Кіріспе
13531797 жылы Киелі Рим империясының мемлекеті қазіргі заманғы Люксембург герцогтығы (Люксембург;; Люксембург; ) Киелі Рим империясының мемлекеті, Люксембург әулие үйінің ата-бабаларының отаны. Люксембургтер 14 ғасырда Хабсбургтер патшалығымен бәсекелесіп, Орталық Еуропадағы ең басты саяси күштердің біріне айналды. Олар Чехия Корольдігіндегі Премислидтер әулетінің мұрагерлері болады, Венгрия Корольдігін иемденіп, төрт Киелі Рим императорының үлесін қосады, содан кейін олардың еркек мұрагерлер желісі аяқталып, Габсбургтер үйі 1364 жылы Брунн шартында екі үйдің бастапқыда келіскен аумақтарын алды. 1443 жылы герцогтік француз Валуа әулеті Бургундияның герцогы Филипп І-ге өтті, ал 1477 жылы Габсбург әулеті Австрияның эрцгерцогы Максимилиан І-ге үйленді. Бұрынғы Бургундия Нидерландының Он жеті провинциясы 1549 жылғы Прагматикалық санкцияда Киелі Рим императоры Карл V-дің интегралды одағына айналды. 1795 жылы француз революционерлері бұл жағдайды жойды.
the modern state
The Duchy of Luxembourg (Luxemburg; ; Luxemburg; ) was a state of the Holy Roman Empire, the ancestral homeland of the noble House of Luxembourg. The House of Luxembourg became one of the most important political forces in the 14th century, competing against the House of Habsburg for supremacy in Central Europe. They would be the heirs to the Přemyslid dynasty in the Kingdom of Bohemia, succeeding the Kingdom of Hungary and contributing four Holy Roman Emperors until their own line of male heirs came to an end and the House of Habsburg received the territories that the two Houses had originally agreed upon in the Treaty of Brünn in 1364. In 1443, the duchy passed to Duke Philip the Good of Burgundy of the French House of Valois, and, in 1477, by marriage to Archduke Maximilian I of Austria of the House of Habsburg. The Seventeen Provinces of the former Burgundian Netherlands were formed into an integral union by Holy Roman Emperor Charles V in the Pragmatic Sanction of 1549. In 1795, French revolutionaries ended this situation.
Герцогтікке дейінгі
Бұл аймақ туралы алғаш рет Юлий Цезарь өзінің "Commentarii de Bello Gallico" атты еңбегінде айтқан. Люксембургтің тарихи аймағы Рим провинциясы Belgica Prima-ға қарасты. Шығыс герман тайпаларының шабуылынан кейін Люксембург Франк империясының құрамына кірді. 843 жылы Верден келісімінің негізінде ол Лотарингияның Орта Франция провинциясының құрамына кірді. 880 жылы Рибемонт келісімінің негізінде ол ақыры Шығыс Францияға тиді. Қазіргі тарихшылар Люксембург сөзінің этимологиясын Лецзе сөзінен шыққан деп түсіндіреді, бұл қорған дегенді білдіреді, бұл римдік күзет мұнарасының қалдықтарын немесе ерте орта ғасырлардағы бастапқы баспананы білдіруі мүмкін.
