Кіріспе

Галоовощы қышқылдар немесе ГАҚ - карбоксил қышқылдары, оларда бір немесе бірнеше галоген атомдары ультрақышқыл қышқылының метил тобындағы сутек атомдарының орнын алады. Бұл қышқылдардың жалпы химиялық формуласы: X^{1}X^{2}X^{3}C\sCO2H, x=1, мұндағы X - сутек немесе галоген, ал кем дегенде бір X - галоген. Моногалоацетті қышқылда (gadgadXCH2\sCO2H) бір галоген сутек атомын алмастырады: мысалы, бром-ацетті қышқылда (gadgadBrCH2\sCO2H). Сутек атомдарын галогендермен одан әрі ауыстыруы мүмкін, мысалы дихлорогумдық қышқылда (gadCl2CH\sCO2H) және трихлорогумдық қышқылда (gadCl3C\sCO2H). Галоовощ қышқылдары тазартылған ауыз судың, әсіресе хлорланған судың жиі кездесетін ластаушысы болып табылады.

Тазартылған судағы ластаушылар

Галоовощ қышқылдары (ГАҚ) суды хлорлау арқылы тазартудың жиі кездесетін қолайсыз өнімдері болып табылады. Ауыз судағы осындай дезинфекциялық өнімдерге көп жылдар бойы жоғары деңгейде әсер ету эпидемиологиялық зерттеулер бойынша бірқатар денсаулыққа зиянды әсерлерге әкеп соқты. ХАА суды хлорлау, озонмен немесе хлораминмен тазартудан кейін пайда болуы мүмкін, өйткені суды зарарсыздандыру процесіндегі хлор органикалық заттармен және суда аз мөлшерде броммен әрекеттесе алады. 2006 жылдың тамызында жарияланған зерттеуде ауыз судағы ААҚ-ның жалпы деңгейіне сақтау немесе қайнату әсер етпегені, бірақ сүзгілеу деңгейін төмендетуге тиімді екені анықталды.

Химиялық сипаттамалары

Электронегативті галогендер әсерінен пайда болатын индукциялық әсер көбінесе конъюгат негізінің теріс зарядын тұрақтандыру арқылы осы қосылыстардың қышқылдық деңгейін жоғарылатады.