Кіріспе

Морей қаласындағы қираған қамал, Шотландия, Ұлыбритания Спини сарайы, сонымен қатар Спини қамалы деп те аталады, бұл Шотландияның Морей қаласындағы Спиниде 500 жыл бойы Морей епископтарының бекіністі ордасы болды. Сарайдың негізі 12 ғасырдың аяғына таман салынған. Ол қазіргі Спиние шіркеуінің шіркеуінде орналасқан Морей епархиясының алғашқы ресми түрде орналасқан собор шіркеуінен 500 метр қашықтықта орналасқан. Тарихтың басым бөлігінде қамал сарай ретінде сипатталмаған. Бұл термин алғаш рет 1524 жылы Морейдің тіркелімінде пайда болды.

Өмірбаян

Морей епископлығының басталуы белгісіз. Епископ туралы алғашқы сөз Грегоар туралы айтылады, оның есімі 1120 жылдары бірнеше корольдік жарғыларда пайда болды. Морейдің алғашқы епископтарының тұрақты тұрағы болмаған, бірақ олар Бёрни, Киннедар және Спинидегі үйлер арасында қозғалған. 1172 жылы патша Вильгельм I арыстан Морей епископтығының және епископ Симон де Тоснидің Киелі Үштік шіркеуіне гранттар берді. 1206 жылы сәуір айында Папа Иннокентий III епископ Бриций де Дугласқа Спинияға тұрақты көшуге ресми рұқсат берді, ал көшіру 1208 жылы жасалды. Епископ Бриций 1215 жылы Төртінші Латерандық кеңеске қатысты және Инокентийден Морей кафедрасын Элгинге ауыстыруды өтінген болуы мүмкін. Алайда, ол 1216 жылдың шілдесіне дейін көшіруді сұрап, оған хат жазған. Спини соборы шабуылға ұшырайды және нарықтан тым алыс деп саналды. Елгиннің патшалық қамалы жақсырақ таңдау болар еді. Бриций 1222 жылы қайтыс болып, өзгерістерді өз көзімен көрген жоқ, бірақ оны оның орнын басқан морейлік епископ Андрей жүзеге асырды. Морей кафедрасы 1224 жылы 19 шілдеде Елгиндегі Киелі Үштік шіркеуіне ауыстырылса да, Морей епископтарының епископтық сарайы Спиниде қалды.

12 және 13 ғасырлар

Алғашқы қамал XII ғасырдың аяғында салынған ағаштан жасалған ғимарат болатын. Ол 1986-1994 жылдар аралығында жүргізілген қазба жұмыстары кезінде ашылған. Қазбалардан алынған деректер ғимараттарды төртбұрышты сақиналық жұмыс және арық қоршап тұрғанын көрсетеді, бұл шамамен 14 ғасырдағы перде қабырғасының аумағын қоршап тұрған сияқты, яғни 45 65 м және тіпті Британияның басқа жерлерінде табылған ортағасырлық сақиналық жұмыстармен үлкен. Ғимараттар епископтың сарайынан, қонақ бөлмесі мен шіркеуден, сондай-ақ сыра ішу және нан пісіру үйінен тұратын. Қалдық туралы алғашқы жазба Британ мұражайында сақталған құжатта бар. Бұл қолжазба 14 ғасырдың басына таман жазылған, бірақ 1292 - 1296 жылдар аралығында құрастырылған көрінеді. Спини қамалынан шыққан алғашқы жарлық 1343 жылы болды және Морейдің тіркелімінде жазылған

