Кіріспе
Испаниядағы Каталониядағы Рим католиктерінің аумағы Таррагона архиепископиясы (Archidioecesis Tarraconensis) - Каталония автономды қауымының бөлігі Таррагона провинциясындағы Испанияның солтүстік-шығысында орналасқан латын шіркеуінің шіркеулік аумағы. Архиепископтық Таррагонаның шіркеулік провинциясын басқарады, ол Жирона, Лейда, Сольсона, Тортоса, Ургелл және Вик суфрагандық епархияларына метрополит өкілеттігін алады. Рим дәуірінде құрылған архиепископтық 1118 жылы мұсылмандық басқыншылықтан кейін қайта құрылды.
The Archdiocese of Tarragona (Archidioecesis Tarraconensis) is a Latin Church ecclesiastical territory located in north eastern Spain, in the province of Tarragona, part of the autonomous community of Catalonia. The archdiocese heads the ecclesiastical province of Tarragona, having Metropolitan authority over the suffragan dioceses of Girona, Lleida, Solsona, Tortosa, Urgell and Vic. The archdiocese, created in Roman times, was reestablished in 1118 after the Muslim occupation.
Рим дәуірі (V ғасырға дейін)
Таррагона Испанияның ең көне қалаларының бірі, оның монеталары мен Циклопа қабырғалары көрсеткендей, ол Ибериядан шыққан болуы мүмкін. Римдіктер Испаниядағы өздерінің үкімет орталығы ретінде Таррагонаны таңдады. Жарты аралды бөлу кезінде ол алдымен Hispania Citerior (Ағылшынша - Испания) және кейіннен Hispania Tarraconensis провинциясының астанасы болды. Таррагона шіркеуі, шүбәсіз, Испаниядағы ең көне шіркеулердің бірі, ол елшілер Жақып пен Пауылдың келгенін еске алады. Пауылдың Таррагонаға сапары мүмкіншіліктер ауқымынан тыс емес, егер ол Римнен Испанияға келген болса, ол Римдіктерге арналған хатта (Римдіктерге 15:24) және Иеронимнің айтуынша, ол солай істеді. Таррагона епископтары туралы ең көне жазба куәлік - бұл үшінші ғасырдағы епископ Сент Фруктуостың және оның диякондары Аугурий мен Евлогийдің шейіт болғандығы туралы актілер. Сол кезде бос тұрған Таррагона кафедрасын Арльский соборында (314) екі прокурор, діни қызметкер Пробаций және диакон Касторий білдірді. Химерий діни қызметкер Базианды Папа Дамасус І-ге жіберген және Папа Сирикийден хат алған, 384 жылы Таррагонаның архиепископы болған. Сондай-ақ, Папа Иннокентий I шығарған Декреттіктің тақырыбы болған Илариус та Таррагона епискобы болған деген болжам бар. 465 жылы Асканио епископ болды. V ғасырда Таррагонаны вандалдар, суэвилер және аландар басып алды.
Визигот кезеңі (5-ден 7-ға дейінгі ғасырлар)
475 жылы вестготтар патшасы Эврик Таррагонаны басып алып, оны толығымен қиратты. Визиготтар тұтқыны кезінде ол қайтадан өркендеді. 516 жылы 6 қарашада архиепископ Иоанн өзінің провинциясының барлық епископтарын жинап, Таррагонаның бірінші провинциялық кеңесін өткізді, онда он епископ болды. 517 жылы ол Жиронда тағы бір провинциялық кеңес құрды. 535-546 жылдары епископ болған Сергий Барселона мен Лейдада (546) соборлар өткізді. Юст, Ургель епискобы, оған өзінің Сүлейменнің жыры туралы түсініктемесін арнады. Транквиллин 560 жылға дейін көптеген жылдар бойы епископ болған. Ол Викторнның басшылығымен Асана монастырында монах болған. 589 жылға дейінгі епископ Артемий Толедоның Үшінші Кеңесіне қатыса алмады, бірақ оның орнына Стефанды жіберді. Ол Сарагоса (599) және Барселонада провинциялық кеңестер шақырды. Евсевий (610-632) Гюска соборының канондарын жүзеге асыру үшін Эгара (Терраса) соборын өткізді. Аудакс (633-638) - Толедоның төртінші кеңесінде (633), ал Протасий (637-646) - Толедоның алтыншы (638) және жетінші (646) кеңестерінде болды. Киприан (680-688) Толедоның он үшінші (683), он төртінші (684) және он бесінші (688) кеңестеріне өкілдерін жіберді. Вера XVI (693) және XVII (694) конгрестерге жеке қатысқан.
Мұсылман дәуірі (шамамен 719 1116)
Вера немесе оның орнын басқан Георгий кезінде мұсылмандықтар басып кірді. Арабтар 719 жылы Таррагонаны жойды. Луи-Пиоз уақытша қалаға ие болды. Оның аумағының бір бөлігі Барселона епискобына берілді, ал митрополит дәрежесі Нарбонн епискобына берілді, бірақ 759 жылы қалпына келтірілді. Цезарь Таррагонаның титулярлық архиепискобы ретінде танылуға тырысты, бірақ Леон мен Галисияның епископтары оны құттықтағанмен, жетістікке жетпеді және пападан Таррагона архиепискобына тиесілі Санта-Сесилия аббатшылығын алды. Барселона графы Боррелл Иоанн XIII папасын 957-971 жылдары Вих епискобы Аттонға Таррагона архиепискобы атағын беруге итермеледі, бірақ ол ешқашан Таррагона архиепискобы деп аталмаған, бірақ Аусонаның. Розанесский Беренгарий, 1078 жылы Вич епископы. 1099 жылы Папа Урбан II-ге Таррагонаны қайтару үшін крест жорығын бастауға рұқсат сұрады. Граф Беренгуер Рамон II Фратрицид қаланы басып алып, оны Киелі орынның феодалы қылды. Папа Вич епискобының күш-жігерін мойындап, оған Таррагонаның архиепископы ретінде паллиум берді, оған бұрын Киелі орынға тиесілі болған қала мен оның шіркеулеріне барлық құқықтарды берді. Алайда жаңа епископ Вих шіркеуінің иелігінде қалады. 1116-1137 жылдары Барселона епископы Олегариусқа ұқсас концессия берілді, оған бұрынғы шіркеуін толық және бейбіт түрде иеленіп алғанға дейін ұстауға рұқсат берілді. Таррагонаның, ол архиепископ болып тағайындалды.
