Сербия Ұлттық Олимпиада комитетінің вице-президенті қызметін атқарады. Паспаль 1991 жылы FIBA Еуропалық құрамасына шақырылды. Ұзақ жылдар бойы Югославияның ұлттық құрамасына тұрақты түрде шақырылып, бір FIBA Әлем чемпионатында, екі Олимпиада ойынында және төрт Еуробаскет турнирінде ел намысын қорғады. 1989 жылы Еуробаскеттің символдық құрамасына енді. 2018 жылы Еуропалық баскетболдың 101 ең үздік ойыншысы тізіміне қосылды. 2022 жылы Грекия баскетбол лигасының Даңқ залына енгізілді.

Ерте өмір

Паспалдың орманшы әкесі Йованның ағаш сату жұмысы оны Босния Краинасындағы Козара тауының етегіндегі туған ауылынан Плеевляға жеткізді, ол sr Ағаш өңдеу комбинатында (ŠIK Velimir Jakić) жұмысқа орналасты. Сол жерде ол жергілікті Милева әйеліне үйленіп, сонда қалды. Олардың алғашқы баласы, ұлы Дарко 1961 жылы, ал Жарко 1966 жылы туды.

Титоградтағы алғашқы күндер

Паспалж мансабын 1982 жылы бастады. 16 жасында ол «Будучност» клубының негізгі құрамына өтті, онда ол Здравко Радулович және Лука Павичевичпен бірге дарынды буынның бір бөлігі болды. Ол лигаға екі совет (Шарунас Марчулионис және Александр Волков) және тағы екі югослав (Дражен Петрович және Владе Дивац) ойыншыларымен бірге келді, оларды Sports Illustrated журналы «жасыл карта бес» деп атады. Олар сол кезде бүкіл НБА-да американдық колледж жүйесінен өтпеген бес ойыншы еді. Сондықтан олар Атлант мұхитының екі жағында да ерекше қызығушылық тудырды, себебі көпшілік әлемдегі ең жақсы лигада шетелдіктердің қалай өнер танытатынын білуге асықты. Паспалж команданың көмекші жаттықтырушысы Грег Попович арқасында «Спёрс» клубына келді. Попович 1989 жылдың маусым айының басында Батыс Германияның Дортмунд қаласында өткен дайындық турнирінде 23 жастағы шағын шабуылшыны байқады. Паспалждің ойыны ұнаған Попович, ойыншымен алғашқы байланысты Паспалждің ұлттық құрамасының жаттығу лагерінде бірге ойнаған, Луизиана штатында колледжде футбол ойнаған және ағылшын тілінде сөйлейтін Зоран Йованович арқылы орнатты. Попович «Спёрс» клубына келу туралы сұрағанда, Паспалж НБА-де баскетбол ойнау идеясы өте қиын және алыс көрінетіндіктен, ештеңе шыға қоймасына сенбегенін ашық айтса да, бірден қызығушылық танытты. Еуробаскет чемпионатын қорытындылағанда, Югославия құрамасы Паспалждің бес ойында барлығы 13,4 ұпай жинауының нәтижесінде алтын медальді жеңіп алды. Осы жеңістер Югославия құрамасына үлкен мәртебе әкелді. Дегенмен, «Спёрс» клубымен келісім бірнеше апта ішінде қолдастырылды, Паспалж Будвадағы жазғы демалысында болғанда Попович бір жылдық келісімшарт үшін 350 000 АҚШ долларын ұсынды, содан кейін келісімді ұзарту мүмкіндігі қарастырылды. Тіпті клубтың кете жатқан бас жаттықтырушысы Душко Вуйошевич те, клубтан кете бара жатқанда, Паспалжға жеке кеңес беріп, «Еуропадағы ең жақсы шабуылшы өз клубын осылай тастап кетуі дұрыс емес» деген себеппен ақы төлеуге кеңес берді. Оның ұмытылмас маусымының жарқын сәті 1990 жылдың 20 қаңтарында Денверде болды, онда ол 14 минут бойы алаңда тұрып 13 ұпай жинады. «Спёрс» клубы Паспалжді 1990 жылғы НБА плей-оффы басталар алдында үш күн бұрын құрамнан шығарды, себебі клуб басшылары тәжірибелі шабуылшы Майк Митчеллге орын жасағысы келді.

