Кіріспе
Католиктің руханилығы - католиктердің өздерінің шомылдыру рәсімінен өткен кезде берген уәделерін дұға мен іс-әрекет арқылы орындайтынының түрлі тәсілдерін қамтиды. Католиктердің басты дұғасы - Исаның: "Мені естеріңе түсіру үшін осылай істеңдер!" - деген нұсқауына сай, олар бірге діндерін атап, ортақтасатын құдайлық рәсім. Католик епископтары Екінші Ватикан кеңесінде "әулие ғибадаттар литургиялық мезгілдерге сәйкес, қасиетті литургияға сәйкес, қандай да бір түрде одан алынған және халықты оған жетелейтін түрде жасалуы керек, өйткені шын мәнінде литургияның өзі олардың кез келгенінен әлдеқайда жоғары" деп жарлық шығарды. Осыған сай, мәсіхшілердің жеке өмірін жандандыру үшін, кейде басқалармен бірге жиналғанда, ғасырлар бойы көптеген қосымша дұға түрлері қалыптасты. Католик шіркеуінің әр діни ордені мен қауымы, сондай-ақ жай топтамалары, өзінің руханилығына, Құдайға дұға етудің Евангелиеге сай өмір сүру тәсіліне ерекшеліктері бар.
Catholic spirituality includes the various ways in which Catholics live out their Baptismal promise through prayer and action. The primary prayer of all Catholics is the Eucharistic liturgy in which they celebrate and share their faith together, in accord with Jesus' instruction: "Do this in memory of me." The Catholic bishops at the Second Vatican Council decreed that "devotions should be so drawn up that they harmonize with the liturgical seasons, accord with the sacred liturgy, are in some fashion derived from it, and lead the people to it, since, in fact, the liturgy by its very nature far surpasses any of them." In accord with this, many additional forms of prayer have developed over the centuries as means of animating one's personal Christian life, at times in gatherings with others. Each of the religious orders and congregations of the Catholic church, as well as lay groupings, has specifics to its own spirituality – its way of approaching God in prayer to foster its way of living out the Gospel.
Католиктік дінге бағышталу
Католик дінінің құлшынысы Иса Мәсіхтің өмірі мен іліміне негізделген. Ең бастысы, Иса Құдай Әкеге Киелі Рухпен дұға етті және бізді де солай етуге шақырды. Ізгі хабарларда оның дұғасы "Әке" деп басталады, ал шәкірттеріне үйреткен дұғасы "Атамыз" деген сөзбен басталады. Осыдан Католик шіркеуі Исаның көзқарасын көбінесе бейнелейтін пәктікті дамытты. Католик епископтары 1963 жылы былай деп мәлімдеді: "Диндарлық рәсімдер литургиялық мезгілдерге сай, қасиетті литургияға сәйкес, қандай да бір түрде одан алынған және халықты соған жетелейтін түрде жасалуы керек, өйткені, шын мәнінде, литургияның өзі олардың кез келгенінен әлдеқайда жоғары". Католик шіркеуінде діндарлар күн сайын сағаттар литургиясында қамтылған каноникалық сағаттарды дұға етуге шақырылады. Діни қызметкерлер мен діни қызметкерлер күнделікті құлшылық етуді міндетті түрде орындайды.
