Кіріспе

Біздің заманымыздан бұрын VI ғасырдың Магна Грекияның Кротон қаласынан шыққан күрескер Мило немесе Кротондық Милон (б.з.б. VI ғасырдың соңы) – ежегіт грек споршысы, Грек колониясы Кротонның тумасы. Ол алты рет Олимпиада жеңімпазы атанды: б.з.б. 540 жылы 60-шы Олимпиадада ұлдар күресінен бір рет, ал 62-ден 66-шы Олимпиадалар аралығында бес рет күрес чемпионы болды. Мило олимпиадалық спортшының қалыпты ең жақсы кезеңінен әлдеқайда кейін де жарысқа қатысып тұрды; 67-ші Олимпиадаға қарай ол 40 жастан асып кеткен еді. Ол сондай-ақ Пифия ойындарының көптеген додаларына қатысты. Оның тарихи тұлға екенін Аристотель, Паусания, Цицерон, Геродот, Витрувий, Эпиктет және Суда авторы сияқты көптеген классикалық авторлар куәландырды, бірақ оның айналасында көптеген аңызбарлар бар. Диодор Сицилиялық өзінің тарихында Милоның Пифагордың шәкірті болғанын, сондай-ақ 511 жылы Олимпиадалық гүлдерін тағып, арыстан терісін киіп, тоқмақ ұстаған Геракл сияқты киініп, Сибариттерді жеңген Кротон армиясына басшылық еткенін жазды. Осыдан кейін Сибариттер үш жүз мыңдық армиямен шайқасқа шықты. Кротондықтардың саны жүз мың ғана болды, оларға күрескер Мило басшылық етті, ол шайқастың басында өзіне қарсы тұрған қанатты жеңіске бұрып жіберді: өйткені ол жеңілмейтін күшке ие болды, оның күшіне сай батылдығы да жоғары еді, және ол алты рет Олимпиада ойындарында жеңіске жеткен еді; ол күресін бастағанда Олимпиадалық гүлдермен тәж киген, (Геракл сияқты) арыстан терісі мен тоқмақ ұстаған; соңында ол толық жеңіске жетті, және осыдан кейін оның отандастары оны зор құрметпен қабылдады. Милоның өлімі кеш итальяндық Ренессанс мүсіншілігінде танымал сюжетке айналды, ол 1900 жылға дейін жалғасты, мүсіншіге драмалық анатомиялық позада өнер шеберлігін көрсетуге мүмкіндік берді. Бұл Лаокон мен оның ұлдарының римдік тобының ықшамдалған нұсқасы болды.

Қуаттың жетістіктері

Ежелгі деректер мен аңыздар оның күш-қуатын көрсетуден үлкен ләззат алғандығын айтады. Ол бірнеше тәжірибелер көрсеткен: ол қолын созып, саусақтарын жайып, адамдарды кішкентай саусағын бүгіп көруге шақырды. Ол майланған темір дискіге тұрып, оны итеріп түсіруге шақырды. Ол бір қолына анар ұстап, басқалардан оны тартып алуға шақырды. Ешкім де оны ала алмады, және ол жемісті қатты ұстағанына қарамастан, ол зақымдалған жоқ. Ол Олимпиадаға дейінгі жылдары күн сайын жаңа туған бұзауды арқасында көтеріп жаттығу жасады. Олимпиада басталған кезде ол төрт жасар сиырды арқасында көтеріп алып жүрді. Ол толық бойы жеткен сиырды стадион бойына көтеріп, содан соң сойып, қуырып жеді.

Өлім

Аңыз бойынша, мұндай қаһармандық оның өліміне себеп болды. Оның күшін сынаған соңғы жағдай, ол елді аралап жүргенде, бір шаруаның балға мен көмекші құралдармен бір бөлік ағашты жаруға тырысып бағанынан келгенде болды. Майло қуанып, шаруаға ешқандай құралсыз, тек өзінің күшімен ағашты жаруға рұқсат сұрады. Шаруа Майлоның ұсынысына риза болып, Майло жұмыс істеп жатқанда тамақ әкелуге кетті. Майло дереу шаруаның қаққан жеріне саусақтарын тығып, ағашты жұлып алуға тырысты. Ол ағашты ашқанда, көмекші құралдар құлап, Майлоның саусақтары ішке қысылып қалды. Ағашты ашық ұстап тұрған құралдар болмағандықтан, Майло тырысқан сайын саусақтарын босата алмады. Ол шаруаның тамақпен оралып келуін сол жерде күтті. Аңыз бойынша, содан кейін қасқырлар немесе арыстан Майлоның жағдайын пайдаланып, оған шабуыл жасады.