1991-92 жылғы маусым

1991–92 маусымда Паспальж, өткен жылы Грек лигасының 8-інші орынында қалған «Олимпиакос» командасын, Салоникидің «ПАОК» командасына қарсы плей-офф финалына шамадан тыс жігерлендірді. «Олимпиакос» 97–82 есебімен жеңілді, бірақ Паспальж 8/9 айып тастаудан, 12/20 екі ұпайлықтан және 1/2 үш ұпайлықтан 35 ұпай жинап, ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. Маусым бойы Паспальж орта есеппен ойын басына 33,7 ұпай жинады. Алғашқы ойынында ол командасының 67 ұпайының 38-ін соқты, нәтижесінде «Олимпиакос» жеті дүркін чемпион «Арис» командасын маусымның ашылу ойынында 67–59 есебімен жеңді (16/19, 8/19, 2/7). Бірнеше ойын өткен соң, Паспальж «Панатинаикосқа» қарсы ойында командасының ұпайларының жартысын соқты, 78–76 есебімен жеңіске жетіп, 39 ұпай жинады. Оның ең сәтті ойындарының бірінде «Паниониосқа» қарсы 94–83 есебімен жеңіске жетіп, 11/14, 13/22, 3/5 көрсеткіштерімен 46 ұпай жинады. Бас жаттықтырушы Иоаннидис басқарған, салыстырмалы түрде қарапайым құрамда ойнаған Паспальж, дерлік әр матчтағы маңызды ойыншы болды, ол кез келген бұрыштан және қашықтықтан ұпай жинай алатын, ал оның алыстан тастау қабілеті оның арсеналындағы ең қауіпті қару болды. Сол кездегі плей-оффтың күрделі топтық кезеңіндегі шешуші ойында, «Арисқа» қарсы, «Олимпиакос» финалға өтуге үміттенсе, Паспальж ойынның бірінші тоқсанында ұпай жинамады, бірақ сонда да 38 ұпай (16/17, 8/16, 2/5) жинап, «Олимпиакостың» 94–83 есебімен жеңіске жетуіне көмектесті. Паспальж «ПАОКқа» қарсы ойында 30 ұпай (11/13, 8/17, 1/3) жинады, бұл «Олимпиакостың» он жылдан бері алғаш рет титул үшін күресуге мүмкіндік берді. Алайда «ПАОК» «Олимпиакосты» жеңіп, чемпион атанды. Осы маусымдағы есімізде қаларлық басқа да ойындарға 39 ұпаймен «Панатинаикосқа» қарсы, 43 ұпаймен «АЕКқа» қарсы, ал Грек кубогының ширек финалында «Ариске» қарсы 40 ұпай соғу кірді, бұл оның командасы үшін 121–95 есебімен жеңілген ойындағы жалғыз жарқын сәт болды. Тағы бір ойында ол 22/22 айып тастаудан гол соқты, бұл 2015 жылға дейін сақталған тұрақтылық рекорды және Паспальждің кейінірек, күрт ату қабілетін жоғалтуымен қарама-қайшы болды. Ұлттық құрама сапында Паспальжға 1992 жылғы Барселонада өткен Олимпиада ойындарына қатысу мүмкіндігі берілмеді, себебі Югославия Федеративтік Республикасына санкциялар салынған болатын.

1992-1993 жылғы маусым

1992–93 жылғы Олимпиакостағы екінші маусымында Паспальж нығайтылған құрамның арқасында өркендеді (Вальтер Берри, Драган Тарлач, Милан Томич, Джоргос Сигалас және Франко Накичтің қосылуы) және Олимпиакос Грек лигасының чемпионы атанды. Олар 1978 жылдан бергі алғашқы чемпионатын жеңіп алды, қарсыласы Панатинаикоспен өткен даулы финалдық серияда. Паспальж плей-оффтың ширек финалында Арис клубына қарсы (онда 44 ұпай жинады – 9/10, 13/22, 3/4) және жартылай финалда ПАОК клубына қарсы өткен есімді қақтығыстарда үлкен рөл атқарды. Ол финалдық серияда да ең көп ұпай жинады, Олимпиакос бұл серияны өз алаңында ойнамай-ақ жеңіп алды. Паспальж ойынға орташа есеппен 25 ұпайдан берді, соның ішінде Салоникадағы Арис клубына қарсы өткен матчта 29 ұпай (66–50 есебімен), бұл Аристің ПАОК-тан басқа командаға қарсы дерлік он бір жыл және 129 ойыннан кейінгі алғашқы жеңілісі болды. Маусымның ашылу күні Дафни клубына қарсы өткен ойында ол мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 54 ұпай жинады, бірақ Олимпиакос бұл ойында 103–105 есебімен жеңіліске ұшырады. Сонымен қатар, шешуші плей-офф матчының соңғы секундтарында Францияның Лимож клубына қарсы ойында ол шекарадан өтіп кетіп, командасына 1993 жылғы Еуролиганың «Финал төрттігіне» жолдама алу мүмкіндігінен айырды. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, Паспальждің Дафни клубына қарсы жинаған 54 ұпайы грек баскетболының жоғары дивизионындағы 50 ұпайдан аспайтын соңғы көрсеткіш болып қала береді.