Шөл даланың руханилығы
Шөлдегі руханилық - бұл Құдайды іздеудің жолы, ол Ескі Келісімнің "шөлдегі теологиясымен" сипатталады, ол яһудилік-христиандық дәстүрдің басты бөлігі болып қала береді, атап айтқанда, Құдай өз халқын 40 жыл бойы шөлде айналып жүріп, кейінгі ғасырларда оларды шөлге сынақ ретінде шақырады, онда олар жүректің өзгеруін бастан кешіре алады және оның адам өмірінің ретін сақтауына мойынсұнғыш болып, оны Жаратушы ретінде де, Иелері ретінде де қабылдауға болады. Жаңа Келісім заманында да Назареттік Иса Құдайдың еркін түсіну және мойынсұнушылықты дәлелдеу үшін, оның шақыруынан кейін шөл далаға кетіп қалды (Бұға қараңыз. , , , .) Христиандық ерметикалық шақырудың да дәл осындай мақсаты бар, өйткені оны қабылдағандарға қолданылатын ермит атауы көрсетеді. Алғашқы ғасырлардағы шөлдік рухани өмір сүргендерімен танымал болғандардың бірі - Мысырдың қасиетті Антонийі (251 356). Ол он жыл бойы тәкаппар өмір сүрді, өмір бойы аскет болды және өзінің тамағын өсірді. Шөл далада Құдайға ұмтылу үшін жалғыз өмір сүруден, бұл христиандық монахтардың ең алғашқы түрі, қауымдастықтағы монахтар өмірі пайда болды, дегенмен ерметикалық шақыру тіпті бүгінгі күні де Құдайға ұмтылудың ерекше жолы ретінде жалғасуда. Бұл рухани ізденіс жеке және аскетизм арқылы жүзеге асады. Шөлдегі руханилықтың кейбір жақтаушылары - ерметикалық немесе кенобиттік монастырлар ретінде немесе діни өмірден тыс мәсіхші адал ретінде - ортаға бағытталған дұға етуді жүзеге асырады. Бұл дұғаның бір түрі сенушіге белгілі бір сезім объектілері мен тұжырымдамалық құрылымдарға деген құмарлық сезімді алып тастау арқылы Құдайға жақындату үшін бір ғана қасиетті сөз туралы ой жүгіртуді талап етеді. Бұл практика католиктік тәжірибеде (кем дегенде) 13 ғасырдың басында, католик монахы орта ағылшын тілінде жасырын жазған The Cloud of Unknowing сияқты еңбектерде көрсетілгендей, танымал болды.
Бенедикттердің руханилығы
Бенедикттердің руханилығы қауымдастық, литургиялық дұға және дүниелік уайымдардан бөліну арқылы мәсіхші кемелділігіне ұмтылумен сипатталады. Бенедикт (480-550) батыс монастырының атасы деп саналады. Ол "Тәуелсіздік ережесін" жазды және Монте-Кассинода (Италия) өзінің алғашқы монастырын құрды. Lectio Divina - бұл Бенедиктиннің Құдай Сөзіне негізделген дұға түрі. Lectio Divina төрт "моментке" бөлінген: Lectio (Киелі жазбаларды оқу), Meditatio (Сөздің үстінен ой жүгірту), Oratio (Дұға ету) және Contemplatio (Құдайды үндемей тыңдау). Бұл күні әркімнің өз іс-әрекеті Құдайға деген ризашылығымен толы болсын деп, күн сайын бірнеше рет жиналып, Құдайды мадақтау әнін айтуы керек. 20 және 21 ғасырдағы негізгі адамдар Томас Мертон мен Базил Пеннингтон.
Францискандық руханилық
Францискандық рухани өмір кедейлікпен, табиғатты сүюмен және мұқтаж адамдарға қайырымдылықпен сипатталады. Ассиздік әулие Франциск (1182 - 1226) бай саудагердің ұлы болған. Ол барлық байлығын тастап, кедейлікте өмір сүріп, кедейлерге қызмет ететін бауырлар қауымын (монахтар) құрды. Францискалық дұғада Құдайдың жаратылыстың ғажайып көрінісінде болғаны мойындалады, бұл туралы Францисктің "Күннің әндері" кітабында айтылған. Францискандық руханилық Мәсіхтің ізімен жүру мен Құдай туралы өз тәжірибесін бөлісуге бағытталған.
Доминикандық руханилық
Доминикандықтардың руханилығы кедейлікпен, Құдайдың Сөзін уағыздаумен және католик ілімін қорғаумен сипатталады. Қасиетті Доминик (11701221) Францияда саяхаттап жүргенде еретиктерге тап болды. Оның ойынша, халық кінәлі емес, уағыздаушылар кінәлі. Егер жақсы, дәстүрлі уағыздаушылар болса, онда халық да жақсы және дәстүрлі болады. Сондықтан ол "Диалогтар" немесе "Доминикан" орденін құрды, олар өздерінің рухын Мәсіхтің адамгершілігін ойлауға тартады. Доминикандықтарға тән дұға ету тәсілдерінің бірі - Розарий. Бір дәстүрге сәйкес, Қасиетті Мария Розарийді Доминикке мистикалық аян арқылы берді. Розарий доминикандық руханилыққа тән, өйткені ол Иса Мәсіхтің өміріндегі басты құпияларға назар аударады, ойлануға әкелуі мүмкін және сенім ақиқаттарын жариялаудың жолы болып табылады. Доминикан орденінің кейбір мүшелері католик ойларына маңызды үлес қосты, мысалы, С. Тома Аквинский, схоластика дәстүрінің ең көрнекті ғалымы. Ол сенімге үйрету - ой жүгірту арқылы дұға етудің жоғары түрі деп дәлелдеді.
