Кіріспе
Норвегия королевасы Ингеборг Норвегия королевасы (көне норвег тілінде Ingibjörg Hákonardóttir, швед тілінде Ingeborg Håkansdotter, норвег тілінде Ingebjørg Håkonsdatter; 1301 17 маусым 1361), Норвегияның королевасы және Швеция королевасы, Норвегияның королі Магнус пен Швеция корольдерінің кішілігі кезінде Норвегия (1319 27) және Швеция (1319 26) регенттік үкіметтерінде қызмет атқарған. 1318-1319 жылдары ол Швецияның іс жүзіндегі билеушісі болды, ал 1319 жылдан 1326 жылға дейін ол Швецияның алғашқы заңды әйел регенті болды. Оның Солтүстік Еуропа тарихындағы рөлі аса маңызды болып саналады.
Ingeborg of Norway (Old Norse Ingibjörg Hákonardóttir, Swedish Ingeborg Håkansdotter, Norwegian Ingebjørg Håkonsdatter; 1301 – 17 June 1361), was a Norwegian princess and by marriage a Swedish royal duchess with a position in the regency governments in Norway (1319–27) and Sweden (1319–26) during the minority of her son, King Magnus of Norway and Sweden. In 1318–1319, she was Sweden's de facto ruler, and from 1319 until 1326, she was Sweden's first de jure female regent. Her role in northern European history is considered of major importance.
Ерте өмір
Ингеборг 1301 жылы Норвегия королі Хокон V-нің Евфемия Ругенге үйленген жалғыз заңды қызы ретінде дүниеге келді. Бала кезінде ол Швеция королі Бергердің ұлы және тағайындалған мұрагері Магнус Биргерсонға тұңғыш рет айтты. Көп ұзамай саяси себептермен қыздың күйеуімен болған келісім бұзылып, 1305 жылы ол король Бергердің кіші інісі, оның бірінші күйеуінің ағасы, Эрик, Содерманланд герцогымен тұрмысқа шықты. 1312 жылы Ингеборг пен Эрик Ослода екі рет үйленді. Сол уақытта оның есімін алған туысы Ингеборг Эриктің ағасы герцог Валдемар Магнуссонға үйленді. Үйлену тойында оның анасы Евфемия патшайым (оның бұйрығымен) есімді өлеңдерін жариялады. Ерік герцог өлтірілмей тұрып, олардың екі баласы болды.
Герцог партиясының басшысы
Күйеуі мен қайын інісі түрмеге қамалғаннан кейін, ол және оның туысы мен қайын інісі Ингеборг Эрикстотир, күйеулерінің ізбасарларының басшылары болды. 1318 жылы 16 сәуірде екі герцогиня Ингеборг Кальмарда Дания герцогы Кристофер Холланд Самсо және Лунд архиепискобы Эскармен күйеулерін босату туралы келісім жасады және олар келіспегенше Швеция мен Дания патшаларымен татуласпауға уәде берді. Екі герцогиня күйеулерінің атынан берген уәделерін орындауға уәде берді. Сол жылы күйеулері қайтыс болғаны расталды.