1993-1994 жылғы маусым

1993 жылғы жазғы трансферлік терезенің аясында «Олимпиакос» Рой Тарплиді шақырды, ол бірнеше мас күйде көлік жүргізу оқиғаларына қатысқандықтан НБА-дан қуылған және «Сато Арис» үшін жарқын маусымды аяқтаған еді. 1993–94 маусымында «Олимпиакос» Грекияда Лига және Кубок иегері атанды. Дегенмен, Паспалдждің ату көрсеткіштері жыл бойына күрт төмендеді, өйткені ол бұрынғыдан әлдеқайда тұрақсыз ойыншыға айналды, жарылыстармен немесе мүлдем ұпай жинамайтын қабілетке ие болды. Атап айтқанда, оның еркін лақтыру пайызы 86%-дан 50%-ға дейін құлдырады, бұл 1994 жылғы сәуірде Тель-Авивте өткен Еуролиганың «Төрттік» турнирінде ауыр жағдайға алып келді, онда Паспалж төрт секунд қалғанда шешуші еркін лақтыруды мүлтіді, нәтижесінде «Олимпиакос» финалда 59–57 есебімен «7up Joventut» клубынан күтпеген жеңіліс тапты. Паспалж Еуролиганың «Төрттік» турнирінің ең құнды ойыншысы деп танылды, бірақ дауыс беру финалдағы жартылай уақытта өтті, «Олимпиакос» жеңіске қадам басқандай көрінді. Алайда, ол командасының ең жоғары көрсеткіші – 22 ұпайға қоса, жартылай финалда «Панатинаикосқа» қарсы және финалда тағы 15 ұпай жинады, бірақ барлық ұпайларын бірінші жартыда соқты, 10 еркін лақтырудың 3-ін ғана дәлді және кейін грек телеарнасына соңғы еркін лақтыруды жасамас бұрын, ойынды сақтау мүмкіндігі үшін ұпай жинауы керектігін білгенін мойындады, бірақ ол мүлтіді. Бұл психологиялық кедергі Паспалджді мансабының соңына дейін мазалады. Бұл оның Еуропаның ең шебер атушыларының бірінен қарсыластардың қорғанысын бұзу үшін тәжірибесіне, айлакерлігіне және жылдам шабуылдағы шеберлігіне сүйенетін орталық шабуылшыға айналдырды. Ол өте талантты ойыншы болып қала берді, тәжірибесі мол, бірақ бұрынғы жылдардағы өмірлік күшін және спонтандығын жоғалтты, оның алыстан атуы көбінесе өте тиімді болған. 1994 жылы «ПАОК Бравоға» қарсы өткен плей-оффтың бесінші ойынында «Олимпиакос» сапындағы соңғы Грек лигасы ойынында Паспалж керемет өнер көрсетіп, 30 ұпай жинап, «Олимпиакосты» 70–65 есебімен қиын жеңіске жеткізді, соның арқасында серияда 3–2 есебімен жеңіске жетті. Бірқатар нашар ойындардан кейін, оның ату пайызы күрт төмендегеннен кейін, Паспалж 3/4 еркін лақтыру, 12/20 екі ұпайлық лақтыру жасады және бірінші жартыны аяқтау үшін үш ұпайлық лақтыру соқты. Бұл тұрақты ату оның есімдері қадағаланған алғашқы екі жылдағы көрсеткіштерін еске түсірді және 1-ші ойынның соңында 7 лақтырудың 1-ін ғана соққаннан кейін, Паспалж соңғы секундтарда екі еркін лақтыру соғып, трибуналардан және командаластарынан, тіпті қарсыластарынан зор қуаныш пен мереке күтті. «Олимпиакос» сапындағы соңғы ойынында, Грек кубогының финалында «Ираклис» клубына қарсы 17 ұпай (3/9, 7/13, 0/2) жинады және атуы тағы да нашарлағандықтан, соңғы еркін лақтыруын төменнен итеріп жіберді. Паспалж өзінің ату сенімділігінің кенеттен жоғалуын түсіндіруді көп рет сұрады және ол бір себепті анықтай алмады, бірде атуды жылдар бойы ешқандай қиындықсыз жасаған механизм деп атады, бірақ ол мүлтіді бастағаннан кейін өзін ату кезінде сұрақтап бастады. Телевизиялық кадрларда оның ату позыциясы айтарлықтай өзгергені көрінеді және себепсіз, оның ерекше лақтыруы мансабының кейінгі, тұрақсыз жылдарында одан да айқын болды. Алайда, Паспалж 1995 жылы өзі ойнаған ойындардың теледидардағы кадрларын ешқашан көрмегенін және бұл қателік болғанын мойындады, өйткені ол ату кезінде бірде қателік жасаған.