Игнатиандық руханилық
Игнатиандық руханилық адамның өмірін тексерумен, Құдайдың еркін ажыратумен, Құдайды барлық нәрседе табумен сипатталады (осыдан олардың ұраны "Ad maiorem Dei gloriam" немесе "Құдайдың үлкен даңқы үшін") және қайта тірілу арқылы өмір сүреді. Игнатий Лойолалық (1491-1556) Мәсіх пен әулиелер туралы алғаш оқып бастаған кезде жарақат алған сарбаз болған. Ол ауруларды сауықтырған кезде, тәубеге келген, бұл уақыт өте келе оның иезуиттер деп аталатын Иса қоғамын құруына әкелді. Оның классикалық "Рухани жаттығулары" - шіркеудің қамқоршысы болып табылатын ретриттерге арналған нұсқаулық. Иезуиттер, керісінше, деген аңыздарға қарамастан, өте әртүрлі, бірақ рухани жаттығуларды жасайтын әр иезуиттен келетін құлшыныспен біріктірілген. Католик еместер сезімталдық үйлерінде жаттығулардың қысқартылған нұсқасын жасайды, онда директор, Игнатий сияқты, әр сезімталдықты жеке-жеке Исаның өмірі туралы ойлану мен "сезімдерді қолдану" арқылы, Құдай олардың не талап ететінін ажырату үшін басшылық етеді. Игнатиандық руханилық ертедегі рухани дәстүрлердің элементтерін қамтиды: Құдайды барлық нәрседе табу немесе іс-әрекетте шолу, Игнатий құрметіне ие болған Ассиздік Францисктің руханилығына ұқсайды. Евангелиелер туралы ой жүгірту / ой жүгірту бенедиктиндік Lectio Divina-да тамырланған. Алайда, Игнатийлік руханилық, Игнатийдің жаттығулар туралы кітабынан анық көрінеді. Мысалы, Педро Аррупе (1907-1991), 1965-1983 жылдар аралығында иезуиттердің көрнекті генерал-президенті, өзінің концентрациясына көмектесу үшін Дзен медитациялық әдістерін енгізгенімен танымал болды. Өзгермеліліктің тағы бір мысалы - жеке жаттығушының Иеміз туралы жақынырақ білім алуы және Оған еліктеуі үшін, Исаның өміріндегі оқиғаларға қиялын, тыныш көзқарасын немесе дискурсивті ойлауды қолданатыны.
Кармелиттік руханилық
Кармелиттік руханилық ішкі оқшауланумен, үнсіздікпен, жалғыздықпен, рухани прогреске деген құштарлықпен және мистикалық тәжірибелерге деген көзқараспен сипатталады. Кармелиттер ордені Тау баурайында тұратын оқшау адамдар тобына барып тығады. ХІІ ғасырда Исраилдегі Кармел. Кресттік Иоанн (1542-1591) және Авильская Тереза (1515-1582) - Кармелдің мистикасы, олардың жазбалары рухани классика болып табылады. Кармел тауына көтерілу жолында Крест Иоанны жанның өлтіру және құмарлықтарды басу арқылы тазартылуы, қараңғылықтан Құдаймен құдайлық бірлікке өту үшін қажет деп үйретеді. Тереза Авильская ақылмен дұға етудің маңыздылығын атап өтті. Кармелиттер руханилығының басқа маңызды тұлғалары: Лизие ( шіркеу докторы) Тереза, Мария Магдалина де Патци, Фатимадан келген Лүсия апа, Сент-Марияның Нунносы, Үштіктің Елизаветасы, "Консумата" деп аталатын Мари Антуанетта де Гейзер, Эдит Стайн, Лос-Андис Терезасы, Киелі Жүректің Тереза Маргарет, Хоакина де Ведруна, Иерусалимнің Ангелусы және Лоуренс бауырлас.