Регенттік
Оның 3 жастағы ұлы Магнус VII Норвегия королі атасының өліміне байланысты Норвегия королі болып жарияланды. Ингеборг Норвегияда өзінің ұлының ресми регенті ретінде танылды. Көп ұзамай швед дворяндары Бигерді құлатып, жас Магнусты Швеция патшасы етіп сайлады, ал Ингеборг Швецияның номиналды регенті болды және Швеция үкіметінде орын және дауыс берді және титул: Ингеборг, Құдайдың мейірімімен, Хаоконның қызы, Швеция Корольдігінің герцогинясы. Герцогиня Ингеборг өзінің Варбергтегі резиденциясында өз сотын өткізді. 1318 - 1321 жылдардағы хаттар Швецияның қуатты адамдары жас жесір герцогинядан пайдаланып, оның жалғыз өзі және өзінің мөрімен, өздерінің пайдасына құжаттарын жіберіп, өлтірілген герцогтар Эрик пен Вальдемарды қолдағаны үшін және кішкентай Магнустың таққа құқығына өтемақы ретінде пайдаланғандығын көрсетеді. Ингеборгтың регенттік кеңестегі нақты орнын құжаттамаға байланысты дұрыс анықтау қиын. Оның одақтасы Матс Кеттильмундсон швед регенттік кеңесінің төрағасы болды. Норвегияның королі болған Магнус Норвегия кеңесінің қолдауымен Швеция королі болып сайланды. Ингеборг швед және норвегиялық кіші регенттік пен мемлекеттік кеңесте орын алған жалғыз адам болды. Ол өзінің билігімен автономиялы болған өз феодалдарының герцогинясы болды және олардың стратегиялық позициясына байланысты үлкен аумақтарды бақылаған көптеген қамалдар болды. "Ингбордтың ордадағы орны анық анықталмаған: ол патшаның анасы (Конгемор) болды, бірақ жесір патшайым болмады".
Сүйіктілер
Ол өзінің саясатын швед және норвегиялық кеңестер кеңесінсіз жүргізу және өз ұлының патша мөрін өз қалауы бойынша пайдалану үшін сынға ұшырады. 1320 жылы 1 қазанда ол Риганы ұлы үшін өз атынан қарыздардан азат етті. Ол өзінің жақтастарына көп ақша бергенімен танымал. Кнут Порсе күйеуінің қолдаушыларының бірі болды және Варберг губернаторы болып тағайындалды. Ингеборг өзін саясатына әсер етуі мүмкін деп ойлаған жас шетелдік ерлермен қоршады, олардың ішінде Канут ең танымал болды. 12 сәуір 1321 жылы швед кеңесі Норвегия кеңесі тарапынан шетелдіктер жасаған қылмыстар мен тәртіпсіздіктер туралы хабарлар келіп түскеннен кейін, Норвегия кеңесіне кеңес берді Ингеборгке тәжірибелі шетелдік жігіттерге қарағанда кеңестердегі тәжірибелі ерлердің кеңестеріне көбірек құлақ асуды кеңес беруді; шетелдіктерге швед кеңесіне мүше болуға және швед қазбаларының castellanships тыйым салатын заң жасалды.
Скания ісі
Ингеборг пен Кнут сол кездегі Данияның Сканнияны өзінің иелігінің бір бөлігіне айналдыруды мақсат етті. 1321 жылы Ингеборг қызы Евфемия мен Мекленбург герцогы Альберт ІІ-ге үйленді. Неке Мекленбург, Саксония, Холштейн, Рендсборг және Шлезвигтің Ингеборгқа Сканнияны жаулап алуға көмектесетіндігімен келісілді. Бұл Норвегияның кеңесінде мақұлданды, бірақ Швеция емес. Ингеборг шабуылды қаржыландыру үшін Швеция мен Норвегиядағы еркін саудамен кепілдік ретінде Стральзундтан қарыз алды. 1322-23 жылы Ингеборгтың Кнут қолбасшылығындағы әскерлері Сканияға шабуыл жасаған кезде, Мекленбург оны Данияға сатқан және одақ бұзылған.
