Кіріспе

Львовтегі электр трамвай желісі, Украина Львов трамвай желісі (Львівський трамвай, транслит. Lvivskyi трамвай) - Украинаның Львов қаласында орналасқан электр трамвай. Бұл Батыс Украинадағы екі трамвай жүйесінің бірі (екіншісі Винницада) және Украинадағы тар жолды трамвай жүйелерінің ішіндегі ең үлкені. 1880 жылдан 1908 жылға дейін трамвайлар ат тартылатын жүйелерді қолданды, 1894 жылдан кейін электр жүйесіне ауысты. Бұл қазіргі Украина аумағында ат сүйрейтін трамвай жүйесі бар бірінші трамвай, сондай-ақ Киев трамвайларынан кейін екіншісі электр энергиясын пайдаланады. Трамвай жүйесінің ең үлкен биіктігіне Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында қол жеткізілді, ол қаланың негізгі көлік жүйесі болған кезде; ХХ ғасырдың ортасынан бастап ол өз орнын біртіндеп жоғалтты. 2010 жылы трамвай қаладағы жолаушылар тасымалының 24,4%-ын құрады. 2022 жылдың 1 қаңтарына жүйеде "LKP Lvivelectrotrans" коммуналдық кәсіпорны басқаратын 8 бағыт болды. 2021 жылдың соңында 24 678 300 ақылы жолаушы (оның ішінде 2 785 623 студент) трамвай мен троллейбустардың қызметін пайдаланды. 2021 жылы трамвайлар 3,79 млн км көлік жұмыстарын орындады (көлік км). Жолдар мен байланыс желісінің ұзындығы 81,85 км (2022), ал маршрут желісі 99,1 км (2022). 2024 жылдың қаңтар айында 1 243 959 жолаушы сегіз трамвай бағытында тасымалданды. Болашақта трамвай Львовтегі негізгі көлік құралына айналады деп жоспарлануда.

Ат-трамвай

Львовте атпен тартылатын трамвайдың мүмкіндігі алғаш рет 1860-шы жылдардың соңында талқыланды. 1870 жылы Львов қаласында атпен тартылатын трамвай салу жобасын екі британдық фирма әзірледі, бірақ оны Львов қалалық кеңесі қабылдамады. Алайда 1878 жылы қоғамдық көлік болмаса, қала өркендей алмайтыны белгілі болғанда, қалалық кеңес трамвай салуға конкурс жариялады. Өтініштерді Бельгия мен Триест трамвай компаниялары ұсынды. Магистраттың құрған комиссиясы Триест трамвай компаниясын ("Societa Triestina Tramway") таңдады, ал келісімшартқа 1879 жылы 1 ақпанда қол қойылды. Осы алғашқы қадамнан кейін және 25 жыл жұмыс істегеннен кейін трамвай желісі қаланың меншігіне айналды. 21 мамырда құрылыс жоспары мақұлданды. 1879 жылы 25 қарашада сынақ сапары өтті. Сол жылдың 27 қарашасында "Львовская газета" газетінде жарияланған сипаттама мынау: "Ат сүйрейтін трамвай түскі уақытта Городец Янивская көшесіндегі депосынан Кеден алаңына және кері бағытта сынақ сапарға шықты. Осы мақсатта үш вагон деподан шықты: бірі жаз бойы ашық, екіншісі бір салонмен, ал үшіншісі жолаушы, екі сыныпқа бөлінген. Сынақтар біршама тегіс болды, бірақ жұмысшылар жолды мұз бен қардан тазалауды уақытында аяқтамағаны үшін сәл кешіктірілді. Украинадағы алғашқы трамвай Львовте 1880 жылы 3 мамырда ашылды. 5 мамырдан бастап жол ақысын төлеу енгізілді. "Дило" газетінде бұл туралы былай деп жазылған: "Львов трамвай 5 мамырда Митна алаңынан Фердинанд казармасына дейінгі жол билеттерінде көрсетілген дұрыс бағыт бойынша жолға шықты. Әр 9 минут сайын каретка казармадан шығады. Бес вагон күніне 19 рет жүреді, сондықтан 95 жолаушы машина тоқтаған бекеттерде отыра алады. Бастапқыда барлық трамвай вагондары күн сайын қатарынан толтырылған. Ақырында, көпшілігі қызығушылықтан отырды. Екі желі жұмыс істеді (негізгі темір жол станциясы) Городоцкая көшесі, Кедендік алаң және негізгі темір жол станциясы) Подзамче), ол жылына орташа есеппен 1 867 000 жолаушыны тасымалдайтын. 1889 жылы Австрияның Грац қаласында 105 ат, 37 жолаушы және 3 жүк вагоны жасалды. Олар қызыл жиекпен безендірілген, ақ жазулы "Львов трамвай" ("Трамвай Львовский") түстес қоңыр түсті. Жазда әр арбаны екі-екі жылқы тартқан, бірақ Городоцка және Шевченко көшелерінде арбаларды көтерілгенде үш жылқы тартқан, төмен түсетінде бір (оған сәйкес жол ақысы да әртүрлі болған). Қар жауғанда жылқы саны төртке дейін көбейеді. Орташа жылдамдығы 6,4 км/сағ. Жолдар 1000 мм ені бар еменменнен жасалған. Қызметкерлердің саны 70 адам. 1905 жылы 25 жыл бойы пайдаланылған ат тартылатын қалалық трамвай мәселесі бойынша келіссөздер басталды. Қалалық желі сатып алу туралы келісімге 1906 жылы 8 шілдеде қол қойылды, бірақ меншік құқығын беру 11 айға ұзартылды.

