Кіріспе

Тайбэйдің Даань қаласындағы мешіт Тайбэйдің Үлкен мешіті (ТММ; ) немесе Тайбэйдің Чжэн Хэ мешіті - Тайваньдағы ең үлкен және ең көне мешіт. Тайбэй қаласының Даан ауданында орналасқан бұл Тайваньның ең маңызды ислам құрылымы.

Бірінші ғимарат

1945 жылы Тайвань Жапониядан Қытайға берілгеннен кейін, Нанкиндегі Қытай мұсылман қауымдастығы (CMA) 1947 жылы 23 желтоқсанда Тайваньдағы CMA филиалының дайындық комитетін құру үшін Чан Цзичуньді (常子春), Ван Цзинжайды (王靜齋) және Чжэн Хуренді (厚仁) тағайындады. Кейіннен Тайваньға келген қытайлық мұсылмандардың көбісі намаз оқыуға орын таба алмағандықтан, олар Тайваньдағы алғашқы мешітті салу үшін ақша жинады. Олар No-ге мешіт салды. 2, Лисуи көшесі (麗水街) 17, Даань ауданы, Тайбэй қаласы жапон стиліндегi үйді 992 м2 намаз өтетін жерге айналдыру арқылы. Жерді Чан Цзе Чун мен Чен Хоурен сыйға тартқан. Қытайдан келген мұсылмандар бұл мешітте 1948 жылдың тамызында дұға етуді бастады. Қытай мұсылмандарының саны көбейген сайын, мешіт кенеттен мешіт санының өсуіне толы болмады, сондықтан мешітті қайта салу үшін жаңа үлкен орын іздеу керек болды. Жоқ, жоқ. 2, Лишуй көшесінің 17-жолында қазір көп пәтерлі үй орналасқан.

Қазіргі ғимарат

1950 жылдардың соңғы бөлігінде Қытай Азамат соғысы аяқталғаннан кейін және Ұлттық үкімет материктік Қытайдан Тайваньға көшірілгеннен кейін, CMA Бас директоры Бай Чонси және ROC Сыртқы істер министрі Джордж Йе атақты сәулетші Ян Чо Ченг жобалаған үлкен ислам стилі мешітінің құрылысын ұсынды. Басшы Бай Чонси, бас директор Ши Цзичжоу (時子周) және басқарма төрағасы Чанг Цзичуан (常子) басшылығымен мешіт Континентальдық инженерлік корпорациямен Синьшен Оңтүстік көшесінде (新生南路) үкімет сыйлаған 2747 м2 жерге салынған. 1960 жылы 13 сәуірде мешіттің ашылу салтанатын ҚХР вице-президенті Чэнь Чэнь басқарды. Құрылыстың құнын Иран шахы мен Иордания королі 150 000 доллар, Гоминьдан үкіметі 100 000 доллар және Тайвань банкі несие берген. Бұл қауым сол кезде банктегі қарыздың жартысын төлеп қойған еді, ал ОКР үкіметі оларды қалған қарызды төлеуден босату туралы шешім қабылдады. Мешіттің Сауд Арабиясымен тығыз байланысы бар, ол мешітке қаржылық қолдау көрсетуді жалғастыруда. Сауд Арабиясының имамдары Рамазан айында мешітке келіп уағыз айтады. 1971 жылы мешітке король Фейсал келді. Мешітке Иорданияның патшасы Хусейн, Малайзияның премьер-министрі Тунку Абдул Рахман және басқа да көптеген танымал мұсылман көшбасшылары келген. 1999 жылы мешіт жер таласы бойынша цемент компаниясымен дау туғанда, қирату қаупі төнді. Мәскеу орналасқан жердің меншік иесі цемент компаниясы екенін мәлімдеді. Олар жерді қайтарып алу үшін мешітті бұзуға тырысты. Алайда, аймақтың мүдделі заң шығарушыларының көмегімен және Тайбэй қаласының мэрі Ма Иньчжоудың басшылығымен Тайбэй қалалық үкіметінің көмегімен мешіт 1999 жылы 29 маусымда қалалық үкімет тарапынан тарихи ғимаратқа айналдырылды, өйткені ол әртүрлі мәдени дамуды сақтай алады. 2001 жылы желтоқсанда мешітте айт айт кезінде сөйлеген сөзінде мэр Ма Индонезия жұмысшыларына Тайваньға қосқан үлесі үшін алғыс білдіріп, оларға мерекелік сәлем берді. Қала әкімі жұмысшыларға сәлем беріп, аздап индонезия тілінде сөйлегенін байқаған. Ол Тайбэйдегі 36000 шетелдік жұмысшының 20000-ы индонезиялықтар екенін атап өтті, олар Тайбэй қаласының құрылысына және тұрмыстық көмекке көп үлес қосты. Ол сондай-ақ, егер барлық жұмысшылар бір күні демалыс алса, қаланың төрттен бір бөлігі сал болып қалады деді. 2015 жылдың 25 желтоқсанында вице-президенттікке кандидат Ван Джу Хсуан өзінің сайлау науқанының бір бөлігі ретінде мешітке барды. 2018 жылы мешіт 31 миллион теңгеге қайта жаңартылды, оның 15,2 миллион долларын Тайбэй қалалық үкіметінің мәдени істер департаменті төлейді. Қайта жаңарту жұмыстары екі кезеңге бөлінеді және 2023 жылдың мамырына дейін аяқталады деп күтілуде. 2020 жылдың 29 қыркүйегінде Чунгхуа Посты Тайбэйдің Үлкен мешіті мен Тайчуң мешітінің бейнесі бар маркаларды тиісінше 15 және 28 NT $ номиналымен шығарды.