Кеңестермен қақтығыс және күшінің төмендеуі
1322 жылы Ингеборг пен швед регенттік кеңесі арасында ашық қақтығыс басталды. Мемлекет кеңесі Ингеборгтың бұдан былай бүкіл кеңес мақұлдамайынша ешқандай бұйрығын қабылдамауға келісім жасады, ал жеке кеңесшілермен жасалған барлық келісімдер жойылды. 1323 жылы Ингеборг шарттарды қабылдауға және өзінің бірнеше стратегиялық қамалдары мен феондарын беруге мәжбүр болды. 1323 жылы 20 ақпанда Норвегияның регенттік кеңесі Ингеборгқа қарсы көтерілді. Ол патша мөрін дұрыс қолданбаған, Даниямен бейбітшілікті бұзған және шығындарды көбейткен деп айыпталды және регенттіктің басшысы ретінде ауыстырылды. 1323 жылдан кейін Ингеборгтың билігі кеңестердегі дауыспен бекітілгенге дейін шектелген, бұл іс жүзінде оны құлатты. 1326 жылы 14 ақпанда Ингеборг қарызын өтегені үшін бірнеше феодалды жерлерін тастап, Кнутты жер аударылуға жіберуге мәжбүр болды және швед регенттік кеңесіндегі барлық саяси биліктен айырылды. Алайда Норвегияның регенттік кеңесінде 1327 жылы 14 маусымда Норвегия мен Сондерджайланд арасындағы бейбіт келісімге оның қолы әлі де қажет болды. 1327 жылы 21 маусымда Ингеборг өзінің сүйіктісі Кнут Порскеге (өлген 1330), патшалық шеңберден төмен абыройлы адаммен үйленді. 1326 жылы Канут Дания королі Вальдемар III-нің вассалы ретінде Халланд герцогы болып, Ингеборгтың мұрагерлік иеліктерін иеленуіне рұқсат етілген болса да, оның жаңа некесі шведтердің және норвегтердің санының өсуінің тағы бір себебі болды. Ингеборгтың осы патшалықтарда өзінің үкіметтік билігін қолдануға рұқсат бермеді. Екінші некеде тұрған жылы Ингеборг Норвегия регенттік кеңесіндегі билігінен де айырылды.
Кейінгі өмірі
1329 жылы күйеуі Эстония герцогы болды. 1330 жылы ол 30 мамырда қайтадан жесір қалды, өйткені Кнутты өлтірді. Оның кіші ұлдары Халанд герцогтері болды. Оның үлкен ұлы 1332 жылы ересек болып, сол жылы Ингеборг шведтердің Сканнияға (осы 1360 жылға дейін) үстемдігін қамтамасыз етті. Екінші күйеуі қайтыс болғаннан кейін Ингеборг патшаның өмірінде маңызды орынға ие болды, бірақ оның оған қаншалықты әсер еткені белгісіз. 1336 жылы Ингеборга өзінің қызы Евфемия мен күйеу баласы Альберт Мекленбургті, Рудольф I, Саксония герцогы Виттенбергті және Генрих Холштейнді өзінің флотымен Стокгольмде ұлы мен оның әйеліне таққа отырғызуға қарсы алды. 1341 жылы Ингеборг және Холштейннің Генрих және Клаус графтары Шлезвигтің Вальдемары, Холштейннің Иоанны және Даниядағы Ганза лигасына қарсы соғысқа аттанды. Ингеборг сол кезде Даниядағы Калундборгта тұратын және сол жерде король Вальдемар IV-тің шабуылына ұшырады; екі жыл бойы аралас-тұрыс және келісімдер жасалып, мәселе король Вальдемарға қарсы шешілді, бірақ Копенгаген қамалы қайтадан иеленді. Патша Магнус Вальдемарға бейбіт келісім шартында Ингеборгқа берген уәдесін орындауын айтып, бейбітшілікке қол қойды. 1350 жылы ол өзінің кіші ұлынан Халанд герцогы атағы мен лауазымын мұра етті.
Мұра
Шведтік итальяндық Киелі Бриджит және Скандинавияның билік құрған королевасы Маргаретпен бірге Ингеборг Еуропа тарихындағы ең ерекше үш скандинавиялық тарихи әйелдердің бірі деп аталады. Ингебордың екінші некесі мен оның ұлы Хаоконның Норвегия тағына ие болуы туралы даулар Сигрид Унсеттің "Кристин Лаврансдаттер" романының маңызды бөлігі болып табылады.