Кіріспе
Ирландиялық саясаткер (1878-1972) ирландиялық белсенді Кэтлин Кларк (; Caitlín Bean Uí Chléirigh; 12 сәуір 1878 29 қыркүйек 1972) - 1914 жылы Ирландияда құрылған әйелдер жарымәскери ұйымы Cumann na mBan-тің негізін қалаушы мүшесі және 1916 жылғы Пасхалық көтерілістің жоспарларына қатысы бар өте аздың бірі. Ол Том Кларктың әйелі және Нед Дейлидің қарындасы болды, екеуі де көтеріліске қатысқаны үшін жазаланды. Кейіннен ол Тейхта Дала (TD) және Синн Фэйн мен Фианна Фейлмен сенатор, сондай-ақ Дублиннің алғашқы әйел Лорд-мэрі болды (1939-1941).
the Irish activist
Kathleen Clarke (; Caitlín Bean Uí Chléirigh; 12 April 1878 – 29 September 1972) was a founder member of Cumann na mBan, a women's paramilitary organisation formed in Ireland in 1914, and one of very few privy to the plans of the Easter Rising in 1916. She was the wife of Tom Clarke and sister of Ned Daly, both of whom were executed for their part in the Rising. She was subsequently a Teachta Dála (TD) and Senator with both Sinn Féin and Fianna Fáil, and the first female Lord Mayor of Dublin (1939–1941).
Ерте өмір
Кэтлин Дейли 1878 жылы 12 сәуірде Лимерикте Эдвард пен Кэтрин Дейлидің (туған аты О'Мара) үшінші қызы болып дүниеге келді. Ол танымал фениандық отбасында дүниеге келген. Оның әкесінің ағасы Джон Дейли, Лимериктің кейінгі мэрі, сол кезде саяси қызметі үшін Англияның Чатем және Портленд түрмелерінде қамалған болатын. 1896 жылы оның ағасы босап, Лимерикке оралды. Осы уақытта Кэтлин бұрын шәкірт болып жүрген кезде, парда жасау бизнесін бастаған болатын. 1898 жылы оның ағасымен бірге тұтқындалған Том Кларк босатылғанда, ол Лимерикке барып, қаланың бостандығын алды және Дейли отбасында қалды. 1901 жылы ол қаладағы жұмысын тоқтатты, өйткені ол 1900 жылдан бері сол жерде болған Томға қосылу үшін Америка Құрама Штаттарына көшіп кетуге шешім қабылдады. Олар 1901 жылы 16 шілдеде Нью-Йоркте үйленді және Бронксте де, Бруклинде де өмір сүрді. Олардың үш баласы болды. Клан на Гейл және Ирландиялық республикалық бауырластықта (IRB) байланыстары арқылы Том Кларк ұлтшылдық қызметке араласуын жалғастырды. Кэтлин АҚШ-та болған кезде Гейл лигасына қосылды және олар 1907 жылы қарашада Ирландияға оралды. Олар тұңғыш рет 55 Amiens Street-те, кейін 75a Great Britain (қазір Parnell) Street-те екінші дүкен ашқан.
Құман мен Мбан
1914 жылы ол Cumann na mBan-тің негізін қалаушы мүшесі болды. Күйеуі оған 1916 жылғы Пасхалық көтеріліске белсенді қатысуға рұқсат бермеді, өйткені ол оқиғалардың қалай өрбиетініне қарамастан бұйрық алды. Том Кларк Ирландия Республикасының жариялауына бірінші қол қойған адам болғандықтан, ол Пасхалық көтеріліске қатысқаны үшін өлім жазасына кесілді. Оның інісі Нед Дейли де көтеріліске қатысқаны үшін жазаға кесілді. Ол екеуіне де өлім жазасына кесілер алдында барып қайтты. Сол кезде Кэтлин жүкті болған, бірақ кейіннен баласынан айырылған. Ол Ирландияның тәуелсіздігі үшін ұзақ мерзімді күреске бел буды: "Басқа көтерілістер тек үмітсіздікті қалдырды, ал келесі ұрпаққа бостандыққа деген күш-жігер қалдырылды. Мен жағдайды жалғастыру үшін бар күш-жігерімді саламын, қандай да бір жолмен азаттық үшін күресті жалғастырамын, және оның көтеріліске ұшырауына жол бермеймін". Майкл Коллинз түрмеде олмен байланыс орнатқаннан кейін IRB желісін қайта құруға тырысты. Ол сондай-ақ, Сорша МакМахонның көмегімен Құтқарылу мейрамына байланысты отбасы мүшелері қаза тапқан немесе тұтқындалғандарға көмек көрсету үшін Ирландияның ұлттық көмек қорын құрды.
