Кіріспе

Рим форумындағы ғибадатхана Агриджентодағы ғибадатхана Римнің ежелгі қаласындағы Конкорд ғибадатханасы (Aedes Concordiae) - Рим құдайы Конкордияға арналған және Рим форумының батыс жағында салынған ғибадатханалар немесе ғибадатханалар сериясы. Ең алғашқы ғибадатхананы б. з. б. 367 жылы Маркус Фуриус Камилл ант еткен деп есептеледі, бірақ оны б. з. б. 218 жылы Л. Манлиус салған болуы мүмкін. Ғибадатхана б. з. д. 121 жылы қайтадан, сондай-ақ болашақ император Тиберий б. з. д. 7 және б. з. 10 жылдары қайтадан тұрғызды.

Тарих

Бір дәстүр бойынша, бірінші Конкорд ғибадатханасы Камилдың б.з.д. 367 жылы Lex Licinia Sextia кезінде берген антына байланысты, бұл заңды трибундар Гай Лициний Столо мен Люций Секций Латеранус қабылдады, бұл плебейлерге консулдықты ашты. Екі адам бірнеше жыл бойы кез-келген төрешілердің сайлануына кедергі келтірді, бұл бұйрықтардың қайшылықтарының бір бөлігі болды. Галлияның басып кіруіне қарсы диктатор болып тағайындалған Камил, өзінің патрициан Маркус Фабиус Амбуст, Столоның қайын атасы, қақтығысты шешу үшін заңға қолдау білдіріп, Конкордияға ғибадатхана салғызуды уәде етті. Камилдың антын Ливий атамайды, оның орнына ол б.з.д. Флавийдің әрекеттері сенаттың алдында қорлық болды, себебі ол мәселені олармен кеңеспей-ақ қолға алды, ал оның әлеуметтік жағдайы төмен болғандықтан: Флавий тек плебейлік болғандықтан ғана емес, ол бостандықта тұрған адамның ұлы болды және бұрын Апий Клавдий Кекустың жазушысы болды. Римнің бас діни қызметкері Понтификс Максимус Флавийге ғибадатхананы бағыштаудың дұрыс ережелерін үйретуге мәжбүр болды. Цицерон мен Плинийдің айтуынша, Флавий ғибадатхананы бағыштау кезінде эдил емес, жазушы болған, ал содан кейін бірден заң қабылданды, ол сенат немесе плебейлік трибуналардың көпшілігі рұқсат бермеген жағдайда ғибадатхананы бағыштауға тыйым салады. 121 жылы Гай Гракхты өлтіру Рим аристократиясы мен халықтық партия арасындағы қарым-қатынастың төмен нүктесін көрсетті, содан кейін бірден Люций Опимий Сенаттың тапсырысы бойынша Конкорд ғибадатханасын қайта құруды қолға алды, бұл оның іс-әрекеттерін татуласудың символды актісі ретінде киюдің шын жүректен шыққан әрекеті ретінде қаралды. Осы кезеңнен бастап ғибадатхана Сенат пен Арвал бауырластарының кездесу орны ретінде жиі пайдаланылды. Сенат отырысының екі маңызды отырысы, оның ішінде Цицерон өзінің төртінші Катилинарлық баяндамасын сөйлеген және Сеянды өлімге кескен тағы бірі Конкорд ғибадатханасында өтті. 7 жылға дейін ғибадатхана туралы аз естіледі, болашақ император Тиберий 10 жылға дейін жалғасқан тағы бір қалпына келтіруді қолға алған кезде, 16 қаңтарда құрылысты Аэдис Конкордия Аугустае, Августтың Конкордия ғибадатханасы ретінде қайта бағыштады. Бұл жаңа ғибадатхана көптеген өнер туындыларының мұражайы ретінде қызмет етті, олардың көпшілігін Плиний сипаттаған. Бұл әдемі коллекция негізінен грек өнерінен, соның ішінде Гестия мүсіні, бірнеше қола топтары мен белгілі грек суретшілерінің, соның ішінде Зевсис, Никиас және Теоростың панелдік суреттерінен тұрады. Ғибадатхана кейде императорлық дәуірде аталады, ал ол Гордиан I мен II-нің өлімінен кейін Пюпиен мен Балбин императорлар болып сайланғаннан кейін Сенат жиналған орын болуы мүмкін және б.з. 284 жылы өрттен кейін қайта қалпына келтірілген болуы мүмкін. Егер ол әлі де қолданыста болса, төртінші ғасырдың аяғында христиан императорларының қол астындағы жалған тәңірлерге табынушыларды қудалау кезінде жабылып қалған болар еді. Алайда ғимарат әлі де тұрды. VIII ғасырда ғибадатхананың нашар күйде болғаны және құлау қаупі төнгендігі туралы хабарланған.

Сәулет

Конкорд ғибадатханасы Луций Опимус республикалық кезеңінде салған, оның типтік төртбұрышты подиумы (40,8 м х 30 м) болды. Оның іргетасы мен қабырғаларының құрылысына қарағанда, бағаналы бөлменің сегіз коринфтік бағанасы бар екен. Конкордия Аугуста ғибадатханасының кейінгі құрылысы бұрынғы ғибадатхананы кеңейтіп, өзгертті. Капитолий төбесіндегі табулярийге сүйеніп салынған ғибадатхананың құрылымы осы жердің шектеулі мүмкіндіктерін ескерген. Мысалы, ғибадатхананың келер жері, pronaos сияқты, ені (45 м) тереңдігі (24 м) екі есеге жуық. Қауіпсіздік пен өркендеудің символы болған Геркулес пен Меркурий мүсіндерімен қоршалған ғибадатхананың кіреберісінің ұзын жағына дейін тік баспалдақпен көтерілді. Келланың мәрмәрден жасалған табанының бір бөлігі сақталған және онда бейбітшілік пен татулықты білдіретін Меркурийдің кадацеусы немесе таяғы ойылып жазылған. Педименттің басына үш мүсін орнатылған, олар Конкордты басқа екі құдаймен бірге, Пакс және Салус (немесе Секуритас және Фортуна) бейнелеген. Екі жауынгер, Тиберий мен оның інісі Друз, олардың екі жағында тұрды. Селланың қабырғасынан шығып тұрған, жалғастырған тұғырынан коринфтік бағаналар қатары көтеріліп, селланы әрқайсысында нишасы бар бөліктерге бөліп отырды. Осы бағаналардың басында екі-екіден қоян-қолтық қазылар орнатылған. Тек платформа ғана қалды, оның бір бөлігі Капитолийге дейінгі жолмен жабылады.

Басқа ғибадатханалар

Римдегі Форумдағы басты ғибадатхана империяның басқа жерлеріндегі құдайға арналған ғибадатханалардың үлгісі болған сияқты. Бұл ғибадатхананың көшірмесі 2002 жылы қала форумының қазба жұмыстары кезінде Испанияның Мерида қаласында табылды.