Таррагона архиепископиясы (1116 жылдан бастап)
1116 жылы ғана Тарагонаны Ұлы Рамон III Беренгер қайтадан басып алды. 1096 жылы папа Урбан II шақырған Нимский сотына қатысқаннан кейін епископ Беренгер 1110 жылы қайтыс болды. Оның Таррагонадағы орнын алмастырған Олегарь 1116-1137 жылдары Прованстағы Сент-Руфустың каноны, кейіннен абат, содан кейін Барселонаның епископы болды. Оған Таррагонаның митрополиялық билігін қалпына келтіру тиесілі. 1117 жылы граф Рамон Беренгуер III оған қаланы қайта отарлауға тырысу үшін оған қала басқаруын тапсырды, ол бұл жұмысты үлкен құлшыныспен жүргізді. Ол Тулуза мен Реймстегі (1109), Латерандағы (1123) және Клермонттағы (1130) кеңестерге қатысқан және Барселона графын Тортса мен Лейдаға алым салумен аяқталған соғыста понтификалық легат ретінде ертіп жүрді. Норман Роберт Бурдет де Барселона графының күштеріне қосылып, Таррагонаға қоныстанды және қаланың үлкен бөлігін билікке алды. Олегарий қайтыс болғаннан кейін (1137 жылы 6 наурызда) Григорий, Сент-Мишель-де-Куксаның абысы, оның орнын Таррагонаның бос орнына ие болды және архиепископ атағын алған бірінші адам болды. Роберт Бурдеттің ұлдары арасындағы келіспеушіліктер олардың архиепископ Хуг де Сервельоны өлтіруіне әкелді. Папаның арнайы артықшылығымен Арагонның барлық патшаларын Сарагосада Таррагона архиепискобы тәжге отырғызды, 1318 жылы Сарагоса митрополиясы қайта құрылғанға дейін. Таррагонаға билік ету билігі туралы архиепископтар мен патшалар арасындағы келіспеушіліктер, оны қайта қоныстандыруды бастаған епископтарға берілген, Арагонның королі Альфонсо II мен Барселонаның королі I кезінде жалғасты. Алты жасар бала Яков I ант бергенде, Таррагона архиепискобы Аспарек де ла Барка (1215-1233 жж.) оны қолына алып, Яковтың төрт регентінің бірі ретінде қабылдады. Ол жасына қарай есейген болса да, корольдің Майорканы жаулап алу жорығына еріп баруды қалады. Жеймс оның келісімін қабылдамағанда, ол мың алтын марка мен он екі жүз қарулы адам берді. Архиепископ Аспарек сонымен қатар Таррагона провинциясын қайта тұрғызуды жалғастырды, әлі де салынып жатқан Таррагона соборын пайдалануға кірістірді және Монсант аймағындағы картуздық Скала Деи монастырының құрылысына демеушілік етті. Оның басшылығымен Лейда реформалар кеңесі Латераннан кейінгі реформаларды ілгерілету үшін шақырылды, бірақ реформалар кейбір қарсылықтарға тап болды. 1242 жылы Таррагонада инквизицияның және каноникалық күнәларды мойындаудың тәртібін реттеу үшін провинциялық кеңес шақырылды. 1312 жылы собордағы шіркеудің Корпус-Кристи шіркеуінде провинциялық кеңес жиналды, ол Темплирлерге үкім шығарып, оларды кінәсіз деп жариялады. Патша Петр IV Церемониялы, архиепископтың иелігін күшпен басып алғаннан кейін, соңғы ауруы кезінде өкініп, қаланың қамқоршысы болған Киелі Теклаға әділетсіз алғандарының бәрін қайтарып берді. 1407-1418 жылдары Таррагона архиепискобы Дон Педро Загаррига Каспе келісімінде (1412 ж.) төрешілердің бірі болды. Сарагосадан шыққан, Таррагонаның ең әйгілі прелаттарының бірі Антонио Агустин и Альбанелл (1586 жылы қайтыс болды) заңгер және нумизматик болды. Ол Каталонияның бейбітшілігін бұзған Наррос пен Каделл фракциялары арасындағы Дон Кихотте айтылған күреске тоқтам салды.
Қазіргі заман
1912 жылы солтүстігінде Барселона мен Лейда, шығысында Барселона, оңтүстігінде Жерорта теңізі мен Тортоса, ал батысында Тортосамен шектеседі. Ол Таррагона және Лейда провинцияларын құраған, ал Таррагона қаласында 24 335 тұрғын болды. Оның суфрагендері Барселона, Лейда, Жирона, Ургелл, Вик, Тортоса және Солсона болды.