Синн Фэйн
Ол Синн Фэйннің мүшесі болды және 1917 жылы партияның атқарушы мүшесі болып сайланды. "Германиялық заговор" кезінде ол тұтқындалып, Холлоуэй түрмесінде он бір айға қамалды. Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде ол Дублиндегі республикалық соттарда округтік судья болып қызмет етті. 1919 жылы ол Дублин корпорациясының Вуд-Кей және Маунтджой палаталары үшін алдермен болып сайланды және 1925 жылы корпорация жойылғанға дейін қызмет етті. Ол сондай-ақ Ирландияның Ақ Кресті ұйымында белсенді болды. Ол 1921 жылы Дублин орта сайлау округінің сайлауында екінші Даилге Синн Фэйн Техта Дала (TD) ретінде қарсылықсыз сайланды. Ол 1921 жылдың желтоқсаны мен 1922 жылдың қаңтарында Даилде англо-ирландтық келісімге қарсы пікір білдірді. Ол 1922 жылғы жалпы сайлауда қайта сайланбады және Ирландияның Азамат соғысы кезінде Анти-Третиктік ИРА-ны қолдады. Осы уақыт ішінде оны Гарда Сихоана қысқа уақытқа қамауға алды, ал Дублиннің Д'Олиер көшесіндегі дүкеніне жиі рейдтер жасалды. Кейіннен Кларк Ирландия үкіметінен 1934 жылғы әскери қызмет пенсиясы туралы заңға сәйкес қызмет пенсиясын алуға өтініш берді және 1950 жылы 71/18 жыл қызметпен 1916 жылдың 1 сәуірінен 1923 жылдың 30 наурызына дейін Cumann na mBan-да қызмет еткені үшін D сыныбында марапатталды.
Фианна Фейл
1926 жылы ол Fianna Fáil-тің негізін қалаушы мүшесі болды және Cumann na mBan-дан кетуі керек болды. Ол 1927 жылдың маусым айында өткен сайлауда Дублин орта сайлау округінің Фианна Фейл мүшесі ретінде қысқа өмір сүрген 5-ші Дэйлге қайта сайланды, бірақ 1927 жылдың қыркүйек айында өткен сайлауда ол орыннан айырылды және оны қайта иеленбеді. Ол 1928 жылы Жозеф Конноллидің басшылығымен Сенат сайлауында тоғыз жыл бойы Файна Файл Сенатының Сенатқа (Сенат) алты сенаторының бірі болып сайланды. Ол 1936 жылы жойылғанға дейін Сенат мүшесі болып қала берді. 1930 жылы ол Роберт Бриско, Шон Т. О'Келли, Томас Келли және Оскар Трейнормен бірге Фианна Фейл үшін қайта құрылған Дублин корпорациясына сайланды. Ол 1939 жылдан 1941 жылға дейін Дублиннің бірінші Fianna Fáil Лорд-мэрі және бірінші әйел Лорд-мэрі болып қызмет етті. Ол Ирландия Конституциясына қарсы болды, өйткені оның бірнеше бөлімдері әйелдерді Ирландия Республикасының жариялауында берілген төменгі жағдайға қояды деп санады. Ханна Шихи Скеффингтонмен хат алысқаннан кейін ол өз сезімдерін баспасөзде жариялады. Нәтижесінде ол Fianna Fáil-те көптеген адамдар тарапынан сынға ұшырады және Томас Кларк Куманнан отставкаға шыққан кезде ол Fianna Fáil Ard Chomhairle (ұлттық атқарушы комитет) мүшесі болды. Ол бұған дейін 1935 жылы Сенаттағы Жұмыспен қамту шарттары туралы