Редемптористік руханилық
Редемптористік руханилық - бұл Мәсіхтің тоқтысы, айқыш және құдайлық құрметі. Басқаша айтқанда, Редемптористер Мәсіхтің тәндік болмысына, өліміне және қайта тірілуіне еріп, ол әрқашан олармен бірге екеніне сенеді. Редемпторизмнің руханилығы Исаның өзіне еруді шақыруына негізделген, рухани немесе материалдық жағынан мұқтаждыққа ұшыраған адамдарға көмек көрсетуді мақсат еткен. Олар мұны ең нақты жолдардың бірі - Ізгі хабарды қарапайым адамдарға қарапайым жолдармен жариялау, Исаның Ишаядан келтірген сөздерін девизі ретінде қабылдау: "Жаратқанның Рухы менде, жарлыларға ізгі хабарды жариялау, тұтқындарға босату, соқырларға көру, Жаратқанның рақымы мол жылы туралы жариялау үшін" (Лұқа 4:18 19).
Руханилықты дамыту
Сервиттік тәртіптің руханилығы Мәриямды айқышқа ілінген кезде, христиан өмірінің үлгісі ретінде және азап шеккендерге қызмет ету үшін қарастыруға бағытталған. Сонымен қатар, орденде бір ғана жеке құрылтайшы емес, жеті қасиетті негізін қалаушы бар, сондықтан христиан өмірінің қауымдық аспектісіне ерекше мән беріледі. Бұл руханилық, әсіресе, Жеті қайғы-қасірет Розарийінде көрініс табады.
Монфортиялық руханилық
"Жалғыз Құдай" деген ұғымды Луи де Монфорт айтқан, ол ұғым оның жазбаларында 150-ден астам рет қайталанады. Оның жинақтаған еңбектерінің атауы да "Жалғыз Құдай" ("God Alone") болып табылады. Қысқаша айтқанда, Монфортиандық руханилықты оның жазбаларына сүйене отырып, мынадай формуламен қорытындылауға болады: "Құдайға ғана, Мәсіх Даналығы арқылы, Киелі Рухпен, Мәрияммен байланыста, Құдайдың билігі үшін". Сент-Луи өзінің Мариологиясы мен Қасиетті Марияға деген құлшынысымен танымал болса да, оның руханилығы Инкарнация құпиясына негізделген және Мәсіхке бағытталған, бұл оның Исаға арналған әйгілі дұғасынан анық көрінеді.
Мәсіхшілер қауымы
Христиандық өмір қауымдастығы (ХЖҚ) - рухани өмірдің Игнатий үлгісін қабылдаған әлемдік мәсіхшілердің халықаралық қауымдастығы. "Бірлік" шамамен алпыс елде жұмыс істейді. КТК өзінің негізін 1563 жылы иезуит Джон Леунис Рим колледжінде бір топ студенттерді жинап, "Біздің ханымның" қауымын құрған кезде қалады. Содальдік 1584 жылы папа Григорий XIII бекіткен. Екінші Ватикандық собор Содальдік сияқты топтарды өздерінің бастапқы тамырларын қайта ашуға шақырғанда, кейбір содальдіктер бұрынғыдай жалғасты, ал басқалары Христиандық өмір қауымдастығына айналды. Негізгі айырмашылық - кездесулердің саны (6 - 12 адам) және жүйелілігі (апта сайын немесе екі апта сайын). ККК өзінің рухын Игнатий Лойланың ілімдерінен алады және иезуиттерден рухани басшылық алады. Қасиетті Игнатийдің рухани жаттығуларын жасау тәжірибесі КТК мүшелері үшін аса маңызды. Мүшелерді ізгі хабарға негізделген қарапайым өмір салтын ұстануға, кедейлерге қызмет етуге және ойлану мен іс-әрекетті біріктіруге шақырады. Игнатиандық руханилық маңызды апостолдық өлшемге ие болғандықтан, ККК мүшелері Евангелиялық құндылықтарды бүгінгі өмірдің барлық салаларына қалай енгізу керектігі туралы да ойланады.
Харизматикалық руханилық
Харизматикалық руханилық ертедегі христиан қауымдастықтарындағы рухани сыйлар әлі күнге дейін шіркеуде бар деген сенімді көрсетеді. Бұл руханилықты қоғамда рухани тәжірибелерді белсенді түрде бөлісу сипаттайды.