Панатинаикостың маусым

1994 жылдың тамызында Паспальдж Афинаның өзбек бәсекелесі Панатинаикосқа ауысып, сенсация тудырды. Жаз бойы Паспальдж бен Олимпиакос басшылығы арасындағы қарым-қатынас нашарлап, оның қарсыластарына кетуі Олимпиакос жанкүйерлерін ашуландырды. Клубқа трофейлерді жеңіп алуға құштар, Гианнакопулос ағайындарының фармацевтикалық бизнесімен қаржыландырылған, оның келісімі Панатинаикос үшін үлкен жетістік ретінде қабылданды. Жасылдар мансабының шарықталу нүктесіндегі ойыншыны ғана емес, сонымен қатар ең жақсы ойыншысын тартып алып, ең үлкен қарсыластарын әлсіретті. Сондықтан күтулер де жоғары болды – отандық лигада да, Еуролигада да сәттілікке жету маңызды міндет болды. Бас бапкер Эфтимис Киомуртзоглу, Никос Галис, Панайотис Джаннакис, Стойко Вранкович, Мирослав Печарски, Тиит Сокк, Айвар Куусмаа, Костас Патавукас, Фрагискос Алвертис және Никос Ойкономудан тұратын құрамға қосылған Паспальдж команданы үлкен жеңістерге жеткізе алатын маңызды ойыншы ретінде қарастырылды. Олимпиакос жанкүйерлері бұрынғы сүйікті ойыншысынан бірден бет бұрып, екі команда кездескен сайын оны мазақтады. Бұл бастапқыда Паспальджді қорқытты, себебі оның Панатинаикос сапындағы алғашқы ойыны Грекия кубогы аясында Олимпиакосқа қарсы өтті, бұл кездесу бейтарап алаңда – сол кезде 1500 адамға дейін сыйымдылығы бар Sporting мұз сарайында ойналды. Онда, екі команданың құмар жанкүйерлерімен толы ықшам аренада, ол өміріндегі ең нашар, ең қиын ойындарының бірін өткізді және 5 ұпай (1/2, 2/11, 0/1) жинап, Панатинаикос 42-40 есебімен қиын жеңіске жетті. Ал бір айдан кейін, Олимпиакосқа қарсы лигадағы алғашқы ойынында, Паспальдж ойынды үш қатарынан 3 ұпаймен бастады, бірақ кейін командасы 65-67 есебімен жеңілгенде, ол көзге түспеді. Алайда, қала ішіндегі трансфер Паспальдждің ойынындағы кемшіліктерді жасыра алмады және оның лақтыруы нашарлай берді. Оның еркін лақтыру көрсеткіші одан әрі төмендеп, көптеген ойында 50% төмен болды, ал үш ұпайлық лақтырулар сирек кездесті, бүкіл Еуролига маусымында сегіз әрекеттен тек біреуі сәтті аяқталды. Ол жаңа командасының ең көп ұпай жинаған ойыншысы болды, ойын басында 19 ұпай жинады, бірақ оларды Грек лигасының екінші орынынан және Еуролиганың жартылай финалынан асыра алмады, себебі екі жағдайда да Панатинаикос Олимпиакостан жеңілді, бұл тіпті Панатинаикос жанкүйерлерін де оған көңілі қалдырды. Олимпиакосқа қарсы лигадағы қайта кездесуде, Панатинаикос 74-72 есебімен жеңіске жеткенде, Паспальдждің маусымының жоғалып-төмендігін көрсететіндей, ол ойынды 8 ұпаймен жарқын бастады, содан кейін ұпайсыз қалды және ойынның соңғы минутына дейін ештеңе істемеді, содан кейін Панатинаикос жеңіске жеткізген соңғы бес ұпайды енгізді, бірақ ойынның соңында 3 секунд қалғанда еркін лақтыруды сәтті орындамады, бұл оның командасына Олимпиакосқа қарсы жеңіске жетуге қажетті көрсеткіштің артықшылығын жоғалтты. Паспальдждің Олимпиакоспен плей-офф финалындағы бес ойындағы өнері әсіресе көңіл көншітпеді, себебі ол 2 және 4-ші ойында 21 және 19 ұпай жинаса да (Панатинаикос өз алаңында ойнағанда), Олимпиакос аумағында өткен үш ойында 18 ұпай жинады, оның ішінде 3-ші ойында 4 ұпай және шешуші 5-ші ойында 2 ұпай ғана, бұл ойында Панатинаикос 45-44 есебімен жеңілді. Бұл 1995 жылы Афинада өткен Еуробаскетте айқын көрінді, екі клубтың жанкүйерлері де оны мазақтап, оның наразылығының үлкен бөлігін Паспальдждің Югославия құрамасының капитаны болуына байланысты болуы мүмкін, ол гректердің титул жеңісіне үмітін эмоционалды жартылай финалда тоқтатып қойды. Афиналық көрермендердің алдында кубокты көтеру Паспальдж үшін бірнеше қиын маусымнан кейін үлкен ақталу және сенімділік болды, ал шиеленістің босатылуы оның Василис Скоунтиспен киім ауыстыратын бөлмедегі сұхбатында байқалды, онда Паспальдж (ол кубокты қолына ұстап тұрғанда ирониямен) "Сен ешқашан Кубокты көтере алмайсың, Паспальдж, Паспальдж!" деп ән салғанда қуана қосылды.