заң жобасына қарсы шыққан болатын. Ол ІІ дүниежүзілік соғыс кезінде Англияда ИРА-ның бомбалау науқанын қолдамағанымен, Ирландия соттары өлім жазасына кесілген ИРА адамдарына мейірімділік көрсетуді өтінді. Ақыр соңында бұл оның 1941 жылы Лорд-мэрлік өкілеттігі аяқталғаннан кейін партиямен толықтай ажырауына әкелді. Ол сондай-ақ жергілікті басқаруды орталықтандыруға және Сеан МакЭнти енгізген округтік және қалалық басқарушылардың күшейтілген өкілеттігіне қарсы болды. Ол 1943 жылғы жалпы сайлауда Фианна Фейл кандидаты ретінде қатысудан бас тартты.
Кейінгі өмірі
1966 жылы Пасхалық көтерілістің мерекесі аясында ол және басқа да тірі қалған туыстары Ирландия Ұлттық университетінің құрметті заң докторы дәрежесін алды. Көтерілістің еске алуына дейін ол сол кездегі taoiseach Seán Lemass-қа "1916 жылғы Жарлыққа қол қойғандардың жалғыз тірі жесірі ретінде мен көтеріліске дейінгі және кейінгі оқиғалар туралы қазір тірі кез келген адамнан көп білемін" деп жазды. Ол мерекелерде басты рөлді ойнағысы келді және оның күйеуі, Патрик Пирс емес, 1916 жылы Республика президенті болған деп айтты. Ол Пирс басқаларға тиесілі нәрсені алғысы келгенін айтты . Пирс бас қолбасшы деген атаққа қанағаттанған болар еді , өйткені ол менің итім сияқты қолбасшылық туралы біледі . Мен бұл мәселені көпшілік алдында көтеремін деп ойламаған едім, бірақ егер билік иелері Пирсті президент етіп жариялауға тырысса, мен көпшілік алдында қатты сөйлеуге мәжбүр боламын. 1968 жылы жазылған сұхбатында ол Роджер Кэсменттің "аристократиялық түрі" екенін және ол кез-келген қозғалысқа кіргенде, іс жүзінде, ол біздің көшбасшымыздың бірі, егер көшбасшы болмаса. Ол Ирландия туралы не біледі, ол әрқашан сол жерде болған. 1972 жылы Ливерпульдегі қарттар үйінде 94 жасында қайтыс болғаннан кейін, ол мемлекеттік жерлеу рәсіміне ие болды. Ол Дублиндегі Дианс Грандж зиратында жерленген. Ол Caitlín Bean Uí Chléirigh (Кэтлин, Кларк ханым) деп аталуды жөн көрді және оның ескерткішінде осы жазу бар еді. Оның немересі Хелен Литон оның естеліктерін редакциялады және оның өмірбаяны 1991 жылы жарық көрді. Баллибодағы көпқабатты үйдің есімі Кларк есімімен аталған, "Кэтлин Кларк Плейс".
Following her death aged 94 in 1972 at a nursing home in Liverpool, she received the rare honour of a state funeral. She is buried at Deans Grange Cemetery, Dublin. She preferred to be known as Caitlín Bean Uí Chléirigh (Kathleen, Mrs Clarke) and had this inscription on her headstone. Her grand niece, Helen Litton, edited her memoirs and her biography was published in 1991. An apartment building in Ballybough is named after Clarke, 'Kathleen Clarke Place'.