Шенштадт қозғалысы
Шенштатт ақ бауырлас Мәриямға деген құлшылықты ерекше атап, оны сүйіспеншілік пен пәктіктің кемелді үлгісі ретінде қолдады. Шенштат Қасиетті Ананы (осылайша оның құдайлық Ұлы Иса Мәсіхті) үйге шақыруға тырысады, онымен рухани махаббат келісімін орнату арқылы. Ол өз мүшелерін балалардың сенімі мен тазалығына ие болуға және Мәриямды аналары ретінде қарауға шақырады.
Фоколяра қозғалысы
1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Солтүстік Италияда Киара Лубич бірнеше досымен бірге Құдай ғана өмір сүруге тұрарлық қасиет деп ойлады. Нәтижесінде Фоколяра қозғалысы құрылды. Бұл мақсат Исаның Әкесіне айтқан: "Барлығы біртұтас болсын" (Жохан 17:21) деген дұғасының орындалуына ұмтылу еді. Осының нәтижесінде рухани бірлік пайда болды және рухани және әлеуметтік жаңару қозғалысы пайда болды. Қазір 182 елде 5 миллионнан астам мүшелері бар Фоколяра (яғни ошақ) отбасылар, көршілер мен достары бар топтарды қауымдастық құруға және Ізгі хабардың ісін кеңейтуге біріктіреді.
Сант-Эгидио қозғалысы
Sant'Egidio қауымы 1960-шы жылдары Римдегі жергілікті діни қызметкердің уәдесіне сай эксперимент жасауға көндірген орта мектеп оқушыларының тобынан басталды: ертедегі христиан шәкірттері сияқты, дұға етуге жиналып, өздерінің көршілес аймақтарында күнделікті тамақтану, сондай-ақ мейірімділікпен денелік және рухани істерге қатысу. Қоғам өркендеп, қазір бейбітшілік пен әділдік үшін жұмыс істейтін, күнделікті ортақ өмір мен дұға арқылы нығайтылған жамағаттардың жаһандық қозғалысына айналды.
Опус Деи руханилығы
Опус Деи Екінші Ватикандық собордың алдындағы ғалымдарға басымдық берді. Қасиетті Жоземария Ескрива негізін қалаған Опус Деидің руханилығы дүниелік өмірге негізделген. "Ең қасиетті іс" дегеніміз - барлық жұмысты, тіпті қарапайым жұмысты да Құдайға бағыштау. Бұл дегеніміз, адам әрқашан қолынан келгенін жасайды. Созерцатель болу - бұл адамның өмірін ("өмір бірлігі") католик шіркеуіне адалдықпен және барлық адамдармен ынтымақта болып, күн сайынғы барлық жағдайларда сеніммен өмір сүру. Джон Аллен айтқандай: осы руханилықты ұстанатын адамдар шіркеуге кіреді және сол себеппен кетеді - Құдайға жақындау үшін. Опус Деи мүшелері мен оның серіктестері күнделікті жұмысты дұғаға айналдыруға бел буған. Папа Иоанн Павел I өзінің сайлануынан бірнеше жыл бұрын, Ескриваның қасиеттілікке жалпы шақыру туралы үйреткен басқа әулиелерге қарағанда радикалды екенін жазды. Басқалар монастырь руханилығын жай адамдарға қатысты қолданған кезде, Эскрива үшін "осы материалдық жұмыстың өзі дұға мен қасиеттілікке айналуы керек", осылайша жан-жақты жай адам руханилығын қамтамасыз етеді. Осылайша айтылғанда, Опус Деи "Барлық нәрседе Құдайды табуға" Игнатиандық руханилықтан басталады және қасиеттілікке жетудің осы жолының жалпыға ортақ екендігін атап көрсетеді.
Regnum Christi руханилығы
Regnum Christi бауырласымыз шомылдыру рәсімінен өткен әрбір адамның ізгі хабарды уағыздау міндетіне баса назар аударады. Әр мүше дұға етуге, қауымдастықпен кездесуге және қандай да бір формадағы апостолдыққа (бұл әр мүшеден әр түрлі) шақырылады. Олардың ұраны: "Христосты сүй, адамдарға қызмет ет, шіркеуді нығайта гөр". Олар өздерінің этикасын Мәсіхті, Мәриямды, Жандарды, Чиркіні және Папаны сүю арқылы білдіреді. Regnum Christi - бұл діни емес қозғалыстар арасында ерекше, өйткені ол діни қауымдастыққа, Мәсіх легионына байланысты.