Бу трамвай

1888 жылы Львов темір жолының компаниясы Львов магистраліне бу трамвай құрылысының жобасын ұсынды. Бельжец темір жолының Львовтегі станциясы қазіргі Клепаров станциясының орнында болды. Ол кезде бұл қаланың шеткі бөлігі болды, ол орталыққа қоғамдық көлікпен байланысты емес, бұл темір жол жолаушыларына кедергі болды; сондықтан бу трамвайдың құрылысы бірінші кезекте олар үшін жасалған. Жобаға сәйкес екі желі салу көзделген: біріншісі Клепаров станциясынан Пиджамче станциясына Шевченко, Раппопорт, Джерельна, Пид Дубом және Турецкая көшелері арқылы өтуі тиіс еді. Екіншісі - Клепаров станциясынан Шевченко және Зализновна көшелеріне дейін, Черновцы станциясынан, Бандера, Нечуя Левицкохо, Витовский, Франко және Личаковский көшелерінен Личаков станциясына дейін. Булы трамвайдың идеясы Львовте кеңінен жарияланды, бірақ Львов Бельжек темір жолы қауымдастығының жобасы қалалық лауазымды адамдар тарапынан қолдау таппады. Екінші рет 1892-93 жылдары Львовте бу трамвай құрылысы көтерілді. Содан кейін Ипотекалық акционерлік банк Львов қалалық кеңеске Сент-Анна Шевченко көшесіндегі шіркеуден Янивке дейінгі желі салуға концессия ұсынды, бірақ бұл жоба іске асырылмады.

Электр трамвайдың пайда болуы

1893 жылы Львов магистраты электр трамвай желілерін және 400 ат күші (300 кВт) электр станцияларын салу үшін тендер жариялады, өйткені ат сүйрейтін трамвай енді аймақтың көбейіп бара жатқан көлік қажеттіліктерін қанағаттандыра алмады. Ол неміс фирмасы Siemens & Halske жеңіп алды, ол екі жыл бойы қалалық кеңес талап еткеннен кейін міндетті болды. 1893 жылы 23 наурызда жобаның бюджеті 880 000 кронаға бекітілді. Электр трамвай желісінің құрылысы 1893 жылдың қыркүйегінде басталды. 1894 жылдың 15 мамырында Львовтің "Дило" газетінде былай деп жазылған: "Львовте электр трамваймен түнгі сағат 1-ден 2-ге дейін және электр жарығы бар екі вагонмен сынақ жүрді. Бұл өте тиімді болды, өйткені дөңгелектердің астынан және сымдар бауларынан электр жарығы пайда болды Сол кешке көптеген қызықты оқиғалар болды 1894 жылы 31 мамырда Львовте Украинада екінші, Австрия-Мажарстанда төртінші болып электр трамвайдың тұрақты бағыты ашылды. Жолдың ұзындығы 8,3 км-ді құрады. Келесі бағыттар орындалды (қазіргі көше атаулары берілген): "Проспект Свободи (Львів) Степан Бандера көшесі (негізгі станция) " , "Азаттық даңғылы Иван Франко көшесі Стрийский паркі" және "Азаттық даңғылы Личаковская көшесі Личаков". Ашылу уақыты 1894 жылы Стрий саябағында өткен Львовтегі жалпы ұлттық көрмеге сәйкес келді. Львовта электр трамвайдың пайда болуына әртүрлі көзқарас танылды. Львовтегі Личак қаласында тұратын атпен жүретін трамвайшылар әйелдері алғашқы электр трамвайды қызанақ пен шіріген жұмыртқамен бомбалады. Илькам Лемкомның айтуынша, "жұмысынан айырылған жүргізушінің әйелі, белгілі бір Мисс Скоробецка, Львовтің бір беделді газетінде "трамвайға тиісті ым-ишаралармен орындауға физикалық тұрғыдан мүмкін емес ұсыныс жасады" деп жазды. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл әйелдің юбкасын тастап, трамвайға сүйеніп, оны бір жерде сүйіп алуға шақырғанын білдіреді ". 1896 жылы қала электр трамвай желісін және электр стансасын 1 680 000 кронаға сатып алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және соғыс аралығы