Панион

1995 жылдың соңында Паспальдж команданы ауыстырып, "Реал Мадридке" өту туралы қауесеттердің негізсіз екені дәлелденген соң, Афинамадағы (Неа Смирни) "Паниониос Афисорама" сапында жаңа маусымды бастады. Бұл клуб кішкентай болғанымен, үнемі күтілмеген табыстарға жетіп, ұлттық құрамада оны жақсы білетін, көрнекті Душан Ивковичтің басшылығында ойнау бақытына ие болды. Ивкович Паспальдж үшін әкелік тұлғаға айналып, оның өзіне сенуін және жалпы ойын деңгейін жақсартты. Паспальдж шағын сериядағы жарқын ойындарының арқасында "Паниониосты" лигада үшінші орынға жеткізді, бұл оның екі жылдық сәтсіздіктен кейін қайтадан өрбуінің белгісі болды. Маусымның екінші ойынында Паспальдж "Перистериге" қарсы екі ұпайлық лақтырыстардың барлығын (8 рет) сұрыптап жіберді, бірақ 10/13 еркін лақтырыстан және бір үш ұпайлықтан 13 ұпай жинады, оның лақтыру қабілеті біртіндеп қалпына келіп жатқанын көрсетті. "Спортингке" қарсы өткен ойында ол 42 ұпай (11/16, 14/19, 1/2) жинады, бұл "Олимпиакостағы" екінші жылынан бергі ең жоғары көрсеткіші болды. Ал FIBA Korać кубогында "Боровица Румаға" қарсы өткен матчта 8/9 еркін лақтырыстан және 14/18 екі ұпайлықтан 36 ұпай жинады. Маусым бойы оның лақтыруы сенімдірек болды және ол сырттан лақтыру қабілетін қайтадан арттырды. Бұл 1996 жылы "Ираклейомен" өткен матчта толыққанды көрінді, онда ол алғашқы еркін лақтырысын сұрыптағанмен, келесі 15 лақтырысын дәл орындады. Мұндай нәтиже 1991 және 1992 жылдары қалыпты жағдай болған, бірақ 1994 және 1995 жылдары мүмкін емес еді. Бұл A1 плей-оффының жартылай финалында да көрінді, онда ол командасын "Панатинаикосқа" қарсы жеңіске қарай бастады және үш ойындық серияны 100% еркін лақтырудан (4/4, 3/3, 4/4) аяқтады. Сондай-ақ, 3-орын үшін өткен плей-оффта ол "Паниониосты" 27, 26 және 17 ұпаймен "ПАОКты" 3:0 есебімен жеңіске жеткізді.

"Атланта Хокс" клубына ауысудан бас тартты

1996 жылы Паспалдың жазы өте қарбалас болды. Жаңадан қалпына келген сенімділігі мен жағдайы 1996 жылғы Атлантада өткен Олимпиада ойындарында айқын байқалды, онда 30 жастағы Паспалдж финалдың бірінші жартысында 16 ұпай жинап, Югославия командасының нәтижесі 38–43 есебімен ғана артта қалды. Ол екінші жартысында Югославия командасымен бірге өнімділігін төмендетті, бірақ 19 ұпаймен үздік мергендер тізімінде көтеріліп, жақсы әсер қалдырды, бұл «Атланта Хокс» клубын оны қыркүйек айындағы маусымға дайындық лагеріне шақыруға итерді. Бұл Паспалдың бұрынғы «Паниониос» жаттықтырушысы Ивкович басқаратын «Олимпиакос» клубына қайта оралуға барғаннан кейін болды – бұл қадам Пирей клубының жанкүйерлерін қуантқан болар еді, олар Паспалдың клубты Еуропаның жетекші клубы деңгейіне көтерудегі жетістіктерін әлі де еске алатын. Алайда, Атлантадағы уақыты «Спёрс» клубындағыдан да қысқа болды. Лагерьге бір аптадан кейін ол келісімшартындағы кепілдік туралы баптан бас тарды және отбасылық мәселелерге байланысты Еуропаға оралды. Осылайша, НБА-ға қайта оралу жоспары сәтсіз аяқталды, ал оның кенеттен үйге оралу себебі Афинадағы әйелмен болған заңсыз қарым-қатынасының жарияланғаны болды. 1996 жылдың күзінде Паспалдж баскетболдан бас тартуды ойлап, денсаулығын қалпына келтіру үшін бірнеше ай спорттан үзіліс жасады.