Прото-Герцогство (9631353)
959 жылы Лотарингияны бөлу кезінде Люксембург аймағы Лотарингияның граф Палатин Вигериктің ұлы Арденн-Бар әулетінің Жоғарғы Лотарингия герцогы Фридрих I-ге өтті. 963 жылы герцог Фридрих I-нің кіші інісі, граф Зигфрид Трирдегі Сент-Максимин аббатханасының абысы Викерден жер сатып алды. Бұл жер ескі жоғары неміс тіліндегі Люцилинбурхук (көбінесе "кіші қамал" деп аударылады) атауымен қираған (егерде римдік болса керек) бекініске негізделген. Кейінгі жылдары граф Зигфрид осы қираған жерлерге жаңа қамал салып берді, ол кейіннен Бок-Файлс деп аталатын жартаста тұрды. Бұл қамал Реймс, Арлон және Трир қалаларын байланыстыратын ежелгі римдік жолдың бір бөлігін басқарды және сауда мен салық салуға кейбір перспективалар ашты. Осы жаңа құрылысқа қарамастан, Зигфрид пен оның тікелей мұрагерлері қаланы негізгі резиденциясы етпеген көрінеді. Люксембургтің тарихы осы қамалдың құрылысынан басталды. Келесі жылдары жаңа қамалдың айналасында шағын қала мен базар өсті. Алғашқы тұрғындар граф Зигфридтің қызметшілері және Сент-Михаэль шіркеуінің дінбасылары болған. Көп ұзамай бұл елді мекенді алғашқы, жартылай қала қабырғасы мен ор салу арқылы қосымша қорғаныс алды. Бок-Фильс және Рим жолындағы шағын қаладан басқа, Альзетте аңғарында (бүгінгі Грунд кварталы) тағы бір елді мекен құрылды. 1083 жылы бұл төменгі қалада екі шіркеу, Альзетте және Петрусс өзендерінің екі көпірі болды. Қала тұрғындары балық аулау, нан пісіру, ұнтақ тарту сияқты түрлі кәсіптермен айналысқан. Сол жылы Люксембург қамалының артындағы төбеде Альтмюнстердің бенедиктин абатшылығын граф Конрад құрды. Генрих III өзінің тұрақты резиденциясын Люксембург қасабасында орнатқан алғашқы граф болды. 1089 жылғы құжатта ол Генрикус де Лютзельбург деп аталады, бұл оны Люксембургтің алғашқы графы деп атайды. Осы бекіністің айналасында қала біртіндеп дамып, Франция, Германия және Төменгі елдер үшін үлкен стратегиялық құндылығы бар кішкентай, бірақ маңызды мемлекеттің орталығы болды. Люксембург қамалы бірнеше жылдар бойы бірінен соң бірін иелері арқылы кеңейтіліп нығая берді, бұл Люксембург қамалын континенттік Еуропадағы ең мықтылардың біріне айналдырды. Оның қорғану қорғанулары мен стратегиялық орналасуы оны "Солтүстік Гибралтар" деп атауға себеп болды. Люксембург әулеті бірнеше Рим императорларын, Богемия патшаларын және Трир мен Майнц архиепископтарын ұсынды. Ерте орта ғасырдан бастап Ренессансқа дейін Люксембург бірнеше атауларды алды, соның ішінде Люцилинбурхук, Люцбург, Лютцельбург, Люцелембург және Лихтбург.
Герцогтік (13531797)
Люксембург 1354 жылы император Карл IV өзінің ағасы Вацлав үшін герцогтік мәртебеге көтерілгенде, Киелі Рим империясының тәуелсіз феодалы (округ) болды. Герцогтық жерлер 1353 жылы Люксембург графлығының, Арлон маркизатының, Дурбуй және Ларош графлықтарының, Тьонвилл, Битбург және Марвилл аудандарының бірігуімен құрылған болатын. Вианден графтығын да қосуға болады, өйткені ол шамамен 31 шілде 1264 жылдан бастап Люксембург графтары мен герцогтарының вассалы болған. 