1914 жылдың қыркүйегінде орыс әскерлері Львовке кірді. Қалаға келген кезде (1915 жылдың 22 маусымына дейін) трамвай өз жұмысын жалғастырды. Осы кезде орыс тілінде "Трамвайды пайдалану" атты арнайы нұсқаулық жарық көрді. 1918 жылдың қарашасында Украина мен Польша соғысындағы қала үшін шайқас кезінде желі айтарлықтай зақымдалды, нәтижесінде 1919 жылдың мамырында қызмет тоқтатылды. 1922 жылдың 1 қазанынан бастап Польшадағыдай Львовтағы көліктер оң жаққа ауыстырылды. Осылайша бұрылыс жебелерін қайта орналастыру жұмыстары жүргізілді. 1923 жылдың күзінен бастап республика бойынша жалпы стандарттауға байланысты трамвайлардың бағыттары нөмірлермен белгіленді. 1925 жылы Богдановкаға желі салынды, Богдановка көшесіне құлату үшін Кулиш көшесі салынды. 1929 жылы "Темір жол станциясы Киев көшесі Франко көшесі" желісі ашылды. 1933 жылы көше осьтері бойынша трамвай желісінің жалпы ұзындығы 32,8 км болды. Трамвайдың басқаруында 119 автокөлік, 58 тіркемелі вагон және 5 қар тазалайтын вагон болды. Трамвай екі қоймадан, автокөлік жөндеу цехтарынан және жалпы қуаты 6540 кВт болатын екі тарту подстанциясынан тұрады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы 1 қыркүйекте Польшаға неміс шабуылдарының басында әуе шабуылы кезінде Гордоцкий көшесіндегі рельстер мен байланыс желісі бомбалау нәтижесінде зақымдалды. Бұл жерде трамвай қозғалысы тоқтатылды. Қыркүйек айының ортасынан кейін бүкіл қалада қызмет тоқтады. 1939 жылы 25 қыркүйекте Львовты Қызыл Армия басып алғаннан кейін трамвайлардың тұрақты жұмысы қалпына келтірілді. Кеңес өкіметі кезінде жаңа жоспарлар іске қосылды қолданыстағы желілерді кеңейту: Городоцкадағы көшелерді Богдановкадағы темір жолға, Шевченкадағы көшелерді темір жолға, Замарстыньевка көшесіне Городницкий көшесіне, сондай-ақ Личаковская көшесіне Пасична көшесіне жалғастыру. Неміс оккупациясы кезінде Львов трамвайлары жұмыс істей берді. Алайда, кейбір бағыттарда "Жалғыз немістер үшін" деген жазуы бар вагондар көрінді және басқа вагондар немістер үшін тізбекпен бөлінген бөлек орындықтармен жасалды. 1940-1941 жылдары автокөлік жөндеу шеберханалары жұмыс істеді, олар оккупация кезінде үш автокөлікті және 9 автокөлікті тіркемеде қайта жасады. Белгілі болғандай, оккупация кезінде трамвай әскери мақсаттарда пайдаланылды, атап айтқанда, тұтқындарды тасымалдау үшін тіркеме вагондар жасалды.

