Кіріспе

399 ж. б. з. б. Спартадағы төңкеріс әрекеті, ежелгі Грекия Синадонның заговоры - Спартада б.з.б. 399 жылы Еврипонтид патшасы Агисила II (400 ж. б.з.б.) билік құрған кезде орын алған төңкеріс әрекеті. 360 жылы). Оның басшысы - Кинэдон (Κινάδων) болды, ол патшаның жансакшыларының сенімді мүшесі, бірақ толық азамат емес еді. Бұл заговор спартандық элитаның билігін бұзуға және лакедемондықтардың кең ауқымына құқық беруге бағытталған. Ұйымдастыру жұмыстары өте жақсы жүргізілгенімен, ақыр соңында ефорлар бұл жоспарды бұзған; олар қастандық жасаушыларды жазалап, Кинадонның өзі жазаланды, мүмкін, өлім жазасына кесілді. Бұл оқиғаның бірден-бір маңызды көзі - Ксенофонттың "Гелленика" кітабы, бірақ оны Полиен мен Аристотель де атаған.

Қастандықшылар

Синадон "денесі әдемі, рухы батыл" деп сипатталған, бірақ "тәуелсіз" (homoioi, сонымен қатар "тандастары" деп аударылады) жігіт еді. Ол төменгі дәрежелі болса да (аты аталмаған), патшаның жеке күзетшілерінің бірі болған көрінеді. Ол жоғары бағаланған және құрметке ие болған адам болған, сондықтан ол азаматтардың ең жоғары санатына (Спартиа) жатпаған. Оған қастандыққа гелоттар (феодалдық құлдар), неодамоидеи (жаңа азаматтар, бостандық алғандар), гипомеион (бағынышты азаматтар) және периокой (ауылдың шетіндегі қалаларда тұратын адамдар) қосылды. Оның ішінде тек Тайсамен деген көрнекі көруші ғана бар. Оның мәртебесі берілмеген.

Жер учаскесінің ашылуы

II Агесилаус патшаның және аты аталмаған көрнекі (Тейзамен? ), бұл белгілер өте жаман болып шықты. Ксенофонт көрнекі көрнекі "ең қорқынышты заговор" болғанын айтты. Бірнеше күннен кейін есімі аталмаған бір адам Синадонның заговорын ефорларға жариялап, ол Синадонды агораға ертіп келгенін, онда Синадон одан Спартиялықтарды 4 мыңға жуық жиналған халықтың ішінде санап беруін сұрағанын айтты. Осылайша, Синадон 40 адам ғана - патша, ефорлар, герузия және басқа да толық азаматтар - теңдестер екенін және бұл 40 адам саны жағынан едәуір аз екенін көрсетті. Ол сондай-ақ спартандықтардың көпшілігінің жауы екенін және сондықтан да олар заговоршылардың ықтимал одақтастары екенін айтты. Ақпарат беруші Синдонның өз қасына басқа да көптеген (жоғарыда аталған топтардың) қанағаттанбаған адамдарын жинағанын, олар да спартандықтарды жек көретінін, "бұл топтардың арасында спарталықтар туралы айтылған кезде, олардың ешқайсысы оларды шұрайлы түрде жей алатындығын жасыра алмағанын" айтты. Оның айтуынша, кейбір қылмыскерлер қару-жарақпен жабдықталған, ал қалғандарының қолдарына балта мен орақ сияқты қолдан жасалған қару-жарақтар болған. Ефорлар, бұл көтерілісті жеделдетеді деп қорқып, Кинадонды дереу тұтқындамады. Олар оны айла-шарғы жасап, Елеан шекарасына, Мессениядағы Аулонға, жіберді. Ол патшаның күзетші жасағының бір мүшесімен бірге жүрді. Қосымша ат әскері (hippeis) күш-жігер ретінде жіберілді. Ол Аулон қаласында тергеу жүргізіп, сонда басты заговоршылардың аттарын жариялады. Спартаға хабар жеткенде, олар тұтқындалды. Спартаға оралғанда, Синадон барлық серіктерінің атын атағанға дейін одан әрі тергеуден өтті. Содан соң Кинадон мен оның серіктерін байлап, мойнына орам салып, "қаланың айналасына айдап, қамшымен, таяқпен соққы берді". Оның төңкерістің себебін сұрағанда, Синадон Лакедемониядағы ешкімнен кем болмауы үшін деп жауап берді. Полиен осы оқиғаның қысқаша нұсқасында (жоғарыда келтірілген) ефорлар Аулоннан хабар алған кезде, олар "оның әлі де жоқ кезінде басқа да заговоршыларды өлтіруге бұйрық берді және осылайша олар ешқандай қарсылықсыз заговорды басады" деп қосты. Бұл ақпаратты қайдан алғаны, егер ол оны өзі ойлап таппаса, белгісіз.