Жарыс Париж

Паспальж Racing Paris командасымен келісім шарт жасады, құрамға Франция ұлттық құрамасының тұрақты ойыншылары Стефан Ризахер мен Ричард Дакури, бұрынғы НБА ойыншылары Дж. Р. Рид және Седале Треатт, сондай-ақ Паспальждің Югославияның бұрынғы ұлттық құрамадағы әріптесі Юре Здовц қосылды. Паспальж 1996–97 маусымын Парижде өткізіп, клубты 43 жылдан кейін алғашқы ұлттық титулға жеткізді. Осы кезеңде ол ойын сайын орташа есеппен 12 ұпай жинап, еркін лақтырудан 80 проценттен жоғары дәлдік көрсетті, бұл оның лақтыруға деген сенімділігі қайта оралып келе жатқанын көрсетеді.

Грекияға оралу: Арис

1997–98 маусымда Паспальдж Грекияға, екінші үйіне оралды және «Арис» клубымен келісім шарт жасасты. Бұл ұлы клуб 1980-ші жылдары қиын жағдайға түсіп, тарихындағы ең ауыр маусымдардың біріне қадам басып жатқан еді. А1 лигасына оралуы «Ларисаға» қарсы тамаша ойынмен белгіленді, ол 5/6, 6/13, 2/3 нәтижесінде 23 ұпай жинады, бұл Паспальдждің өзіне сенімділігін қайта тапқанын көрсетті. Паспальдждің бос лақтырулары, әсіресе, 1994 жылы статистикасының күрт нашарлауынан бері бұрынғыдан да тұрақты болды. 1997 жылдың күзінде Паспальдж есте қаларлық ойындар көрсетті, соның ішінде «Панатинаикос» клубын 63–56 есебімен жеңген үй матчында 18 ұпай (6/6, 6/9) және «ПАОК» клубына қарсы матч, онда ол «Арис» командасын бірінші турда 20 ұпаймен (2/2, 9/11) жеңіске жеткізді, ал чемпионаттың екінші турында тағы бір керемет өнер көрсетті. Ол бұрынғы клубтары «Олимпиакос» және «Панатинаикос» клубтарына қарсы да жақсы ойнады және 1990-шы жылдардың басындағыдай үш ұпайлық лақтырулармен қайтадан ұпай жинауды бастады. «Арис» жеңіп алған қайта матчта «ПАОК» клубына қарсы екі үш ұпайлық лақтыру осыны дәлелдеді, өйткені Паспальдж өзінің жас отандасы Пея Стояковичтен басымдық алды, ол НБА-да жарқын мансапты бастау үшін Грекияны тастап кетпеге дайын еді. «Олимпиакос» клубына қарсы, «Арис» экономикалық дағдарысқа ұшырап, көптеген ойыншылары клубты тастап кеткен кезде, Паспальдж команданы 82–76 есебімен жеңіске жеткізіп, 23 ұпай жинады. 1997 жылдың желтоқсан айының басында Корач кубогының ойынында 26 ұпай жинады. 1998 жылдың ақпан айында жарақат алып ойнаған Паспальдж командасын Грек кубогында жеңіске жеткізді, 12 ұпай (2/5, 5/10) жинады, бірақ оның көптеген командаластары біраз уақыттан бері жалақы алмағандықтан келесі күні клубты тастап кетті. Паспальдж қалып қойды, бірақ жарақат салдарынан ақпан айының ортасынан кейін ол сол маусымда қайтадан ойнамады, өйткені «Арис» турнир кестесінде төмен түсіп, А2 лигасына түсіп қалмас үшін қиындықпен күресті. «Арис» үшін Грек лигасындағы соңғы екі матчы «Перистери» клубымен 101–59 есебімен жеңіліске ұшырады, онда ол 4 ұпай жинады, содан кейін «Спортинг» клубын 72–49 есебімен жеңіп, 6 ұпай жинады, ал клуб үшін соңғы матчында (Корач кубогында) ол Римде жеңілгенде 18 ұпай (8/10, 4/10, 0/4) жинады.