Кеңес дәуірі

1944 жылдың маусым айында қала үшін болған шайқастар кезінде трамвай зауытына қатты зақым келген. Оның қалпына келуі біртіндеп болды: соғыстан кейінгі алғашқы сапар 1945 жылдың 1 наурызында болды. КСРО мен Кеңестер одағының бақылауындағы коммунистік Польша арасындағы келісімге сәйкес поляктар қазіргі Батыс Украинадан шығарылды, ол Польшаның Екінші Республикасынан Украина КСР-іне қосылды. Осыған байланысты трамвай әкімшілігінің 400-ге жуық қызметкері (қызметкерлердің 80% -ы) жұмыстан кетті. Кәсіби қызметкерлердің жетіспеушілігіне байланысты трамвайдың қалыпты жұмысы тоқтатылды. Қызметкерлерді Львов темір жолының қызметкерлері, сондай-ақ Шығыс Украинадағылар арасынан жалдауға бастады. 1949 жылдың жазында барлық бағыттар қалпына келтірілді. Алайда, кейін ескі машиналар мәселесі туындады, олар 50 жыл бойы жұмыс істеді. Олар автосервистерде жаңғыртылды. Жаңа трамвайлар екі байланған вагоннан тұрады. Олардың ағаш бөлшектері металлмен ауыстырылды, есіктер пневматикалық қозғалтқыштармен жабдықталды, ал ашық сыртқы жерлер жабылып қалды. Көліктің жоғарғы бөлігі көк, төменгі бөлігі сары түсті. 1950 жылдың 1 қаңтарында Львов трамвай жолы 80 вагондардың, 185 жолаушылар вагонының (оның ішінде 59 тіркемелі көлік), 19 жүк платформасының және қар шашу машиналарының жалпы сыйымдылығы бар екі қоймадан тұрды. 1959 жылы Либерти даңғылы мен Мицкевич алаңы арасындағы жол троллейбустарға орын беру үшін тоқтатылды. Оның орнына қуыршақ театрының жанында айналым жол орнатылды. Троллейбус желілерін салуға байланысты трамвайлар келесі желілер бойынша тоқтатылды: Богдановкада ((1953), Кулиш көшесінде (1959), Зелена, Днепровская және Левицкий көшелерінде (1963). 1952-1953 жылдары Жовква жол ақысын алудан бастап No 2 трамвай қоймасына дейін (ет өңдеу зауытының жанында) жалғастырылды. 1950 жылдары трамвай паркін қайта жаңарту басталды. Бұрылу сақиналары жоқ аймақтарда жаңа бір бағыттағы вагондарды ( " шаттл қозғалысына " арналған емес) пайдалану мүмкін еместігіне байланысты Львов трамвай желісі Жоғарғы Қамалға (No. 12) және Иван Франко көшесінің жоғарғы бөліктеріне (No. 10) қараңыз. Содан бері маршруттардың ең аз саны алты болды. 1970 жылдары қала көптеген жаңа Tatra T 4SU және Tatra KT 4SU автомобильдерін алды, бұл 1970 жылдардан бастап көптеген агрегаттарды енгізуге әкелді (екі жаттықтырылған машинамен жүргенде). 1978 жылы жылына 400 күрделі жөндеуге арналған Львов трамвай троллейбустарын жөндеу зауыты жеткізілді. Ол Львовта ғана емес, Украина мен Ресейдің басқа қалаларында да қалалық көлік компанияларына қызмет көрсете бастады.

Жоғары жылдамдықты трамвай

1960 жылдары Львовтың перспективалық бас жоспарына жоғары жылдамдықты, ішінара жерасты трамвай құрылысы жоспарлары енгізілген. Оның дизайны 1970 жылдардың соңында басталды. Алғашында қаланың орталығында метроның шамамен екі шақты туннелін салу жоспарланған (практикалық түрде метротрамдар) және оларды жер үсті жолдарына қосу. 2,2 км ұзындықтағы бірінші туннельдің порталдары Пиджамче ауданында және Франко көшесі мен Снопковская көшесінің қиылысында салынуы тиіс еді. Бұл радиусқа екі метро стансасының құрылысы кірді: "Ескі қала" (Ескі базар алаңының жанында) және "Бірлестіру алаңы" (қазіргі Халытка). Ұзындығы 3,2 км екінші туннельдің порттары Сахаров көшесінің басында және Личаковская мен Мечников көшелерінің қиылысында орналасуы тиіс еді. Үш метро станциясы жоспарланған: "Университет", "Бірлестіру алаңы" және "Винник базары". Екінші қадам - үшінші туннельді Іван Франко алаңынан Цитадель, Бандера көшесі және теміржол стансасы арқылы Яневский зиратына дейін политехникалық институт, Кропивницкий алаңы және вокзалы бар жер асты станцияларымен салу. 1987 жылы жер үсті жоғары жылдамдықты желісінің бірінші бөлігі Сахаров көшесі мен Ғылым көшелерінің арасында салынды. Жер асты құрылыстары аулада алғашқы Потоцкий сарайының орнатылуымен басталды, бұл қоршаған ғимараттарға зақым келтірді. Осыған байланысты, сондай-ақ 1980-жылдардың соңындағы қаржылық дағдарыс, жоба тоқтатылды.

