Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Студеница () - Сербияның оңтүстік-батысындағы өзен. Бүкіл Студеница аңғарындағы ең маңызды белгі - Сербия Православ шіркеуінің ең көне, ең үлкен және ең әйгілі монастырларының бірі (ЮНЕСКО Студеница монастырын 1986 жылы Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізді). Монастырь Косуричи ауылының жанында орналасқан. Студеница солтүстікке қарай бұрылыстар жасап, Үшче деген шағын қалада Ибарға құяды. Студеница Қара теңіздің суару бассейніне жатады, оның өзі 582 км2 аумақты суарады және ол кеме жүзуге жарамсыз. Өзеннің атауы - Студеница, серб тілінде суық су дегенді білдіреді.
The Studenica (, ) is a river in southwestern Serbia, a 60 km long left tributary to the Ibar river. The most important feature in the entire Studenica valley is the Studenica Monastery, one of the oldest, largest and most famous of all Serbian Orthodox Church monasteries (UNESCO inscribed Studenica Monastery on the List of World Heritage Sites in 1986). Monastery is located near the village of the same name and after the village of Kosurići, the Studenica curves to the north emptying into the Ibar at the small town of Ušće. The Studenica belongs to the Black Sea drainage basin, drains an area of 582 km2 itself, and it is not navigable. The name of the river, Studenica, in Serbian means cold water.
Дау
Өзеннің өзен аңғарында гидроэлектрлік әлеует бар, бірақ әлі күнге дейін ешқайсысы пайдаланылмайды. 1980 жылдардың аяғы мен 1990 жылдардың басында үкімет өзенді бөгеп, жасанды көлмен бірге қуатты гидроэлектр стансасын салу жобасын қатты алға тартты. Сербия православие шіркеуінің наразылығы мен наразылығынан кейін, жасанды көл монастырға зақым келтіреді деп, идеяны тастады. 2010 жылдардың соңында Сербияның барлық өзендерінде сияқты өзеннің су айдынында микрогидроны салу басталды. Өзендерді суғарудан кейін, адамдар өзендерді қорғау үшін түрлі топтарға бірігіп, экологиялық және микрогидрологиялық қозғалыстарды ұйымдастырды. Студеницаның қоныстарында "Бревина" және "Дубочица" атты екі микрогидростанция салынды. 2020 жылдың маусым айында болған үлкен су тасқыны кезінде Дубочица өзені зауытты зақымдап, жолды және құбырлар салынған жағалауды алып кетіп, бүкіл құбыр жүйесін сындырып жіберді, ал "Бревина" тасқын толқыны мен қалдықтарды тығыздап, суды бұрып, көпірді зақымдады. Екі бөгеттің де қоршаған ортаға зиян келтіретіндігі айтылған. "Бревина" Сербиядағы ЮНЕСКО-ның MAB тіркелген алғашқы биосфералық қорығы - Голиа Студеница биосфералық қорығында орналасқан. Өзеннің өзі толығымен басқа бағытқа ауыстырылды, өзеннің табиғи төсеніші тарлатылды және бос қалдырылды. "Дубочица" құрылысында жемқорлық болғандықтан тұтқындалумен де танымал.
In the valley, the river has a huge hydro electrical potential, but none is used so far. In the late 1980s and early 1990s government strongly pushed a project of damming the river and building a powerful hydro electrical power plant with the artificial lake. After the public outcry and protests from the Serbian Orthodox Church that the artificial lake would damage the monastery the idea was finally dropped. In the late 2010s, construction of micro hydros in river's watershed began, so as on streams all over Serbia. Draining of the streams instigated protests and ecological, anti micro hydro movements as people organized in various groups to protect the rivers. Two micro hydros were built on Studenica's tributaries, "Brevina" and "Dubočica". During the large floods in June 2020, Dubočica river damaged the plant washing away the road and the bank where the pipes were laid, breaking the entire pipe system, while "Brevina" clogged the tidal wave and debris, diverting the water and damaging the bridge. Both dams are named as damaging for the environment. "Brevina" is located in the Golija Studenica Biosphere Reserve, the first UNESCO MAB registered biosphere reserve in Serbia. The river itself was completely rerouted and the natural riverbed was narrowed and left empty. "Dubočica" is also known for the arrests because of the corruption during its construction.