Болоньядағы соңғы кәсіби кезеңі

1998 жылдың жазында Паспальдж жаңадан атанған Еуропа чемпионы «Киндер Болонья» командасына көшті, бұл қадамның «Болонья» командасының жұлдызы және Паспальдждің жақын досы Предраг Даниловичтің арқасында жасалғаны айтылды. Дегенмен, бұрынғы жарақаттары мен ұзақ жылдар бойы темекі шегу салдары оны қуып жете бастады. Дәрігердің кеңесі бойынша және бірқатар сәтсіз ойындардан кейін, ол желтоқсан айында командадан шығарылды. Отандық ойындарда ол орташа есеппен ойын басына 8,2 ұпай және 4 доптама жинады. Паспальдждің ең сәтті ойыны қазан айында «Римини» клубына қарсы өткен матчта 18 ұпай (2/3, 8/11) жинаған кезде болды. Ал кәсіби баскетболдағы соңғы ойыны 1998 жылдың 20 желтоқсанында «Веронаға» қарсы өткен кезде 13 минут бойы алаңда тұрып 7 ұпай (1/1, 3/4) енгізді. Осы кезеңде ол 1998 жылдың қазан айында «Олимпиякос» жанкүйерлерінің алдында «Еуролига» ойынында соңғы рет өнер көрсетіп, 2 ұпай (0/2, 1/5) жинады. Бірақ ол кезде Паспальдж өзінің бұрынғы деңгейіне жете алмады және ойын қарқынына ілесе алмады. Паспальдж сол кезде баскетболдан қанағаттанбады және қайта оралуға үміттенді. 1999 жылдың шілдесінде грек телеарнасына берген сұхбатында ол тағы да ойнауға ниетті екенін және процесті жеңілдету үшін грек азаматтығын алу мүмкіндігін қарастырып жатқанын айтты, себебі командалар ЕО емес ойыншылардың санын шектеуге тап болды. Алайда, ешқайсысы орындалмады. 2023 жылы грек телеарнасына берген сұхбатында Паспальдж ешбір команданың өзіне қызығушылық танытпағанын айтты. Баскетбол үшін трагедия – оның деңгейіндегі ойыншының 32 жасында кәсіби деңгейде өнер көрсете алмауы және спорттан кетуі болды. Бірақ Паспальдж үшін жеке трагедия әлі де алда еді. 14 жарым маусымдық кәсіби мансабын қорытындылағанда, Паспальдж көптеген кубоктар мен жеке наградаларды қамтитын табысты карьерасымен есте қалады. Оның ойынының ең ерекше жағы – ол жетілдірген, тепе-теңдігін жоғалтқан, ерекше стильдегі лақтыру техникасы болды. Бұл әдіс оған мансабының алғашқы кезеңінде өте пайдалы болды, бірақ кейіннен оны тастап кетті. 2015 жылдың қарашасында грек телеарнасына берген сұхбатына көрермендерден көптеген жақсы тілектер келіп түсті, олар Паспальджді екі онжылдықтан кейін де зор құрметпен еске алады. 2017 жылдың қыркүйегінде Паспальдж Пирейге және өзінің бұрынғы «Олимпиакос» үйіне Югославияның легендарлы жаттықтырушысы Душан Ивковичтің құрметіне өткен қайырымдылық ойынына қатысу үшін оралды және бұрынғы клубының жанкүйерлерінен құлшынас қарсылық алды.

Жастық шақ

Талантты Паспал, сол кезде «Будучност» жастар құрамасында ойнап жүргенде, 17 жасында Югославия ұлттық құрамасы жүйесімен танысты. 1983 жылғы жазда бас жаттықтырушы Русмир Халилович оны Батыс Германияның Тюбинген және Людвигсбург қалаларында өткен кадеттер арасындағы Еуропа чемпионатына елдің намысын қорғауға шақырды. Юре Здовц, Бане Прелевич, Мирослав Печарски, Иво Накич және Лука Павичевич сияқты жас ойыншылармен бірге құрамада болған Паспал, 14.6 ұпай жинап, команданың үздік мергені Ивица Мавренскиден (18.4 ұпай) кейін жақсы ойын көрсетті. Югославия жартылай финалда Грекияны, ал финалда Антонио Мартин, Айтор Гонсалес де Зарат және Рафа Жофреса басқаратын Испанияны жеңіп, чемпион атанды. Бір жыл өткен соң, 18 жасар Паспал 1984 жылы Швецияның Хускварна және Катринхольм қалаларында өткен юниорлар арасындағы Еуропа чемпионатына қайтадан шақырылды. Бұрынғы ұлттық кадет құрамасының мүшелері Мавренски, Павичевич, Здовц, Накич және Печарскимен, сондай-ақ Зоран Йованович, Велимир Перасович, Мирко Миличевич, Франхо Арапович және Ивица Журич сияқты жаңа ойыншылармен бірге ойнаған Паспал тағы да көзге түсті. Команда жартылай финалда КСРО-дан 19 ұпаймен жеңіліп, Испанияны жеңіп, қола медальді жеңіп алды.