Қазіргі заманғы трамвайлар

2023 жылдың сәуір айына Львов трамвай желісі 8 желіден тұрады (оның 1-і көшелерді жаңартудан уақытша қызметтен шығарылған) 81 шақырым жолдарда шамамен 70 вагон бар. Бұрын нашар күйде болған көптеген жолдар 2006 жылдан бері қайта құрылды, ал кейінірек тағы да көп жолдар қайта құрылады. Көбінесе KT4 типті трамвайлар Чехияның ČKD Tatra Works компаниясы өндіреді. Ескі T4+T4 трамвайлары енді жұмыс істемейді. 1910 жылдан кейін салынған соғысқа дейінгі Gothaer Waggonfabrik автомобильдері тек техникалық қызмет көрсету және коммуналдық мақсаттар үшін қолданылады. 2000-2010 жылдары Львов бұрын Германияның Эрфурт, Гера және Берлин қалаларында пайдаланылған 50 күрделі жөндеуден өткен және жаңғыртылған ТАТРА КТ4 трамвайларын сатып алды. Бұл жаңа қосылымдар Львовтың трамвай тарихында 2013 жылдың тамызында енгізілген және қазір 9а бағытында жүреді. 100% төменгі қабатты трамвай Electron T5L64 бес бөлімнен тұрады, оны Львовтегі Electron компаниясының конструкторлары жобалаған. Жалпы, Львовта 16 электрон бар, сегіз T5L64 және сегіз T3L44. Қазіргі уақытта Lvivelectrotrans ЕҚДБ мен ЕИБ несиелерімен бірнеше даму жобаларын жүзеге асыруда. Атап айтқанда, 2020 жылы жаңа заманауи төмен қабатты трамвайлар сатып алу (2023 жылдың ортасына дейін жеткізу). Қазіргі кездегі жылжымалы құрамФотомодельАвтомобиль нөмірлеріҰзындығы, мОрындықтар саныӨндірісі жылыЖылы қабатКерегiшТатра KT4SU18.134197619880%66Tatra KT4D18.134197919870%27Tatra KT4Dm (бұрынғы Берлин)1188121718.133198019860%30Электрон Т3L441180118719.53520142016100%8Электрон T5L64117930.2562013100%101218122620212023Жалпы:141

Жолдар

Жоқ, жоқ. Кету нүктесіЖолау нүктесіNote1Полианка2Пасична көш. Коновальцкая көшесі, 3 Соборна алаңы. Аквапарк4Темір жол станциясыВернадское көшесі.6Миколаичука көшесі. Похулианка-Шевченка көшесі, 8-үй, Соборна кв. Вернадское көшесі, 9-шы Торфиана көшесі. Темір жол станциясы

Жүргізуші

2024 жылдың қаңтар айында трамвай желілерінде жолаушылар 1 243 959 сапар жасады, бұл Львов қаласындағы қоғамдық көліктердің барлық түрлерінде 8,389,072 сапардың жалпы санының 14,8% -ын құрайды ("Leocard", банк картасы, бір жолғы билеттер). "Privat 24" мобильді қосымшасы арқылы электрлік көлік маршруттарында тағы 470 637 жол жүру ақысы төленді, бірақ көлік түрлері бойынша бөлу туралы деректер жоқ. "Privat 24" төлемдерімен (трамвайларда шамамен 270 000) 2024 жылдың қаңтарында жалпы 1,5 млн сапар трамвай бағыттары бойынша жасалды деп болжау. Осыған сәйкес жолаушылар жылына 17-18 миллион рет трамвай желілерінде жол жүреді деп күтуге болады. Барлық PT операторлары жасаған жолаушылар саяхаттарының үлесі (2024 жылғы қаңтар) СаныӨлшемКоммуналдық ATP 14 457 67450,3Lvivelectrotrans (трамвайлар мен троллейбустар) 2 615 34029,5Uspikh BM Ltd.872 1199,8PJSC ATP 14630316 5743,6MIRA i K Ltd.308 5703,5Fiakr Lviv Ltd.289 4323,3Total8 859 709100% Кестеде Privat24 қосымшасы (трамвайлар мен троллейбустарда қол жетімді) төлеген сапарлар туралы деректер қамтылмаған, олар 470,637 сапарды құрады.