1411 жылы Люксембургтің Сигизмунд өзінің немересі Елизаветаға герцогтігін жоғалтты, өйткені ол қарызды өтемеді. Кейін Елизавета герцогтігін Валлои Бургундия әулетінің Бургундия герцогы Филипп І-ге сатып жіберді, ол оны 1444 жылы төледі. Бургундия герцогтары бұрын төменгі елдердегі басқа да иеліктерді, соның ішінде Фландрия, Артуа, Хенаут, Брабант, Зеландия, Голландия және Намурды сатып алған; Люксембург пен төменгі елдердегі бұл басқа бургунд иеліктері осы кезеңде (13841482) Бургунд Нидерланды деп аталады. Бургундия герцогтарының еркек ұрпағы 1477 жылы Филипптің ұлы Чарльз Батыл Нанси шайқасында қайтыс болған кезде, оның жалғыз баласы Бургундия Мэриін мұрагер ретінде қалдырды. Ол қайтыс болғаннан кейін, Мэри кейінірек Киелі Рим императоры болған Габсбургтер әулеті Архигерцогы Максимилианға үйленді. Бургундиялық Нидерландыны Габсбургтер әулеті биледі, Габсбургтер Нидерланды кезеңінің басталуы (1482-1581). 1556 жылы Киелі Рим императоры Карл V (сонымен қатар Испания королі Карл I) бас тартқаннан кейін Габсбургтердің Нидерландысы оның ұлы Испания королі Филипп II-ге өтті. Голландиялық көтеріліс немесе Сегіз жылдық соғыс кезінде Габсбургтер Нидерландысының жеті солтүстік провинциясы Испаниядан бөлініп, 1581 жылы Голландия Республикасын құрды, ал қалған он оңтүстік провинция (оның ішінде Люксембург) 1714 жылға дейін испан билігі астында болды. Осы уақыт ішінде оңтүстік провинциялардың қалған бөлігі Испан Нидерландысы (немесе Оңтүстік Нидерланды, бұл атау Австрияның билігі кезінде де жалғасты) деп аталды. 1700 жылы испандық Габсбургтер әулеті жойылғаннан кейін басталған испандық мұрагерлік соғыс нәтижесінде 1714 жылы испандық Нидерланды Австрияның Габсбургтер монархиясының билігіне кірді, осылайша Австрия Нидерланды кезеңінің басталуы. Бұл аймақ 1795 жылы Франция билігінен өткенге дейін Австрияның билігі астында болды. Австрия өз жеңілісін 1797 жылғы Кампо-Формио келісімінде растады.
Герцогтік кезеңнен кейінгі кезең (1797 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Оңтүстік Нидерланды, оның ішінде Люксембург, 1795 жылы 1 қазанда Француз Республикасының қолына қосылды және 24 қазанда Францияның Forêts департаменттері Люксембург герцогтігі мен Буйон аумағынан құрылды. Ол Люксембург қаласына ортақ болып, қазіргі Бельгия, Люксембург және Германия жерінде орналасқан. Оның атауы "орман" дегенді білдіреді, ол Арденн ормандарынан шыққан. Бұрынғы Люксембург аумағының аз бөлігі 1813 жылы Пруссияға берілді. Наполеонның 1814 жылы жеңілгенінен кейін және 1815 жылы Вена конгресі Forêts-тің көп бөлігі Нидерландтар Біріккен Корольдігінің құрамына кірді, ал Our және Sauer өзендерінің шығыс жағындағы бөлігі Пруссияның (қазіргі Германия) бөлігіне айналды. Нидерландқа біріктірудің орнына Люксембургтің жаңа Ұлы Герцогтығы құрылды, оны король Вильгельм I Нидерландпен жеке одақта ұстады. Нидерландыдан айырмашылығы, ол Германия Конфедерациясының мүшесі болды, ал Пруссия Корольдігінің гарнизоны орналасты. Бельгия Корольдігі 1830 жылы Нидерландыдан тәуелсіздік алғаннан кейін Люксембург Лондон келісімінде (1839) бөлінді, Ұлы герцогтіктің батыс бөлігі Бельгияға (Люксембург провинциясы ретінде) өтті; тек кіші шығыс бөлігі Ұлы герцогтіктің құрамында қалды. Люксембург пен Голландия тақтары арасындағы жеке одақ 1890 жылы Уильям III қайтыс болғанға дейін жалғасты, сол кезде Голландия тағы оның қызы Вильгельминаға, ал Люксембург тағы Насау Вейльбургтің Адольфке өтті. Бұрынғы Люксембург герцогтігінің аумағы бүгінде Люксембургтің Ұлы Герцогтігі, Люксембургтің Бельгиялық провинциясы, Рейнланд-Пфальц Германиясының Германияның [[Мемлекеттері]] және Арденн, Мёза және Мозель француз департаменттері арасында бөлінеді, соңғы бөлігі 1659 жылғы Пиренейлер туралы келісімнен бастап Люксембург француз деп аталады.