Кіріспе

Саксон осі (Oś Saska) - Варшаваның тарихи орталығындағы ерекшелік. Бұл Висладан Президенттік сарай, Краковский Предмисте, Саксон алаңы, Саксон сарайы, Саксон бақшасы, Любомирский сарайынан бастап Железный Брами алаңына дейін созылатын желі. Бұл идеяны алғаш рет Польшаның Август II ұсынды, ол француз стилідегі бақпен қоршалған үлкен патша сарайы салуды көздеді. Бұл жоспар Версаль сарайының барокколық дизайнына негізделген және қазіргі Варшава қаласының үлкен бөлігін қамту керек еді. Қаланың қазіргі бөлігіне атау берген негізгі тұжырымдама Саксон сарайының құрылысын қабылдады, оның ортасынан дәл өтіп жатқан бір ось бойымен екі жағына қарай созылған бақтар. 1713 және 1726 жылдар аралығында король осы аймақта 28 жер учаскесін сатып алды және Маттаус Даниэль Поппельманн мен Иоганн Кристоф Науманнды қала жоспарын жасауға шақырды. Алайда, қаржылық қиындықтар бұл жоспарды толық жүзеге асырмады. Саксон бақшасы мен Саксон сарайы салынды, бірақ Любомирский сарайының Плоц Желазная Брамидегі жоспарланған бұзылуы 1733 жылы Август қайтыс болғаннан кейін тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс және 1944 жылғы Варшава көтерілісі кезінде ось бойындағы барлық ғимараттарды немістер қиратты. Соғыстан кейін Саксон сарайы қайта салынбады. Алайда, бақ қайта жаңартылды және қиратылған Любомирский сарайы қайта тұрғызылды, бірақ 18-ғасыр схемасына сәйкес айналдырылды. Соңғы уақытта да Варшава университетінің кітапханасы Висла өзенінің төменгі жағалауындағы ғимараттар тізіміне қосылды.