14 ғ. және 15 ғ. басында

Қалған ағаш ғимараттар біртіндеп таспен ауыстырылды, бұл 14 ғасырға дейін жалғасты, онда алғашқы басты қамал ғимараты тұрғызылды. Бұл 7 метрлік шымылдық қабырғаға салынған төрт бұрышты ғимарат. Қабырғаға кіретін басты қақпасы оңтүстікке қарай орналасқан, ал оңтүстік-шығыс бұрышынан шығып тұрған мұнарада садақшылар үшін тар саңылаулар бар. Бұл кезеңде Бухан графлығы Александр Стюарт, басқаша айтқанда Баденохтың қасқыры деп аталатын, 1390 жылы маусымда Эльгин соборына шабуыл жасап, өртеп жіберді. Сондай-ақ, ол Спини қалмағын алды, өйткені король Роберт III (Буканның ағасы) 1390 жылдың тамызында Буканға кез-келген себеппен Спини қамалына кіруге тыйым салатын нұсқау берді. 1397 жылы епископ Александр Бур қайтыс болғаннан кейін, патша бос орын кезеңінде феодалдық қалыптасқан практикаға сәйкес, қаланы иеленді және қаланы күзетуші болып қазір реформаланған Баденохтың қасқырын тағайындады. Қақпаның жоғарғы бөлігінің сәулеттік бөлшегі сақталған және кішкентай шатырмен толыққанды қақпашының бөлмесі көрсетілген. Джон Морейдің епискобы болумен қатар, патшаның құрылыс шебері болды және Инвернесс пен Уркхарт қалашықтарында, сондай-ақ Линлитгоудағы сарайда өзгерістерге жауапты болды. Қақпаның сәнді таспен жасалуы мен стилін 1390 жылы Ельгин соборында оның қирауынан кейін қалпына келтіру жұмыстарында жұмыс істеген бас тасшылар жасаған болуы мүмкін. Ең маңызды ғимараттар 15 ғасырдың аяғында 16 ғасырда Дәуіттің мұнарасы (Дейви мұнарасы деп те аталады) басқа да қоныстану аймақтарымен бірге салынған кезде құрылды. Мұнараның көлемі бойынша ортағасырлық шотланд мұнараларының ішіндегі ең үлкені болып табылады. Оның көлемі 19 м, биіктігі 13,5 м, биіктігі 22 м. Мұнараны бітіруді епископ Дэвид Стюарт (1462-76) бастады, ал бітіруді епископ Уильям Туллох (1477-82) аяқтады. Оның жер бетінен 6 қабатты, төбесінде шатыр бар. Жер астында аула деңгейінен шамамен 1,5 м төменгі жердегі күмбезді жертөле; оның ішінде диаметрі 5,3 м шеңберлі тұңғыш бар, тек батысқа қарай тар айналыммен жарықтандырылған және сәл күмбезді күмбезді шатыры бар. Жергі қабатта 12,8 м, 6,7 м кеңістіктегі зал орналасқан, оның ішінде үлкен терезелер мен тас орындықтар салынған. Стюарт сондай-ақ батыс жақтағы ескі залды мұнараны қызмет көрсету үшін асханаларға айналдыру үшін жауапты болды. Тауратты салу Стюарт салық төлемегені үшін қауымнан шығарып жіберген Хантли графын қорқытуға қарсы әрекет болды. XVI ғасырдың ортасында, негізінен жеміс бағын орналастыру үшін, қамалдың оңтүстігінде қабырғалы бақ құрылды. 1556 жылы бақта демалуға қолайлы орын болатынын көрсететін құжатқа қол қойылды. 1569 жылы үй ішіндегі тамаққа қоян мен докоттың қонысы қосылғанда, тамақ та қосымша болды. Спинидегі соңғы Рим католик шіркеуінің епискобы Патрик Хепберн (153873), қамал қорғанысын күшейту үшін кең ауызды қару-жарақ бұрандаларын орнатты және кейбір терезелерді ұлғайтты. Реформациядан кейін де Спиниде өмір сүруін жалғастырды. Спайниде 1548 жылы желтоқсанда Хьюм замогынан тұтқындалған Эдвард Саттон, 4-ші барон Дадли сияқты ағылшын тұтқындары ұсталды. Кристофер Рокеби, Англияның Елизавета I-нің агенті, Шотландияның королевасы Мэриді ағылшын католиктермен бірге тұтқынға алуға тырысқан, 1566 жылы епископ Патрик Хепберннің өкілеттігі кезінде он сегіз ай бойы Спини қамауында болды. Хепберн 1567 жылы Спиньеде өзінің туысы Ботуэллге баспана бергені үшін Тайлық кеңеске қарсы шықты, ол Карберри төбесіндегі шайқастан бірінші Хантли қасабасына қашып кетті. Bothwell Оркни мен Шетланд аралдарына, ақырында Данияға барды. Король Мэридің орнынан түсуінен кейін бейбітшіліктің бір бөлігі ретінде регент Мортон 1573 жылы 23 ақпанда Пертте өткен Төрелік кеңес отырысында қажет болған жағдайда қаланы Таққа беруге бұйрық берді: Спайн үйі оны сатып алып, біздің егемендік иемізге тапсырады және оның регенті XV күні ескерту жасағанда, ony partiis rycht-ті ескертусіз, оны сатып алу керек деп айтты. 1587 жылы 29 шілдеде король Джеймс VI қамал мен иемділікті Александр Линдсейге, 1-ші лорд Спинниге берді; және олар 1605 жылдың желтоқсанында оларды Таққа қайтарып бергенге дейін оның қолында болды. 1595 жылы осы кезеңде Спине испандықтардан келетін қауіптен қорғау үшін қосымша бекіністер орнатылған қамалдардың бірі болды.