Денсаулық сақтау мәселелері

2001 жылдың наурыз айында, кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін екі жылдан астам уақыт өткенде және 35 жасқа толуына жақын келгенде, Паспальдж Афинада достарымен ойындық футбол ойнап жүргенде жеңіл жүрек шабуына ұшырады. Не болғанын сезбей, Глифададағы үйіне қайтып келді. Футболдан кейін душ қабылдап тұрғанда, ол қатты шаршауды және өкпесінде күйдіретін сезімді сезіне бастады, сосын дәрігерге қоңырау шалды. Дәрігер оған өмір салтын түбегейлі өзгертуді, оның ішінде темекі шегуді тоқтатуды және спортпен байланысты физикалық белсенділікті ең төменгі деңгейге дейін азайтуды кеңес берді. Бір жыл өткен соң, 2002 жылдың жазында, ол тағы екі ұқсас жағдайды бастан өткізді, бұл ауруханаға жатқызуды және жансақтау бөлімінде болуды талап етті – алғашқысы 2002 жылдың маусымында Афинада, екі айдан кейін 2002 жылдың 18 тамызында Белградта, достарымен ашық ауада баскетбол ойнап жатқанда болды. Достары жылдам әрекет етіп, оны ауруханаға жеткізді, онда ол Белградтың Urgentni centar жедел жәрдем орталығының кардиология бөлімінде жансақтауға жатқызылды. 2005 жылдың қазан айында RTS телеарнасының «Ключ» бағдарламасында жүрек тамырлары мәселелері талқыланғанда, ол екі жүрек шабуы оны темекі шегуді тоқтатуға немесе өмір салтын маңызды түрде өзгертуге мәжбүрлемегенін айтты. 2007 жылдың қарашасында сол телеарнада берген сұхбатында («Balkanskom ulicom» бағдарламасы) ол әлі де темекі шегетінін мойындады, бірақ оны едәуір қысқартып, толығымен тастау процесінде екенін қосты. 2017 жылдың қарашасында Паспальдж Сан-Антониоға сапар барысында инсульт алғаны хабарланды. Біраз уақыт ауруханада жатқаннан кейін, Паспальдж Сан-Антонио Сперс командасының бас жаттықтырушысы Грег Поповичтің үйіне көшіп барды, онда оның бұрынғы командаласы Владе Дивац оны зиярат етті. Дивац ең қиын кезеңнің артта қалғанын, бірақ Паспальдж енді ғана қайтадан сөйлей бастағанын хабарлады.

Сербия мен Черногорияның сот отырысында рөлі

2004 жылдың басында ол Сербия мен Черногория ұлттық құрамасының команда менеджері болды, бұл қызметте төрт жылдық үзілістен кейін ұлттық құрамаға оралған бас бапкер Желько Обрадовичпен бірге жұмыс істеді. Паспалждың жұмысының ең маңызды бөлігі – бас бапкер мен ойыншылар арасында байланысшы ретінде әрекет ете отырып, қажетті атмосфераны құруға көмектесу болды. Бұрынғы ойыншының бұл беделі команда ішіндегі бұзылған қарым-қатынастарды жақсартуға септігін тигізер деген сенім болды. Паспалжға сондай-ақ, әртүрлі ойыншыларды, әсіресе НБА-да ойнағандарды ұлттық құрамаға шақырып, ойнауға көндіру міндеті жүктелді. Айыныштысы, оның осы лауазымдағы қызметі команданың соңғы жылдардағы ең нашар екі көрсеткішімен сәйкес келді: S&M 2004 жылғы Афина Олимпиадасында 12 команданың арасында 11-орынды алды, ал 2005 жылғы Еуропа чемпионатының ширек финалына (жарыс Сербияда өткен) іліге алмады. Екінші сәтсіздіктен кейін ол денсаулығына байланысты және әйелі мен қыздарымен көбірек уақыт өткізу ниетімен қызметтен кетті.

Кәсіпкерлік жобалар

Сонымен қатар, Паспалж бизнеске қатысып көруді шешті және Жаңа Белградтың 44-блогындағы амбициялы Аквапарк жобасына көп инвестиция салды. Құрылыс 2005 жылдың күзінде басталды. Бастапқы жоспар бойынша 2006 жылдың жазында ашылуы тиіс болған, бірақ бұл тым оптимистік болып шықты. Паспалж айтқандай, салтанатты ашылудың жаңа мерзімі 2007 жылдың жазына ауыстырылды, алайда ол да орындалмады. 2007 жылдың желтоқсанында ол жобадан бас тартып, оны Нови-Сад қаласындағы Genel компаниясы қабылдады.

Сербия Олимпиада комитеті

2009 жылдың ақпан айында Влад Дивац Сербия Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті болып сайланғаннан кейін, Паспалды өзінің орынбасары етіп тағайындады.