Кіріспе

Бангладештің ұлттық мешіті Байтүл-Мұкаррам, сондай-ақ Байтүл-Мұкарром (بيت المكرّم, ; ) деп те жазылады, – Бангладештің ұлттық мешіті. Елдің астанасы Дакканың орталығында орналасқан бұл мешіт 1968 жылы құрылысын аяқтады. Онда 42 000-нан астам адам намаз оқи алады.

Тарих

Мешіт кешенін сәулетші Абдулхүсейн М. Тариани жобалаған. Сол кезде ол Шығыс Пәкістанның әскери әкімшісі генерал-майор Ханға Даккада сәнді мешіт салуды ұсынды. Умрао Хан мұндай мешіт салуға көмектесуге келісті. Сол жылы Байтүл-Мукаррам мешіті комитеті құрылды және Жаңа Дакка мен Ескі Дакка арасындағы 8,30 акр жер учаскесі таңдалды. Ол кезде қазіргі мешіт орналасқан жерде үлкен көл болған. Ол «Палтан көлі» деп белгілі болды. Көл тоңдырылып, 1960 жылдың 27 қаңтарында Пакистан президенті Әйүп Хан құрылыс жұмысын бастады. Алғашқы намаз 1963 жылдың 25 қаңтарында оқылды. 1975 жылдың 28 наурызында Бангладеш үкіметі мешіттің басқаруын Бангладеш Ислам қорына тапсырды. Мешіт кешеніне дүкендер, кеңселер, кітапханалар және тұрақ жайлары кіреді. Ерекшелігі, мешіттің күмбезі жоқ. 2008 жылы Сауд Арабиясы үкіметінің қаржылық көмегімен мешіт кеңейтілді.

Сәулет

Мешіттің бірнеше заманауи сәулеттік ерекшеліктері бар, бірақ ол Үндістан субконтинентінде біраз уақыт бойы үстемдік құрған Моғол сәулетінің дәстүрлі принциптерін де сақтайды. Байтүл Мукаррамның ірі текше пішіні Меккедегі Кааба үлгісінде салынған, бұл оны Бангладештің басқа мешіттерінен ерекшелендіретін айқын құрылымға айналдырды.

Сыртқы дизайн

Мешіт өте биік платформада орналасқан. Байтүл-Мукаррам ұлттық мешітінің ғимараты сегіз қабатты және жер деңгейінен 99 фут биіктікте. Бастапқы жоспар бойынша мешіттің басты кіреберісі шығыс жағында болуы тиіс еді. Шығыс жағындағы "шаан" 29 000 шаршы фут алаңды құрайды, ал оның оңтүстік және солтүстік жағында дәретханалар орналасқан. Байтүл-Мукаррам құрылысын бастағанда дәрет немесе Уду орны маңызды бөлік болды. Басты ғимаратта күмбез болмауы екі сыртқы күмбезді кіреберіс галереяларымен толықтырылды, біреуі оңтүстікке, екіншісі солтүстікке қараған. Бұл галереялардың биіктігі үш қоян аяғы пішіндес доғалардан тұрады, олардың ортаңғысы қалғандарынан ірі.

Ішкі дизайн

Екі ашық алаң (шатырсыз ішкі аула) Байтүл-Мұқарам ұлттық мешітінің намаз залына жеткілікті жарық пен ауаның енуін қамтамасыз етеді. Залдың қибла жаққа қараған нишасы жартылай шеңбер емес, тіктөртбұрышты. Мешіттің барлық жерінде шамадан тыс әшекейлеуден сақтану қажет, себебі әшекейлеуді кемету – қазіргі заманғы архитектураның ерекшелігі.

Бақ

Бақ Моғол бақтарының стилінде жасалған, бірақ исламдық жұмақты бейнелейтін дәстүрлі Моғол бақтарынан өзгеше, бұл бақта Шар Бағ жүйесі жоқ – бұл, әдетте, мұндай баққа жеткілікті жер болмағандықтан болған. Бақтың болашағы белгісіз; егер Бангладеш үкіметі мешітті кеңейтсе, бақты алып тастауға тура келуі мүмкін.

Хатибтер

Байтүл-Мукаррам ұлттық мешітінің хатибтері № Аты-жөні Мерзімі Ескермелер1 Әбдур Рахман Бәхуд (1904–1987) 1963–19712 Усман Мадани 1971 Уақытша міндетін атқарушы3 Әмимул Эхсан Барқати (1911–1974) 1971–19744 Әбдул Мүйз (1919–1984) 1974–19845 Убайдул Хақ Жалалабади (1928–2007) 1984–2007 Ең ұзақ қызмет еткен хатип6 Мұхаммед Нуруддин (1954–2009) 2007–2009 Уақытша міндетін атқарушы7 Мұхаммед Салахуддин (1944–2022) 2009–2022 Зейнеткер8 Рухул Амин Фаридпури 2022 – қазіргі уақытқа дейін