Іс-шаралар

Кез келген мешіт сияқты Тайбэйдің Үлкен мешіті де Тайвань мұсылмандары үшін күнделікті бес рет намаз оқитын орын болып табылады. Бұл намаздар жұма күні түстен кейін, айт намазы, ораза айында кешкі Тарауих намазы және тіпті қайтыс болғандардың жерлеу намазы. Тайбэйдің Үлкен мешітінде Тайваньдағы ең ірі ислам ұйымы CMA-ның бас кеңсесі орналасқан. Тайбэйде орналасқанға дейін CMA Нанкинде орналасқан. Олар бүкіл Тайвань бойынша исламға байланысты іс-шаралар жүргізеді және жергілікті мұсылмандар арасында жақсы беделге ие. Сонымен қатар, мешіттің өз басқармалары бар. CMA-дан басқа, мешітте Қытай ислам мәдени және білім беру қоры да орналасқан. Мешіттің 1995 жылы құрылған "Исламдық еріктілер" деп аталатын жеке белсенді еріктілер ұйымы бар. Бұл ұйым жалынды мұсылмандарды ұйымдастырып, олар арқылы исламдық рәсімдерді орындауға шақырады. Қазіргі уақытта ұйымның 70-тен астам еріктілері бар. Олар бірнеше іс-шараларды ұйымдастырып, мешітке мұсылмандар үшін қызмет көрсетуде көмек көрсетті. Мешіт исламдық іс-әрекеттерінің басым бөлігін жүргізу үшін және күнделікті жұмыс шығындарын жеке қосалқы қаржыдан алады. Жергілікті істермен байланысты болғандары кейде жергілікті мемлекеттік органдардан субсидиялар алады. Мұсылман әлемінің лигасы және мұсылман жастарының дүниежүзілік ассамблеясы сияқты кейбір ұйымдар мешітке өздерінің исламдық іс-шараларына көмектесуде көмектесті. Тайваньда исламдық білім берудің ресми мекемелері болмағандықтан, мешітте жергілікті мұсылмандарға араб тілі, Құран мен Хадис оқу және шариғат сияқты кейбір исламдық курстар өткізіледі. Олардың көбісі Тайвань мұсылмандарының осындай іс-шараларға көбірек бос уақыты болатын демалыс күндері өткізіледі. Мешітке басқа дінге жататын студенттер жиі келіп, имамнан Ислам дінінің ілімдерін жақсырақ түсіндіруді сұрайды. Сонымен қатар мешітте ислам мен конфуциандық, католицизм мен буддизм арасындағы дінаралық семинарлар мен пікірталастар өткізіліп, басқа діндермен өзара түсіністікті арттырады.

Сәулет және құрылым

Тайбэйдің Үлкен мешіті ислам діні мен араб сәулеті бойынша салынған. Оның дизайнын Тайбэйдің Grand Hotel, Chiang Kai-shek Memorial Hall, National Theater and Concert Hall және Тайваньның көптеген басқа ескерткіш ғимараттарын жасаған сәулетші Ян Чо Ченг жасаған. Негізгі құрылымы темір бетоннан салынған. Мұсылмандар жұма күндері сағат 12: 00 мен 14: 00 аралығында мешітке жиналады. Жұма намазы сағат 12: 00 мен 13: 15-те өтеді. Мешіттің имамы Омар Аяш (歐馬) болып табылады. Мешіттің 15 метр биіктіктегі және 15 метр диаметрлі орасан үлкен жасыл қола күмбезді шатыры бар және ол тұтас арқалықсыз ұсталады. Оны мыс табақпен орап алады. Жылдар өте келе ауаның тотығуы күмбезді көк түске айналдырды. Күмбезде екі Византия стиліне ұқсас пияз тәрізді шпильдер бар. Манаралар сұр түсті, мойны қызыл түсті, үстінде пияз тәрізді мұнара бар. Бұл дизайнда Тайвань мен Орталық Азия материалдары араластырылған. Бұл Тайваньдағы ең үлкен мешіт, жалпы ауданы 2747 шаршы метр, биіктігі мен ені 15 метрге жететін кең намаз залы бар. Зал ислам дәстүрі бойынша салынған, терезелерінде ислам геометриялық өнері бар. Ол 1000-ға дейін адам қабылдай алады және қолмен жасалған парсы кілемдерімен және ҚХР-мен одақтас елдердің патшалары ұсынған шамшырақтармен безендірілген. Бастапқыда намаз залы тек мешіттің төменгі қабатында орналасқан. Бірақ мұсылмандардың намазға қатысу санының артуына байланысты әйелдер үшін екінші қабатты басқуға мүмкіндік жасалды. Негізгі намаз залының айналасында римдік стильдегі колоннада және Византия сәулет стилі орналасқан. Мешіттің дәліздері екі жаққа созылып жатқан қақпақпен толтырылған. Қақпаның бағанасының ені мен биіктігі бір-біріне үйлесімді пропорционалды. Қақпаның төрт бұрышты ілгектері дөңгелек жиектермен тегістелген. Мешіттің сыртқы қабырғалары кірпіш пен кескен тастардан жасалған, мозаикалық плиткалармен безендірілген. Басқа нысандар: қабылдау залы, намаз залы, жақтағы аркадалар, әкімшілік кеңселер, кітапхана, демалыс бөлмесі және тәубе бөлмелері. Мәсжиттің аула бағында екі араб пальмасы бар.

Көлік

Мешітке Тайбэй метросының Даан Парк станциясынан оңтүстікке қарай жаяу жүру қашықтығында жетуге болады.