17 ғасыр

1606 жылы король Джеймс Морей епископлығына қалған мүлікке қайтарып берді. Епископ Джон Гатри, белгілі роялист, 1638 жылы барлық епископтар бас ассамблеямен құлатылған кезде епископ болудан қалды. Алайда ол және оның отбасы Спиниде өмір сүруді жалғастырды. Гатри Келісіміне қол қоюдан бас тартты және қаланы қоршауға дайындады, ол 1640 жылы Келісіміне қол қойған полковник сэр Роберт Монро мен оның 800 адамы түрінде келді. Гатри 16 шілдеде қаланы дереу тапсырды және қамал қарусыздалды, алайда оған әйелі мен қызметшілерімен бірге қалада қалуға рұқсат етілді. Үй қамауында болған Гатри жиырма төрт адамнан тұратын гарнизонның тұрмысын қамтамасыз етуге мәжбүр болды. 1645 жылы 9 мамырда Олдэрн қаласында Келісіміне қарсы жеңіске жеткеннен кейін, Монтроз маркизі Джеймс Грэм өзінің назарын Элгинге аударды. Иннс иесі мен Баллиндалохтың Грант және Эльгиннің кейбір бургерлері қаланы қоршауға дайындады. Монтроз Эльгинді басып алып, қаладағы Ковентерлерді қолдайтын жетекшілердің үйлерін және Спиниге тиесілі ферма ғимараттарын өртеп жіберді, бірақ қаланы алуға тырыспады. Спини аймақтағы Келісіміне мүшелердің орталығы болды және бұл факт роялистердің назарынан тыс қалмады. Хантли маркизі 1645 жылдың соңында қаланы қоршауға алып, Лорд Льюис Гордонды қолға алды, бірақ қаланы қорғауға Джон Миддлтон, болашақ Миддлтон графты алмастырғанға дейін болды. 1662 жылы Шотландия шіркеуіне епископтық қалпына келтірілгеннен кейін, қамалдың меншік құқығы шіркеуге қайтарылды, бірақ ол құрып барады. Парламент епископ Мурдо Маккензиге жөндеуге 1000 фунт стерлинг берді, бұл ғимаратты 1689 жылға дейін сақтап қалды, содан кейін соңғы тұрғын, епископ Уильям Хей король Уильям мен королева Мэриге адалдық ант беруден бас тартқаннан кейін шығарылды. Сарай корольдік билікке өтті, ал жақсы темір және ағаш ою-өрнектері алынып тасталды. Жергілікті тұрғындар 19 ғасырдың басына дейін құрылыс жұмыстарына тас қалау үшін қабырғаларды тонаған, содан кейін ол Питгавенді Джеймс Данбар Брэндэрдің меншігіне өтті. 1974 жылы ол құрылыс басқармасына жалға берілді. Бұл кезде мұнараның шығыс қабырғасында айқын көрініс болды, құрылысты Келісіміне мүшелердің оны жарылтуға тырысуымен әлсіретті. Құрылысты тұрақтандыру үшін 1970-ші жылдардың соңында үлкен эшафолдты қолдану арқылы ірі жұмыстар жүргізілді. Ақырында мұнараның құлауын болдырмайтын үлкен бетон тұғырды жасыратын перде қабырғасы қайта орнатылды. Ақыры 1994 жылы сарайды Шотландия тарихы ашылды.